Uzasadnienie
II SA/Łd 683/04
W dniu 22 lutego 2000 r. L. G. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich. Mając na uwadze fakt, iż złożenie wniosku nastąpiło po upływie terminu ustawowego, określonego w art. 22 ust.3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego, następnie utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...] Nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek L. G. Powyższe rozstrzygnięcie L. G. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 22 lipca 2003 r. uchylił zaskarżoną decyzję (sygn. akt II SA/Łd 1382/01). W uzasadnieniu wyroku wskazano, że wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003 r., sygn. akt SK 4/02 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności przepisu art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego z art. 2 i art. 32 Konstytucji (DZ.U. z dnia 29 kwietnia 2003 r.). Oznacza to, że organ administracji publicznej umorzył postępowanie administracyjne w oparciu o przepis niezgodny z Konstytucją RP, a więc zastosował nieprawidłową podstawę prawną zaskarżonej decyzji.
Decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił decyzję własną z dnia [...], Nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego oraz odmówił L. G. przyznania uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu.
Decyzję wydano na podstawie art. 127 §3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371).
W uzasadnieniu decyzji organ administracji podał, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego - Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
L. G. podniósł, że w kwietniu 1944 r. został wysiedlony z rodziną z miejscowości Ł. do obozu przesiedleńczego w Ł. Na okoliczność pobytu w obozie strona przedstawiła oświadczenia świadków: I. G. i J. W. W ocenie organu oświadczenia świadków budzą wątpliwości. Z oświadczeń świadków złożonych w dniu 17 lutego 2000 r. wynika, iż I. G. i J. W. wraz ze stroną zostali wysiedleni w dniu 4 kwietnia 1944 r. z miejscowości L. do obozu przesiedleńczego w Ł., gdzie razem przebywali do 24 kwietnia 1944 r. Z oświadczenia świadka I. G. (przesłuchanej przed Urzędem Miasta i Gminy B. w dniu 22 marca 2004 r.) wynika jednak, iż świadek nie przebywała w obozie przesiedleńczym z zainteresowanym. Podobnie, świadek J. W. (przesłuchany przed Urzędem Miasta i Gminy B. w dniu 28 maja 2004 r.) twierdzi obecnie, iż nie przebywał w obozie przesiedleńczym z L. G.. Mając powyższe na uwadze organ odmówił wiarygodności przedstawionym przez stronę świadkom.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podkreślił, iż zarówno Instytut Pamięci Narodowej - Komitet Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w Ł. (pismo z dnia 27 stycznia 2004 r.) jak i Archiwum Państwowe w Ł. (pismo z dnia 14 listopada 2003 r.) nie potwierdziły pobytu zainteresowanego w obozie przesiedleńczym w Ł. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje więc podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu.
W ocenie organu do strony nie może mieć zastosowania przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, który stanowi, że represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. G. wskazał, że nie rozumie negatywnej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ponieważ w jego ocenie wystarczające dla przyznania mu uprawnień kombatanckich powinny być przedstawione zeznania świadków. Podał, że był z rodzicami w obozie przesiedleńczym skąd został wywieziony do Protektoratu.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie powołując się na argumenty wskazane już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270, dalej w skrócie ustawa o p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą w/w okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.
Skarga L. G. podlega uwzględnieniu.
W toku postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przy tym organ nie jest ograniczony wnioskami stron i uczestników, może zbierać dowody z własnej inicjatywy, jeśli uzna to za konieczne. Kluczowe znaczenie w sprawie uprawnień kombatanckich mają dowody z dokumentów. Z uwagi jednak na upływ czasu i związane z tym trudności z udokumentowaniem uprawnień przez osoby ubiegające się, trudno zebrać wyczerpującą dokumentację. Istotne znaczenie ma zatem dowód z zeznań świadków. Organ prowadzący postępowanie może przy tym przeprowadzić ten dowód przy pomocy właściwego terenowego organu samorządu terytorialnego (art. 52 k.p.a.). Dowód ten winien zostać oceniony szczególnie wnikliwie, skonfrontowany z innymi dowodami zebranymi w sprawie. Tymczasem zeznania I. G. i J. W., złożone w 2004r. w trybie art. 52 k.p.a., w formie krótkich odpowiedzi na blankietowe pytania, nie zawierają wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności faktycznych.
Świadkowie udzielali nieco innych odpowiedzi niż podczas zeznań składanych w 2000r. Organ jednak nie ustalił i nie rozważył przyczyn tych rozbieżności. Należy zatem uznać, że mnie został zebrany i wyczerpująco rozważony cały materiał dowodowy, niezbędny do ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 77 §1 k.p.a).
W przesłuchaniu świadka ma prawo uczestniczyć strona postępowania, w każdym zaś razie winna zostać o terminie tej czynności powiadomiona (art. 79§1 i 2 k.p.a.). W aktach brak dowodu, że skarżący został powiadomiony o terminie przesłuchania świadka I.G. również protokół przesłuchania nie zawiera adnotacji, iż L.G. uczestniczył w tej czynności. Stanowi to naruszenie prawa strony do czynnego udziału we wszystkich czynnościach przed organami administracji (art. 10 §1 k.p.a.), co jest istotnym uchybieniem procesowym mogącym mieć wpływ na wynik postępowania
Z uwagi na wskazane wyżej uchybienia procesowe, stanowiące naruszenie zasad wskazanych w przepisach art. 7, 10, 79 i 80 k.p.a, uznając, iż mogły one mieć istotny wpływ na wynik postępowania sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 §1 pkt 1 c ustawy o p.s.a.. O kosztach orzeczono z mocy art. 200 ustawy o p.s.a.