Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 28 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 67/23

Uzasadnienie

Decyzją z 17 listopada 2022 r., nr KO.441.298.2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej w skrócie jako: "k.p.a") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego przez Kierownika Zespołu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Piotrkowie Trybunalskim z 30 września 2022 r., nr ZŚR.4202.000675.2022, odmawiającą przyznania K.P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad bratem A.B..

Kolegium w pierwszej kolejności przytoczyło ustalenia organu I instancji, a następnie wskazało motywy rozstrzygnięcia tegoż organu, z których wynikało, że zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym bratem nie jest bezpośrednią przyczyną niepodejmowania pracy przez K.P., bowiem A.B. jest pełnoletni, nie jest ubezwłasnowolniony, jest częściowo samodzielny, porusza się sam, uczęszcza do szkoły policealnej (jest słuchaczem trzeciego semestru niepublicznej szkoły policealnej, w której funkcjonuje samodzielnie) i nie wymaga opieki we wszystkich czynnościach dnia codziennego. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, iż A.B. wymaga stałej pomocy w ubieraniu (ze względu na niedowład prawostronny nogi i ręki jest w stanie tylko częściowo sam się ubrać), myciu, pielęgnacji ciała, załatwianiu spraw fizjologicznych, dozowaniu leków, zakładaniu aparatów słuchowych, robieniu zakupów, sprzątaniu, rehabilitacji, załatwianiu spraw urzędowych oraz dotyczących leczenia.

Wnioskodawczyni opiekuje się bratem w ten sposób, że o godz. 9.00 przygotowuje śniadanie (20 minut) oraz wykonuje czynności pielęgnacyjne poranne, w tym golenie (ok. 25 minut), pomaga w ubieraniu i założeniu aparatów słuchowych (30 minut). Następnie sprząta, zmywa, ścieli łóżko, składa ubrania (2-2,5 godziny) oraz robi zakupy (1-1,5 godziny). Rehabilitacja w domu i masaż trwają około 30 minut. Następnie przygotowuje obiad (ok. 2 godzin) i zmywa (20 minut). Masaż po południu trwa około 30 minut. Przygotowanie kolacji, zmywanie – 30 minut. Czynności pielęgnacyjne wieczorne – 30 minut. Ścielenie łóżka – 10 minut, masaż – 20 minut, podanie leków – 15 minut. Do tego dochodzą wizyty lekarskie i załatwianie spraw urzędowych, co zajmuje ok. 2 godzin. Rehabilitacja w Ośrodku "Szansa", w tym dojazd do Ośrodka i powrót do domu trwają około 2,5 godziny, zaś spacery ok. 1 godziny dziennie. Wizyty lekarskie w Łodzi zajmują ok. 6 godzin. Wnioskodawczyni nie rozważała skorzystania z usług opiekuńczych.

Ponadto drugi brat wnioskodawczyni - K.B., pomimo aktywności zawodowej może wesprzeć i pomóc siostrze w opiece nad niepełnosprawnym bratem. Wnioskodawczyni jest mamą dzieci w wieku czterech i dziesięciu lat, niepodejmowanie zatrudnienia może być spowodowane również koniecznością zaopiekowania się własnymi dziećmi. W związku z tym brak jest związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy obecnym niepodejmowaniem zatrudnienia przez K.P., a sprawowaną przez nią opieką nad bratem, ponieważ zakres opieki pozwala na podjęcie zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Dalej Kolegium wskazało, iż w odwołaniu od decyzji organu I instancji K.P. podniosła, że A.B. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności z powodu dziecięcego porażenia mózgowego, ma niedowład prawostronny połowiczy, niedosłuch, astygmatyzm oczu, przepuklinę przełyku oraz bóle migrenowe. W orzeczeniu wskazano, że wymaga konieczności stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W ocenie skarżącej sam fakt legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przesądza o tym, że sprawowanie opieki nad taką osobą wypełnia kryterium celu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej o jakim mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615) – powoływanej jako: "u.ś.r.". Taka osoba niepełnosprawna nie jest w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych w zakresie m. in. samoobsługi, poruszania się czy komunikacji.

