Uzasadnienie
"A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za składowanie odpadów.
W oświadczeniu o majątku i dochodach strona napisała, iż wysokość wpisu w pięciu sprawach znacznie przekracza jej możliwości majątkowe, bowiem znajduje się ona w trudnej sytuacji finansowej i nie posiada bieżących środków na opłacenie tak wysokich kosztów. Kapitał zakładowy spółki wynosi 11.830.000 zł, a wartość środków trwałych 9.490.541,25 zł. Strona jednak uzyskała stratę w kwocie 657.655,91 zł. Na rachunku bankowym w walucie polskiej spółka posiada -72,89 zł, a w walucie Euro łącznie na dwóch kontach 31.386,92 Euro. Zgodnie z oświadczeniem strony, nie posiada ona środków w kasie, zobowiązania krótkoterminowe według bilansu za ostatni rok wynoszą 11.934.378,23 zł, a długoterminowe – 11.497.891,56 zł.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302, dalej jako: "P.p.s.a."), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Natomiast częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 3 P.p.s.a.).
Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wskazuje, iż prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowych.
Generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe lub znacznie utrudnione (por. postanowienia NSA: z dnia 17 października 2013 roku, sygn. II FZ 943/13; z dnia 6 października 2004 roku, sygn. GZ 71/04; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).
Co należy także dostrzec, oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania (por. postanowienia NSA: z dnia 29 lipca 2014 roku, sygn. II FZ 1130/14; z dnia 14 lipca 2014 roku, sygn. II FZ 687/14; z dnia 30 czerwca 2014 roku, sygn. II FZ 770/14; z dnia 17 października 2013 roku, sygn. II FZ 943/13 i inne).
Biorąc pod uwagę sytuację majątkową strony skarżącej w tym wskazaną stratę i niewielki zakres środków zgromadzonych na rachunku bankowym, przy wielkości zobowiązań krótkoterminowych i długoterminowych, referendarz sądowy uznał, że wniosek strony zasługuje na uwzględnienie w części. W przedmiotowej sprawie wartość przedmiotu sporu stanowi kwota 1.845.224 zł, zatem wpis od skargi wynosiłby 18.453 zł. Nie bez znaczenia była w sprawie także okoliczność, że strona skarżąca wniosła łącznie 5 skarg na decyzje w tym samym przedmiocie, w których łącznie wpis wyniósłby ok. 81.158 zł. Niewątpliwie z dokumentów przedstawionych przez stronę wynika, że ta nie dysponuje taką kwotą zgromadzoną na rachunku bankowym. W tej sytuacji uwzględniając wysokość stanu kont strony skarżącej, referendarz uznał, że strona dysponuje środkami pozwalającymi na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł, stąd uwzględnił wniosek strony w tym zakresie.
Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 2, § 3 i § 4 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.
KP