Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Komisarza Rządowego dla gminy P. o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie turbiny wiatrowej.
Jak wynika z akt sprawy w dniu 12 grudnia 2011 r. C Sp. z o.o. z siedzibą w P. wystąpiła do Wójta Gminy P. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie jednej turbiny wiatrowej o mocy do 1 MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, liniami kablowymi i przyłączem do krajowej sieci elektroenergetycznej, zlokalizowanej na działce, oznaczonej numerem ewidencyjnym 709/2, obręb [...], na obszarze gminy P., powiat [...], województwo [...].
Postanowieniem z dnia [...] Wójt Gminy P. wyłączył B. C. inspektora ds. gospodarki przestrzennej, ochrony środowiska, inwestycji i środków unijnych w Urzędzie Gminy w P. od udziału w postępowaniu z uwagi na pełnienie przez niego funkcji wiceprezesa zarządu w Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością C w P..
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Ł. postanowieniem z dnia [...] wyraził opinię o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. w piśmie z dnia 3 stycznia 2012 r. uznał za konieczne przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Postanowieniem z dnia [...] Wójt Gminy P. stwierdził obowiązek przeprowadzenia postępowania w przedmiocie oceny oddziaływania projektowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz jednocześnie określił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko stosownie do art. 66 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), ze szczególnym uwzględnieniem aspektów dotyczących: charakterystyki jednostki wytwórczej z uwzględnieniem poziomu mocy akustycznej dla turbiny, uszczegółowienia lokalizacji planowanego przedsięwzięcia, oddziaływania akustycznego, sposobu przyłączenia elektrowni do systemu elektroenergetycznego oraz oddziaływania pól elektromagnetycznych, gospodarki odpadowej, oddziaływania na środowisko przyrodnicze (określenie możliwości oddziaływania na cele ochrony, przedmiot ochrony, integralność obszarów i spójność Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000, przeprowadzenie analizy ornitologicznej i chiropterologicznej, wykonanie inwentaryzacji gatunków roślin i zwierząt oraz siedlisk, które mogą ulec zniszczeniu w efekcie prac budowlanych i późniejszej eksploatacji elektrowni - ze wskazaniem środków zapobiegających i minimalizujących szkodliwe oddziaływania planowanej inwestycji na ww. obiekty przyrodnicze, określenie wpływu przedsięwzięcia na krajobraz w miejscu lokalizacji inwestycji i terenów do niej przyległych, sporządzenie opisu przewidywanych działań w przypadku wystąpienia kolizji z ptakami lub nietoperzami w trakcie eksploatacji inwestycji), przewidywanych działań w przypadku wystąpienia szkód w środowisku w czasie budowy i eksploatacji elektrowni (w odniesieniu do ustawy z dnia 14 kwietnia 2004 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie Dz.U. 75, poz. 493 ze zm.), oddziaływania w postaci efektu stroboskopowego i migotania cienia, możliwych konfliktów społecznych oraz wariantów realizacyjnych.
Po złożeniu przez inwestora raportu, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. w dniu [...] wydał pozytywną opinię o przedsięwzięciu, w której stwierdził, że mając na względzie informacje zawarte w raporcie oddziaływania na środowisko, nie widzi przeciwwskazań do realizacji inwestycji z punktu widzenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, gdyż planowane przedsięwzięcie, po zrealizowaniu zgodnie z przyjętymi w opracowaniu rozwiązaniami technicznymi, technologicznymi i organizacyjnymi, nie będzie oddziaływało negatywnie na środowisko i zdrowie ludzi na etapie jego realizacji, eksploatacji i likwidacji.
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Ł., wzywając uprzednio inwestora do uzupełnienia raportu, postanowieniem z dnia [...] uzgodnił realizację przedsięwzięcia z zastrzeżeniem warunków odnoszących się do etapów realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia (w zakresie organizacji placu budowy i eksploatacji instalacji, ochrony środowiska przyrodniczego, geologii i hydrologii, gospodarki wodno - ściekowej, gospodarki odpadami, emisji hałasu, emisji pyłów i gazów do powietrza) oraz dokumentacji wymaganej do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponadto nałożył na inwestora obowiązek wykonania trzykrotnie w ciągu pięciu lat od momentu oddania planowanej inwestycji do użytkowania porealizacyjnego monitoringu ornitologicznego obejmującego cykl roczny oraz porealizacyjnego monitoringu chiropterologicznego obejmującego cykl roczny. Ponadto ustalono, że przedsięwzięcie wymaga sporządzenia analizy porealizacyjnej w przedmiocie oddziaływania elektrowni wiatrowej w zakresie klimatu akustycznego oraz efektu migotania cieni.