Zdaniem skarżącej organy administracji nie mogą samodzielnie oceniać skali niezdolności do samodzielnej egzystencji osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności. To, że brat jest w stanie wykonywać proste czynności, czy poruszać się oraz funkcjonować w szkole nie może w żaden sposób przesądzać, że zakres świadczonej opieki nie wymaga od opiekuna rezygnacji z zatrudnienia. Ponadto skarżąca podnosi, że brat K.B. nigdy nie pomagał jej w opiece nad bratem, także finansowo. Pracuje od rana do godz. 17.00 i ma na utrzymaniu swoją rodzinę. Zainteresowana od śmierci mamy zajmuje się niepełnosprawnym bratem, a od 2011 r. jest także rodziną zastępczą.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim na wstępie swoich rozważań podkreśliło, iż w przedmiotowej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła K.P. w związku z opieką nad bratem - A.B., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 04 sierpnia 2017 r. Ponadto z akt sprawy wynika, że K.P. postanowieniem Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt III Nsm 590/11 została ustanowiona spokrewnioną rodziną zastępczą dla brata A.B., ponieważ matka W.B. nie żyje, a ojciec J.B. nadużywa alkoholu, ma ograniczone prawa rodzicielskie, obecnie przebywa w Zakładzie Karnym w Piotrkowie Trybunalskim. W rozpatrywanej sprawie spełnione są zatem przesłanki pozytywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki i pozostawania skarżącej i jej brata w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym.

Organ I instancji odmówił jednak K.P. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na brak związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad bratem. Kolegium wskazało również, że K.P. od 2007 r., tj. od śmierci mamy W.B. przejęła częściową opiekę nad bratem, a ze względu na nadużywanie alkoholu przez ojca J.B. od 2011 r. przejęła całkowitą opiekę nad bratem. Wcześniej była aktywna zawodowo. Jak wynika z ustaleń organu I instancji ostatni raz była zatrudniona w okresie od 23 marca 2005 r. do 14 marca 2015 r., w tym od 30 marca 2012 r. do 17 stycznia 2013 r. przebywała na zasiłkach, a od 16 marca 2013 r. do 14 marca 2015 r. na urlopie wychowawczym po urodzeniu dziecka w 2012 r.

W ocenie Kolegium nie sposób uznać, aby czynności opiekuńcze nad niepełnosprawnym bratem zajmowały skarżącej taką ilość czasu w ciągu dnia, aby zmuszona była ona do rezygnacji z aktywności zawodowej. Opieka nad bratem nie wykracza poza zwykłe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Są to typowe czynności dnia codziennego, które wykonywane są w każdej rodzinie przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy oraz nie przekraczają zakresu opieki przez osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Czynności te nie wymagają całodobowej, bądź nawet stałej w ciągu dnia obecności skarżącej. Część z tych czynności nie jest wykonywana każdego dnia. Do codziennych czynności nie należą również wizyty u lekarzy. Trudno zaś, zdaniem organu odwoławczego, do czynności opiekuńczych zaliczyć załatwianie spraw urzędowych. Zakres opieki sprawowanej nad bratem skarżącej nie wymaga konieczności rezygnacji przez nią z aktywności zawodowej.

Nie sposób zatem uznać, aby czynności opiekuńcze nad niepełnosprawnym zajmowały taką ilość czasu w ciągu dnia, aby wnioskodawczyni przy należytej organizacji tej opieki nie mogła podjąć pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Ponadto Kolegium wskazało, iż K.P. ma jeszcze dwóch braci: K.B. oraz S. P. Ze złożonych w dniu 08 sierpnia 2022 r. oświadczeń wynika, że K.B. nie podejmuje się opieki nad niepełnosprawnym bratem, ponieważ pracuje zawodowo i ma na utrzymaniu swoją rodzinę. Z kolei S.P. przebywa w DPS w Kozienicach, jest ubezwłasnowolniony, ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym A.B. K.B. należy jednak do kręgu osób, zobowiązanych alimentacyjnie wobec brata A.B., przy czym może on czynić zadość swojemu obowiązkowi nie tylko poprzez osobiste sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym, lecz również choćby poprzez wypłatę środków pieniężnych, które następnie zostaną przeznaczone na zapewnienie A.B. odpłatnych usług opiekuńczych.

