Uzasadnienie
E.M., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na uchwałę Rady Miejskiej w S. z dnia [...] w przedmiocie przeznaczenia do sprzedaży na rzecz najemcy w drodze bezprzetargowej samodzielnego lokalu mieszkalnego stanowiącego własność gminy.
Jednocześnie skarżąca wystąpiła z żądaniem zwolnienia od kosztów sądowych, składając oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach na urzędowym formularzu.
Jak wynika z oświadczenia skarżąca jest wdową, mieszka sama, "brak najbliższych członków rodziny". Źródłem utrzymania jest renta rodzinna w wysokości 1.746 złotych, strona posiada mieszkanie o powierzchni 77 m kw., nie deklaruje posiadania innych wartościowych składników majątku, oszczędności ani papierów wartościowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że na poczet wykupu mieszkania, które zajmuje zaciągnęła kredyt w wysokości 38.500 złotych u swoich dzieci i wnuków. Strona oszacowała ponoszone miesięcznie wydatki związane z utrzymaniem na kwotę 1.285 złotych.
Z uwagi na fakt, iż oświadczenie skarżącej, zawarte na formularzu urzędowym, okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a także z uwagi na zawarte w nim nieścisłości, w wykonaniu zarządzenia Referendarza sądowego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 sierpnia 2009 r. skarżąca została wezwana do złożenia dodatkowych informacji. Jednakże do dnia dzisiejszego dodatkowe żądane informacje nie zostały nadesłane.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
W rozpoznawanej sprawie, analiza złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dała jednoznacznych podstaw do ustalenia zdolności płatniczych skarżącej. Wątpliwości budziła bowiem sytuacja rodzinna skarżącej, która stwierdzając, iż nie ma najbliższych członków rodziny, wyjaśniła jednocześnie, iż środki niezbędne do nabycia mieszkania pożyczyła od dzieci i wnuków. Tym samym zaistniała konieczność wezwania strony do przedstawienia uzupełniających informacji i dokumentów, które wskazywałyby na rzeczywistą możliwość strony uiszczenia kosztów sądowych.
Należy bowiem podkreślić, iż podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy Referendarz sądowy orzeka nie tylko w oparciu o informacje zawarte przez stronę w złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym i rodzinnym, gdyż w sytuacji gdy dane zawarte w oświadczeniu są niekompletne bądź niewystarczające do oceny zdolności płatniczych strony, ma prawo w oparciu o art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do ich uzupełnienia, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Mimo wezwania, skarżąca nie przedstawiła wymaganych dokumentów, co spowodowało, iż jej sytuacja rodzinna i materialna nie mogła zostać dostatecznie oceniona.
Brak aktywności strony w wykazaniu przesłanek przyznania prawa pomocy i niewykonanie wezwania z dnia 26 sierpnia 2009 r. przesądzić musi o nieuwzględnieniu jej żądania. Konsekwencją powyższego zaniechania jest bowiem brak pełnej wiedzy co do faktycznej sytuacji materialnej wnioskodawczyni, co wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza gdy dane wynikające z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu nie wskazują na istniejące ubóstwo. Ponadto należało mieć na względzie fakt, iż strona mimo wysokości wykazywanych dochodów oraz niemal równoważących te dochody niezbędnych wydatków, ustanowiła pełnomocnika z wyboru, co przesądza o posiadaniu bądź możliwości zgromadzenia (zdobycia) koniecznych na ten cel środków finansowych.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
AG