Po ostatecznym uzupełnieniu raportu przez inwestora Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. ponownie wydał opinię pozytywną o warunkach realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia pod względem higienicznym i zdrowotnym w piśmie z dnia 27 stycznia 2014 r.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Komisarz Rządowy dla Gminy P. określił środowiskowe uwarunkowania przedsięwzięcia proponowanego przez C Sp. z o.o. z siedzibą w P., uwzględniając zawarte w postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Ł. uzgodnienia, dotyczące warunków realizacji przedsięwzięcia. W uzasadnieniu organ stwierdził, że sporządzony raport o oddziaływaniu projektowanego przedsięwzięcia na środowisko wyczerpuje wymagania określone w art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Z przedłożonego raportu wynika, że przedsięwzięcie zlokalizowane w miejscowości P. będzie oddziaływać na środowisko przede wszystkim w zakresie hałasu oraz efektu migotania cienia, a także na ornito - i chiropterofaunę. Ustalenia raportu wykazały jednak, że na terenach podlegających ochronie akustycznej nie będą przekroczone dopuszczalne poziomy hałasu.
Emisja promieniowania elektromagnetycznego będzie niewielka i będzie miała charakter ograniczony i lokalny. W raporcie przeanalizowano możliwe oddziaływania na środowisko i przyrodę, przedstawiono również wyniki ornitologicznego i chiropterologicznego monitoringu przedrealizacyjnego (dla potwierdzenia jego rezultatów nałożono na inwestora obowiązek przeprowadzenia monitoringu porealizacyjnego). Planowane przedsięwzięcie ze względu na swój charakter i położenie nie będzie oddziaływać negatywnie na obszary Natura 2000, a także inne, istniejące w otoczeniu obszary podlegające ochronie, tj. [...] Park Krajobrazowy, Park Krajobrazowy [...], rezerwaty: B. G., D. w N., W., S., L. K., M. L., S., Obszar Chronionego Krajobrazu D. P., Obszar Chronionego Krajobrazu Z.-P., Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy W. O., [...] Zespół Przyrodniczo - Krajobrazowy, [...] Zespół Przyrodniczo - Krajobrazowy oraz Specjalne Obszary Ochrony Siedlisk ([...] Ł.W. [...], S. [...] i S. [...]).
Obliczenia i pomiary zawarte w raporcie wykazują, że funkcjonowanie przedsięwzięcia, po dotrzymaniu warunków określonych decyzją, nie powinno powodować zanieczyszczenia gleb, wód gruntowych i powierzchniowych, nie powinny także wystąpić przekroczenia dopuszczalnych poziomów stężeń gazów i pyłów. Organ uznał, że materiał dowodowy w sprawie jest kompletny i zawiera wszystkie elementy i dane, niezbędne do dokonania ocen w zakresie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosło Stowarzyszenie B, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Zarzuciło naruszenie art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, a także art. 56 ust. 1 b pkt 2 oraz art. 52 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 1232 ze zm.) oraz art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. poprzez brak analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem oraz art. 32 ust. 1 pkt 1 Prawa ochrony środowiska poprzez brak udziału społeczeństwa w postępowaniach związanych z tymi decyzjami.
Ponadto Stowarzyszenie B zarzuciło naruszenie przepisów w związku z postanowieniem Wójta Gminy P. z dnia [...] oraz wytycznych Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Ł. z dnia [...] Strona podniosła, że organy nie podjęły próby weryfikacji lokalizacji elektrowni wiatrowych ze względu na ochronę sowy płomykówki ani ochronę lokalnych nietoperzy oraz nie uwzględniły bliskiej odległości działki nr 558/35, czy bliskiej odległości ok. 450 m zabytkowego budynku otoczonego zabytkowym parkiem ze starodrzewiem, gdzie gniazdują ptaki chronione. Zakwestionowała także wyłączenie pracownika Urzędu Gminy, pełniącego funkcję wiceprezesa zarządu Spółki – inwestora dopiero postanowieniem z dnia [...], podczas gdy Spółka C została wpisana do KRS już 11 czerwca 2010 r.