Kolegium podkreśliło, iż nie kwestionuje złego stanu zdrowia A.B., zasadności udzielania mu wsparcia w codziennych czynnościach oraz sprawowania opieki nad nim, lecz w ocenie Kolegium skarżąca nie podejmuje pracy z innych przyczyn niż konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem. Bowiem w okresie, kiedy jak twierdzi sprawowała już całkowitą opiekę nad A.B. tj. w 2011 r. pracowała i opieka nad bratem nie stanowiła przeszkody w zatrudnieniu. Następnie w 2012 r. urodziła córkę, a w 2018 r. urodziła syna i można wnioskować, iż niepodejmowanie zatrudnienia przez zainteresowaną jest spowodowane również koniecznością sprawowania opieki nad dziećmi. Zatem odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem jest, zdaniem Kolegium, w pełni uzasadniona.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła K.P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając decyzję w całości i zarzucając jej:

1. • naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 17 listopada 2022 r, nr KO.441.298.2022 oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 30 września 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie K.P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Istotą opieki, o której mowa wart. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić.

W konsekwencji skarżąca wniosła jak w petitum skargi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 z późn.zm. – dalej: "p.p.s.a."), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy, gdyż obie strony wniosły o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 17 listopada 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 30 września 2022 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu przedmiotowa decyzja odpowiada prawu, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 17 ust. 1 u.ś.r. W myśl tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1. 1) matce albo ojcu,
2. 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3. 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4. 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
5. - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W niniejszej sprawie K.P. wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na opiekę nad swoim przyrodnim bratem A.B.. Wnioskodawczyni postanowieniem Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt III Nsm 590/11 została ustanowiona spokrewnioną rodziną zastępczą dla brata A.B., ponieważ jego matka nie żyje, a ojciec nadużywa alkoholu, ma ograniczone prawa rodzicielskie, obecnie przebywa w jednostce penitencjarnej. Siostra niewątpliwie jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego, stosownie do treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem brata lub siostry. Nie jest również osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, zatem należy do kręgu podmiotów, mogących ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Bezsporne w sprawie jest również to, że A.B. legitymuje się wydanym przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Piotrkowie Trybunalskim w dniu 4 lipca 2022 r. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem, iż wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jednak, w ocenie organów administracji, w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją wnioskodawczyni z pracy oraz niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia, a opieką nad niepełnosprawnym bratem.

Na wstępie tej części rozważań należy przypomnieć, iż jednym z zasadniczych warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by osoba ubiegająca się o jego przyznanie sprawowała stałą lub długotrwałą opiekę nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zrekompensowanie osobom sprawującym opiekę nad innymi niepełnosprawnymi członkami rodziny, utraty możliwości uzyskania dochodu z racji konieczności podejmowania tej opieki. Nie jest ono przyznawane za samą opiekę na osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W judykaturze podkreśla się, że opieka sprawowana nad osobą niepełnosprawną nie może być fikcyjna i stanowić rozwiązania problemu ze znalezieniem pracy.

Oznacza to, że opiekun musi być niezbędny swojemu podopiecznemu w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo – skutkowy. W sytuacji, gdy opieka nie nosi cech stałej lub długotrwałej taki związek przyczynowo – skutkowy między koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia a opieką nie istnieje.

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, określenia "stała" lub "długoterminowa" oznaczają, iż ma to być stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, powtarzalna opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych umożliwiających egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka, zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą opieka jest sprawowana, których bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Opieka ta nie może być więc świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy więc stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

O ile konieczność stałej lub długotrwałej opieki na osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo – skutkowego w danym przypadku konieczne jest jednak ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. W postępowaniu administracyjnym konieczne jest zatem ustalenie związku między niepodejmowaniem zatrudnienia (pracy zarobkowej) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnoprawną, a więc ustalenie wymiaru opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 dostępny, podobnie jak inne przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej również jako: "CBOSA").

Biorąc pod uwagę zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, w ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo ustaliły, że skarżąca nie wypełniła przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym bratem. Zakres tej opieki nie wyklucza bowiem podjęcia przez nią jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

W przeprowadzonym w toku postępowania administracyjnego wywiadzie środowiskowym szczegółowo wskazano, jakie czynności skarżąca podejmuje w związku z zaspokojeniem podstawowych potrzeb A.B.. Jednak, zdaniem Sądu, takie czynności jak pranie, robienie zakupów, dbanie o czystość mieszkania, przygotowywanie posiłków i ich podawanie, a nawet umawianie wizyt lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r., sygn. I OSK 351/21, publ. CBOSA).

