Uzasadnienie
II SA/Łd 672/04
H. S. złożyła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o przyznanie jej uprawnień kombatanckich z tytułu wysiedlenia i umieszczenia w obozie przesiedleńczym w Ł. przy ul. A w okresie od kwietnia do maja 1940 r.
Decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie przepisów art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 z późn. zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił H. S. przyznania uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu.
W uzasadnieniu decyzji organ administracji wskazał, że strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów, iż zachodzą w jej sprawie przesłanki do uwzględnienia wniosku. W szczególności z przedstawionych przez stronę dokumentów nie wynika, w ocenie organu I instancji, w którym z obozów przesiedleńczych w Ł. przebywała.
Pismem z dnia 22 października 2003 r. H. S. wniosła o ponowne rozpatrzenie jej wniosku. Wskazała, że rekomendacji udzieliło jej Stowarzyszenie Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę. Po wysiedleniu w kwietniu 1940 r. była, jak wszyscy wysiedleni z jej gminy w tym dniu, umieszczona w obozie przesiedleńczym na terenie Ł. przy ul. Ł.. Przedłożyła zeznania świadków J. G. i J. M.. Fakt wysiedlenia został potwierdzony przez Archiwum Państwowe w P., Odział w K.. Wnioskodawczyni wskazała, że Archiwum Państwowe w Ł. pismem z dnia 16 lutego 1999 r. poinformowało ją, że nie ma możliwości potwierdzenia umieszczenia w obozie przesiedleńczym, ze względu na fragmentaryczność akt pozostałych po Centrali Przesiedleńczej w P. – Oddział w Ł..
W ślad za pismem z dnia 21 listopada 2003 r. H. S. nadesłała informację z Archiwum Państwowego w Ł., z której wynika, że podczas ponownie przeprowadzonych poszukiwań w aktach Centrali Przesiedleńczej w P., Oddział w Ł. z lat 1939 – 1945, w wykazach osób i rodzin wysiedlonych w 1940 r. z byłego powiatu K. nie odnaleziono rodziny o nazwisku M. w składzie F., S. oraz H.. Akta te zachowane są fragmentarycznie i nie zawierają wszystkich nazwisk osób wysiedlonych. Archiwum Państwowe w Ł. nie posiada dokumentów, na podstawie których można by potwierdzić fakt wywiezienia rodziny skarżącej na roboty przymusowe.
Ponadto z informacji Archiwum Państwowego w Ł., Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej oraz Archiwum Państwowego w P., Oddział w K. wynika, że żaden z urzędów nie był w stanie ustalić przebiegu wysiedleń na wskazanych terenach (*B.), zarówno etapowego jak i docelowego. Ustalono jedynie, że gospodarstwo F. M. ojca wnioskodawczyni zostało przejęte przez niemieckiego plantatora, co musiało wiązać się z wysiedleniem.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie przepisów art. 127 § 3 i art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 22 września 2003 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że załączone oświadczenia świadków: J. M. i J. G. budzą wątpliwości. J. M. został wysiedlony z miejscowości Z. (zaświadczenie z Archiwum Państwowego w Ł. z dnia [...]) i przebywał w jednym z obozów przesiedleńczych w Ł. w maju 1943 r. Z akt sprawy J. G. wynika, iż przebywała ona przez okres jednego miesiąca w obozie przesiedleńczym w K.. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podkreślił, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że miejscowość B. figuruje na listach transportowych z dnia 28 maja 1943 r. osób wywożonych z jednego z obozów przesiedleńczych podległych centrali przesiedleńczej w P., Oddział w Ł. do III Rzeszy. Organ podał, że z akt sprawy wynika, iż osoby, na które powołuje się skarżąca i które otrzymały uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym w Ł., były wysiedlane w innym okresie niż H. S..
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. S. wskazała, że z relacji rodziców i znajomych wie, że wysiedlenie większych gospodarstw w B. i okolicy było przeprowadzane 23 kwietnia 1940 r. Powołała się na okoliczność, że świadkowie, których wiarygodność kwestionuje organ, otrzymali uprawnienia kombatanckie. H. S. zaznaczyła, że akta Instytutu Pamięci Narodowej i Archiwum Państwowego są fragmentaryczne i nie zawierają nazwisk wszystkich wysiedlonych.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 13 września 2004 r. H. S. przesłała uzupełnienie skargi wskazując, że w obozie przesiedleńczym panowały warunki obozu koncentracyjnego i ponownie podkreśliła niekompletność akt zgromadzonych przez urzędy, w których prowadzono poszukiwania oraz wskazała na wiarygodność powołanych świadków jako jedynego źródła mogącego potwierdzić jej wysiedlenie i pobyt w obozie przesiedleńczym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270, dalej w skrócie ustawa o p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą w/w okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.
W świetle tak zakreślonej kognicji skarga H. S. zasługuje na uwzględnienie. Pomimo zgromadzenia w sprawie obszernego materiału dowodowego, w szczególności ustalenia w zakresie dokumentacji archiwalnej, nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, co stanowi naruszenie przepisu art. 77 §1 k.p.a. Przepis ten nakłada na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Organ administracji działa przy tym z urzędu, nie jest ograniczony wnioskami stron.
W toku postępowania organ I jak i II instancji zakwestionował wiarygodność świadków J. G. i J. M.. Są one istotnie lakoniczne, mało precyzyjne. Skarżąca przedłożyła jednak zeznania świadków spisane na potrzeby zupełnie innego postępowania. Nie było przeszkód, aby w razie wątpliwości co do treści, precyzji tych zeznań, przesłuchać świadków w toczącym się postępowaniu w sprawie o świadczenia kombatanckie.
Wnioskodawczyni ponadto już w pierwszym wniosku wskazała, iż w tych samych okolicznościach zostali wysiedleni z rodzinnej miejscowości pp Ś., którzy otrzymali świadczenia kombatanckie. Nie wnosiła wprawdzie o ich przesłuchanie, ale organ działając z urzędu winien był rozważyć przeprowadzenie dowodu z zeznań tych osób tych osób w charakterze świadków. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Urząd stwierdził jedynie, iż rodzina Ś. została wysiedlona w innym okresie, odwołując się do przeprowadzonego w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. W aktach niniejszego postępowania brak jest dokumentów poświadczających te okoliczności, zatem nie można ich uznać za udowodnione.
Z uwagi na powyższe uchybienia procesowe, polegające na naruszeniu normy zawartej w przepisach art.7 i 77 §1 k.p.a., które mogły mieć wpływ na wynik postępowania, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 §1 pkt. 1c oraz art. 135 ustawy o p.s.a.
O kosztach rozstrzygnięto z mocy art. 200 ustawy o p.s.a.
Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku na podstawie art. 152 ustawy o p.s.a.