Odwołanie wniosło również Stowarzyszenie A w P., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego i niedokonanie wystarczających ustaleń w zakresie negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. przez brak należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia organu l instancji i brak odniesienia się do zarzutów stawianych w toku postępowania do dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę. Zarzuciło także naruszenie prawa materialnego tj. przepisu art. 191 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Traktat Rzymski) i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (DZ.U.
UE.L. 2012.26.1) w zw. z art. 5 Konstytucji RP - przez wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, które może pogorszyć zdrowie ludzi oraz pogorszyć ich jakość życia przez pogorszenie warunków środowiska, w którym żyją; naruszenie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 80 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 6 i 8 oraz ust. 6 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku (...) oraz art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska poprzez wydanie decyzji bez wnikliwej i wszechstronnej analizy przedstawionego raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz przez przyjęcie wadliwej metodologii zastosowanej w raporcie do opisu przewidywanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zdaniem Stowarzyszenia, naruszono także art. 81 ust. 1 oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. b w związku z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku (...) poprzez pominięcie przy rozstrzygnięciu takiego wariantu przedsięwzięcia, który byłby najkorzystniejszy dla środowiska przez brak wskazania opisu analizowanych wariantów (poza zaproponowanym), naruszenie art. 81 ust. 1 oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. b w związku z art. 66 ust. 1 pkt 7 lit. c ustawy poprzez brak rzetelnej analizy, czy i w jakim zakresie proponowany wariant planowanego przedsięwzięcia będzie oddziaływał na dobra materialne znajdujące się w otoczeniu przedsięwzięcia; art. 81 ust. 1 oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. b w związku z art. 66 ust. 1 pkt 7 lit. b ustawy poprzez brak rzetelnej analizy, czy i w jakim zakresie proponowany wariant planowanego przedsięwzięcia będzie oddziaływał na powierzchnię ziemi, w tym i krajobraz znajdujący się w otoczeniu przedsięwzięcia; naruszenie art. 29, art. 30, art. 80 ust. 1 pkt 3 oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a powołanej ustawy poprzez pominięcie negatywnego stanowiska mieszkańców wobec inwestycji i pominięcie wniosków zgłoszonych w toku postępowania przy rozstrzygnięciu i uzasadnieniu decyzji; naruszenie art. 66 ust. 1 oraz art. 80 ust. 1 pkt 1 oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy poprzez wydanie decyzji w oparciu o wadliwe ustalenia faktyczne raportu polegające mi.in. na pominięciu istniejącego budynku mieszkalnego na działce oznaczonej nr ewidencyjnym 558/35 obręb [...], a znajdującego się w odległości ok. 260 m od planowanej lokalizacji elektrowni wiatrowej.
Odwołanie od decyzji złożył ponadto M. S., zarzucając naruszenie art. 81 oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...) poprzez pominięcie przy rozstrzygnięciu takiego wariantu przedsięwzięcia, który byłby najkorzystniejszy dla środowiska, a wybranie wariantu popieranego przez inwestora, który jest najmniej korzystny dla środowiska. Ponadto, odwołujący się zarzucił naruszenie art. 29, art. 30, art. 80 ust. 1 pkt 3 oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy poprzez pominięcie negatywnego stanowiska mieszkańców wobec inwestycji i pominięcie wniosków zgłoszonych w toku postępowania przy rozstrzygnięciu i uzasadnieniu decyzji oraz naruszenie art. 66 ust. 1 oraz art. 80 ust. 1 pkt 1 oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy poprzez wydanie decyzji w oparciu o wadliwe ustalenia faktyczne raportu polegające m.in. na pominięciu istniejącego budynku mieszkalnego na działce o numerze ewidencyjnym 558/35, obręb [...], a znajdującego się w odległości ok. 260 m od planowanej lokalizacji elektrowni wiatrowej.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 82 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz § 3 ust. 1 pkt 6 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. nr 213, poz. 1397 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ wyjaśnił, że planowane przedsięwzięcie zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 6 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. nr 213, poz. 1397 ze zm.) stanowi przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Wskazał, że przed wydaniem postanowienia z dnia [...] o uzgodnieniu realizacji przedsięwzięcia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Ł. - w celu należytego zebrania materiału dowodowego pozwalającego na określenie warunków realizacji inwestycji - wnioskodawca był kilkakrotnie wzywany do uzupełnia raportu w zakresie zagadnień o charakterze formalnym (dotyczących przykładowo racjonalnego wariantu alternatywnego), jak również stricte merytorycznym (np. w zakresie oddziaływania przedsięwzięcia na: środowisko przyrodnicze i klimat akustyczny, w tym poziom mocy akustycznej projektowanej turbiny wiatrowej oraz w zakresie oddziaływania promieniowania elektromagnetycznego) wezwaniami: z dnia 26 marca 2013 r., z dnia 19 czerwca 2013 r., z dnia 20 września 2013 r. oraz z dnia 16 października 2013 r. Po dokonaniu oceny raportu oraz zasięgnięciu wymaganych w art. 77 ust. 1 ustawy opinii i uzgodnień, a także zapewnieniu, stosownie do art. 79 ust. 1 ustawy, możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu, Komisarz Rządowy dla Gminy P. wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, określając dla niego środowiskowe uwarunkowania.
Organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a postępowanie ją poprzedzające zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami ustawy. W szczególności stwierdził, iż raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zawiera elementy określone w art. 66 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku (...) oraz w postanowieniu Wójta Gminy P. z dnia [...], a jego zawartość pozwala na dokonanie pełnej i wszechstronnej oceny zakresu oddziaływania na środowisko wskazanego w art. 62 ustawy. Wskazał, że w raporcie w sposób przekonujący wykazano, iż przy zastosowaniu określonych rozwiązań technicznych i technologicznych, zarówno w fazie realizacji, jak i eksploatacji przedsięwzięcia nie dojdzie do pogorszenia standardów ochrony środowiska w sąsiedztwie terenu przyszłej inwestycji, w szczególności w zakresie emisji substancji, ochrony przed hałasem i promieniowaniem elektromagnetycznym.
Nie będzie miało także miejsca negatywne oddziaływanie na położone najbliżej obszary chronione, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz.627), a w szczególności obszary Natura 2000. Przeprowadzone analizy ornitologiczne i chiropterologiczne wykazały brak szkodliwego oddziaływania inwestycji na ptaki i nietoperze. W należyty sposób przedstawiono proponowane działania w zakresie prowadzenia gospodarki wodno-ściekowej oraz gospodarowania odpadami. Określone w zaskarżonej decyzji warunki uwzględniające stanowisko Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Ł., zawarte w postanowieniu z dnia [...], zdaniem organu, należycie zabezpieczają środowisko otaczające inwestycję przed związanymi z jej funkcjonowaniem potencjalnymi oddziaływaniami.
Ponadto pozytywnie ocenił zobowiązanie inwestora do przeprowadzenia monitoringu ornitologicznego i chiropterologicznego, stanowiącego replikę badań przedrealizacyjnych, a także analizy porealizacyjnej w przedmiocie oddziaływania elektrowni wiatrowej w zakresie klimatu akustycznego oraz efektu migotania cieni, co po zrealizowaniu przedsięwzięcia pozwoli na porównanie prawidłowości założeń raportu, warunków decyzji oaz działań planowanych dla ograniczenia oddziaływania z rzeczywistym oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko oraz podjęcie środków zaradczych w przypadku ewentualnych przekroczeń standardów środowiskowych. W odniesieniu do zarzutów odwołania Stowarzyszenia A wskazał, że organ I instancji prawidłowo ustalił, iż raport przedstawiony przez inwestora jest kompletny pod względem wymagań art. 66 ustawy i pozwala na dokonanie oceny i określenie warunków realizacji przedsięwzięcia.
Został on pozytywnie zaopiniowany przez organy współdziałające, co do jego kompletności i merytorycznej poprawności. Dlatego też, podnoszone wobec raportu zarzuty nie podważyły skutecznie jego merytorycznych ustaleń. Raport obejmuje opis metod prognozowania, zastosowanych przez wnioskodawcę, ujętych w osobnym rozdziale opatrzonym numerem 7. Cześć metodologiczną stanowią ponadto szczegółowe tabele, rysunki oraz załączniki, których pełen wykaz został przedstawiony na wstępie raportu, a których ustalenia nie zostały zakwestionowane merytorycznie w odwołaniu.