Natomiast czynności związane z opieką nad bratem polegające na pomocy w higienie osobistej, ubieraniu, zakładaniu aparatów słuchowych, podawaniu leków oraz zabieraniu na spacery, masażach czy pomocy w udaniu się do lekarza lub na zabiegi rehabilitacyjne nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu. Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji słusznie wskazało, iż załatwianie spraw urzędowych i wizyty lekarskie nie odbywają się codziennie, zatem nie sposób uznać, aby stanowiły istotny element rozkładu dnia skarżącej. Z wywiadu środowiskowego wynika również, iż A.B. nie jest osobą leżącą, pampersowaną, zupełnie niesamodzielną. Uczęszcza on do niepublicznej szkoły policealnej, a w trakcie zajęć nie wymaga opieki skarżącej. Ponadto w czasie wolnym brat skarżącej ogląda telewizję, słucha muzyki, gra na komputerze, w pewnym zakresie jest w stanie zająć się sobą.

W ocenie Sądu z powyższego bezspornie wynika, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad bratem byłby do pogodzenia z równoczesnym podjęciem przez nią zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasowym, jednak w czasie wolnym od opieki nad A.B., skarżąca zajmuje się swoimi dziećmi oraz zaspokaja własne potrzeby życiowe. Nie można zatem uznać, że wyłącznie konieczność opieki nad bratem uniemożliwia K.P. podjęcie zatrudnienia, co jest przesłanką konieczną ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim słusznie wskazało również, że A.B. ma jeszcze dwóch braci. Wprawdzie S.P. przebywa w domu pomocy społecznej i jest ubezwłasnowolniony, a więc ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki nad bratem, jednak K.B. nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, pracuje zawodowo. Skarżąca podnosi, iż ma on własną rodzinę, którą utrzymuje i nie może zrezygnować z pracy, aby opiekować się bratem. Podkreślić jednak należy, że obowiązek alimentacyjny wobec A.B. ciąży na nim, stosownie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w równym stopniu co na skarżącej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podzielany jest pogląd, że dopuszczalna jest każda postać świadczeń alimentacyjnych. Z tego powodu okoliczność, że osoba zobowiązana pracuje nie oznacza niemożności wykonania analizowanego obowiązku, jeśli może on być spełniony przez wypłatę niezbędnych środków lub pokrycie koniecznych wydatków, w tym na opiekę, nie tylko przez osobiste świadczenie. K.B. powinien zatem wspomóc K.P. w opiece nad bratem, choćby poprzez zapewnienie środków na opłacenie profesjonalnych usług opiekuńczych.

Należy zatem uznać, iż organy administracji w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod kątem możliwości uznania skarżącej za podmiot uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jak i przez pryzmat wystąpienia przesłanek przemawiających za jego przyznaniem, czym zadośćuczyniły wymogom określonym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Na podkreślenie zasługuje również ta okoliczność, że sąd administracyjny, oceniając zasadność skargi, bada zaskarżony akt pod względem jego zgodności z przepisami prawa. Nie może natomiast rozpoznać sprawy, kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Powyższe wynika wprost z przytoczonych na początku niniejszego uzasadnienia zasad, jakie wiążą sąd administracyjny w procesie dokonywanej kontroli aktu organów administracji publicznej. Dostrzegając zatem i nie kwestionując trudnej sytuacji skarżącej, Sąd wyjaśnia, że o ile państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, a rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych, stosownie do art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, to nie każdy wniosek o udzielenie pomocy rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej powinien być rozpatrzony pozytywnie.

Państwo może określać warunki udzielania pomocy, w tym przesłanki odmowy jej udzielenia. Zróżnicowanie uprawnień do pomocy ze strony państwa nie stanowi przy tym naruszenia zasady równości, o której mowa w art. 32 Konstytucji RP ani też zasady niedyskryminacji, określonej w art. 18 ustawy zasadniczej.

Dlatego też, w ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo uznały, że skarżąca należy do podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jednak z uwagi na brak wykazania bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z pracy zarobkowej lub niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad bratem, jej wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie zasługiwał na uwzględnienie. Tym samym zarzuty skargi uznać należało za niezasadne.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

IB