Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 17, art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003r. nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 45, poz. 433) Wójt Gminy P. odmówił I. R. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem M. R. urodzoną w dniu [...]
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że wnioskiem z dnia 21 lutego 2005r. I. R. wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem M. R. Do wniosku dołączyła orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Powiecie [...] z dnia [...] oraz zaświadczenie Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Słabo Słyszących, z którego wynika, że M. R. jest uczennicą klasy V Szkoły Podstawowej w/w ośrodka i przebywa w internacie od poniedziałku do piątku, gdzie jest zameldowana na pobyt czasowy.
Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli dziecko wymagające opieki przebywa w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. W ocenie Wójta Gminy P., ponieważ M. R. przebywa w związku z koniecznością kształcenia w placówce, która zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, a I. R. nie sprawuje przez te dni faktycznie opieki nad córką, wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek określonych w ustawie do przyznania w/w świadczenia.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją I. R. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., w którym podniosła, iż pomimo tego, że dziecko przebywa w Specjalnym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym od poniedziałku od godziny 8.00 do piątku do godziny 14.00, musi stale być w kontakcie z Ośrodkiem i z tego względu nie może podjąć zatrudnienia.
Decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 48 ust. 3 w związku z art. 58 ust. 1, art. 17 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że córka I. R. - M. R. posiada orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] o charakterze okresowym do dnia [...] łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Z zaświadczenia Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego dla Dzieci Słabo Słyszących z dnia [...] wynika, iż M. R. ur. dnia [...], zamieszkała w miejscowości C. 4, gmina P. jest uczennicą klasy V w roku szkolnym 2004/2005 i jest zameldowana na pobyt czasowy w internacie Ośrodka, gdzie przebywa od poniedziałku od godziny 8.00 do piątku do godziny 14.00. Przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż M. R. wprawdzie przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę niecałe 5 dni, lecz nie oznacza to, iż placówka ta nie zapewnia jej całodobowej opieki przez co najmniej 5 dni, wypełniając dyspozycję z art. 17 ust. 5 pkt 3 powołanej powyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca zaś w art. 17 ust. 5 pkt 3 powołanej powyżej ustawy w żaden sposób nie stwierdził, iż pobyt musi za każdym razem dotyczyć pełnych 24 godzin doby. Okoliczność, że córka strony przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez okres nieco krótszy niż 5 dni wynika zaś z dobrowolnego jej wyboru, a nie z charakteru opieki świadczonej przez placówkę opiekuńczą.
Nadto organ odwoławczy wskazał, iż kwestia odpłatności wobec brzmienia definicji legalnej placówki zapewniającej całodobową opiekę (art. 3 pkt 7 cytowanej powyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych) nie ma w tym przypadku istotnego znaczenia.
W skardze na powyższą decyzję I. R. podniosła, że pomimo tego, iż dziecko przebywa w Ośrodku Szkolno - Wychowawczym dla Dzieci Słabo Słyszących w Ł. przy ul. A. 121/123 z uwagi na konieczność kształcenia, nie ma zapewnionej opieki lekarskiej, pielęgnacyjnej oraz rehabilitacyjnej. Wobec czego skarżąca musi być w stałym kontakcie z Ośrodkiem Szkolno - Wychowawczym i nie może z tego względu podjąć żadnej pracy zarobkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje zatem ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa oraz dokonanej przez organy administracji ich wykładni.
Analogiczne unormowanie zostało zawarte w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a.
Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzając taką kontrolę - stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie aniżeli zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów administracji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003r. nr 228, poz. 2255 ze zm.), zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych.
Zgodnie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6 b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), albo znacznym stopniem niepełnosprawności.
Z akt administracyjnych wynika, że córka skarżącej - M. R. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] ze wskazaniami, o których mowa w art. 6 b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 123, poz. 776 ze zm.), tj. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skarżąca I. R. jest natomiast zarejestrowana od dnia 1 stycznia 1999r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. jako osoba bezrobotna nie posiadająca prawa do zasiłku.
Z kolei stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli dziecko wymagające opieki przebywa, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Oznacza to, iż decydującym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie w sposób jednoznaczny przez organy administracji, czy placówka, w której przebywa córka skarżącej, zapewnia możliwość całodobowej opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu, niezależnie od tego ile czasu w niej faktycznie przebywa ze względu na inne okoliczności, takie jak np. możliwość dojazdu z miejsca zamieszkania na pobyt stały.
W ocenie organów administracji stan faktyczny ustalony w toku postępowania administracyjnego wypełniał dyspozycję powołanego wyżej art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Tymczasem ze znajdującego się w aktach administracyjnych zaświadczenia Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego dla Dzieci Słabo Słyszących w Ł. z dnia [...] wynika jedynie, że córka skarżącej - M. R. przebywa w internacie Ośrodka, gdzie jest zameldowana na pobyt czasowy, od poniedziałku od godziny 8.00 do piątku do godziny 14.00.
Powyższe, w ocenie Sądu, nie świadczy jeszcze o tym, że placówka ta zapewnia przebywającym w niej podopiecznym możliwość całodobowej opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu, jak tego wymaga cytowany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, zachodzi konieczność wyjaśnienia w sposób bardziej szczegółowy tej kwestii przez organ I instancji w toku dalszego postępowania.
Reasumując, Sąd stwierdza, iż stan sprawy nie został należycie wyjaśniony i zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, polegającym na niewyjaśnieniu okoliczności mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 k.p.a. zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne, znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (powołany wyżej art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku koniecznego do wydania decyzji o przekonującej treści (por. wyrok SN z dnia 23 listopada 1994r., II ARN 55/94 – OSNP 1995/7/83 i wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2001r., I SA 1768/99 – LEX nr 54171).
Podnieść nadto należy, iż organ I instancji powołał w podstawie prawnej decyzji z dnia [...] jedynie tytuł nie obowiązującego już w dacie jej wydania rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004r. (Dz.U. nr 45, poz. 433). Tym nie mniej jednak z uwagi na to, że przepisy tego aktu w zakresie postępowania w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego odpowiadają treści przepisów obowiązującego w dacie złożenia wniosku oraz wydania decyzji przez organ I instancji rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. nr 213, poz. 2162 ze zm.) nie można uznać tego uchybienia za mające istotny wpływ na wynik sprawy, ani za wadę skutkującą nieważnością decyzji.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
Jednocześnie z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji (odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego) Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 p.p.s.a. za bezprzedmiotowe.