Ponadto, raport zawiera informacje na temat oddziaływania na dobra materialne, znajdujące się w otoczeniu przedsięwzięcia (rozdział 5), uzupełnione w złożonym przez inwestora w dniu 10 czerwca 2013 r. piśmie. Za nieuzasadniony organ uznał również zarzut braku rzetelnej analizy, czy i w jakim zakresie proponowany wariant planowanego przedsięwzięcia będzie oddziaływał na powierzchnię ziemi, w tym i krajobraz znajdujący się w otoczeniu przedsięwzięcia - informacje w tym zakresie zostały zawarte w raporcie, określając wpływ inwestycji na krajobraz na etapie jej budowy, eksploatacji oraz likwidacji (rozdział 6 oraz uzupełnienie złożone przez inwestora w dniu 10 czerwca 2013 r. - s. 25-27). W postępowaniu nie został pominięty taki wariant przedsięwzięcia, który byłby najkorzystniejszy dla środowiska. W pierwszej kolejności w raporcie przedstawiony został tzw. wariant zerowy, polegający na niepodejmowaniu przedmiotowego przedsięwzięcia, co skutkowałoby eliminacją bezpośredniego pogorszenia jakości środowiska.
Jednocześnie inwestor przedstawił i opisał zarówno wariant realizacyjny (moc maksymalna do 1 M), jak i wariant alternatywny planowanego przedsięwzięcia (moc maksymalna do 0,8 MW), wskazując, że drugi z nich jest korzystniejszy w porównaniu z wariantem realizacyjnym pod względem oddziaływania akustycznego. Pierwotnie wnioskowany poziom maksymalny mocy akustycznej - dla obu wyżej wymienionych wariantów - wynosić miał 103,1 dB(A). Po przeprowadzeniu analiz inwestor ostatecznie zdecydował, że poziom mocy akustycznej zostanie ograniczony i będzie wynosił ok. 101 dB(A), zgodnie z przykładowymi specyfikacjami producenta turbiny wiatrowej przedstawionymi w ostatnim uzupełnieniu do raportu złożonym w dniu 10 czerwca 2013 r. Pozostała infrastruktura towarzysząca, miejsce przyłączenia siłowni do KSE oraz jej umiejscowienie w wariancie alternatywnym są identyczne z rozwiązaniami przyjętymi w wariancie realizacyjnym.
W całokształcie dokumentacji złożonej przez inwestora został przedstawiony najbardziej niekorzystny zasięg oddziaływania planowanej inwestycji. W rzeczywistości zasięg ten będzie znacznie mniejszy, co pozwoli zniwelować zakres oddziaływania na środowisko wariantu, który został wybrany przez inwestora, a którego oddziaływanie na środowisko jest nieznacznie większe od zakresu oddziaływania na środowisko wskazanego w wariancie alternatywnym. Organ zaznaczył, że rozpatrując możliwość oddziaływania na środowisko w odniesieniu do każdego z przedstawionych wariantów korzystnym z punktu widzenia ochrony środowiska będzie zarówno wariant realizacyjny, jak i wariant alternatywny. W tej sytuacji wybór przez inwestora wariantu realizacyjnego jako korzystniejszego ekonomicznie nie jest zabroniony przepisami prawa. Wymienione warianty zostały gruntownie przeanalizowane w toku postępowania, co potwierdza chociażby ostatnie z czterech uzupełnień do raportu złożone w dniu 10 czerwca 2013 r. w związku z wezwaniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Ł., które zostało następnie przeanalizowane i zaakceptowane przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W..
Zauważył, że zastrzeżenia składane do raportu nie mogą być gołosłowne, tylko powinny być poparte np. kontrraportem lub ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskaże na wady konkretnego raportu. Za chybione uznał zatem zarzuty kwestionujące rzetelność i wiarygodność raportu, które nie wskazują konkretnego uchybienia raportu, a tym bardziej nie wykazują jego wad w sposób udokumentowany, biorąc pod uwagę wymagane w danym zakresie przedmiotowym wiadomości specjalne, w szczególności z zakresu poszczególnych dyscyplin naukowych, np. chemii, fizyki czy biologii. Nie zgodził się z twierdzeniem Stowarzyszenia A jakoby organ l instancji nie przeprowadził analizy zarzutów wniesionych w kontrraporcie, skoro nie został on złożony w toku prowadzonego postępowania. Zaznaczył, że pismo Stowarzyszenie A z dnia 25 listopada 2013 r., dotyczące wydania zaskarżonej decyzji nie może być uznane za kontrraport, ponieważ zawiera ono w przeważającej mierze wyłącznie zarzuty i uwagi wobec przedłożonego raportu i nie obejmuje informacji określonych w art. 66 ustawy.
Ponadto, autor raportu aby go sporządzić, winien posiadać wiedzę specjalistyczną z dziedziny, z którą planowane przedsięwzięcie się wiąże. Za niewystarczające uznał określenie złożonego przez skarżących stanowiska mianem "kontrraportu". W tym zakresie decydujące znaczenie przypisać bowiem należy jego treści, która spełniać powinna warunki enumeratywnie wskazane w ustawie. Organ wyjaśnił dalej, że w postępowaniu ocenie podlegał raport przedstawiony przez inwestora, którego zakres ustalono postanowieniem Wójta Gminy P. z dnia [...], które nie zostało zaskarżone, a zatem w toku postępowania nie zakwestionowano zakresu raportu. Za chybiony uznał zatem zarzut niedokonania wystarczających ustaleń w zakresie negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, skoro negatywne oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia zostało określone w raporcie zgodnie z jego zakresem wynikającym z ostatecznego postanowienia.
Raport podlegał uzupełnianiu przez inwestora aż do całkowitego zaakceptowania jego treści, nie sposób zatem uznać, że w sprawie nie dochowano postanowień art. 7, art. 77 § 1 lub art. 80 k.p.a. Za bezpodstawny uznał także zarzut naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. przez brak należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia organu l instancji i brak odniesienia się do zarzutów stawianych w toku postępowania do dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera bowiem wszystkie elementy określone w art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu faktycznym organ l instancji zajął stanowisko wobec całego materiału procesowego i wnikliwie odniósł się do zarzutów stawianych w toku postępowania, zwłaszcza zaś w stosunku do tych zarzutów, które dotyczyły dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę. W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisu art. 191 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Traktat Rzymski) zauważył, że wymienia on cele, do których przyczynia się Polityka Unii w dziedzinie środowiska, a nie reguluje pewnego stanu faktycznego w sposób wyczerpujący, kompletny i prawnie bezwarunkowy, co stanowi wyznacznik zastosowania zasady bezpośredniego skutku w zakresie pierwotnego prawa wspólnotowego.
Podobnie ocenił powołaną w odwołaniu dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej z 28.1.2012, L 26/1). W przypadku dyrektyw mogą być one stosowane bezpośrednio tylko w przypadku, gdy ich przepisy nie zostały implementowane do krajowego porządku prawnego lub gdy zostały implementowane nieprawidłowo. Implementację powyższej dyrektywy stanowi natomiast ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, której nieprawidłowej implementacji skarżący nie wykazali. Za nieuzasadniony organ uznał także zarzut braku przeprowadzenia pomiarów tła akustycznego przez inwestora, skoro inwestor wykonał symulację oddziaływania akustycznego, obejmującą kumulacje oddziaływań farm i turbin wiatrowych w promieniu 1,5 km od planowanej inwestycji - przeprowadzoną na wysokości 4 m przy użyciu programu obliczeniowego WindPRO wersja 2.7.453 (załącznik nr 9) - w celu ustalenia, czy z uwagi na przekroczenie dopuszczalnych poziomów hałasu emitownego przez turbiny w oddziaływaniu skumulowanym nie zachodzi zjawisko wysycenia tła akustycznego, które oznaczałoby brak możliwości realizacji planowanej inwestycji.
Symulacja jednoznacznie wykazała brak wysycenia tła akustycznego. Obecnie w otoczeniu terenu planowanego pod instalacje turbiny wiatrowej nie ma żadnych stacjonarnych źródeł hałasu i warunki akustyczne są tylko okresowo degradowane przez hałasy maszyn rolniczych podczas prac polowych (rozdział 6.5.8 raportu). Za chybiony uznał również zarzut oparcia się przez inwestora w zakresie emisji hałasu na danych katalogowych producenta turbiny zamiast na pomiarach rzeczywistej pracy już istniejących elektrowni wiatrowych tego samego producenta. Analiza akustyczna dotycząca projektowanych przedsięwzięć zawsze opiera się o symulacje, bowiem dotyczy inwestycji, które dopiero mają być zrealizowane. Do ich przeprowadzenia używa się właśnie m.in. danych dotyczących określonego urządzenia, co oczywiste pochodzących przede wszystkim od jego producenta. Trudno wyobrazić sobie przeprowadzenie pomiarów oddziaływania akustycznego już istniejących elektrowni wiatrowych tego samego producenta, skoro z uwagi na ich odmienne uwarunkowania lokalne pomiary takie będą się różnić, a przez to nie będą miarodajne.
Ponadto brak jest podstawy prawnej do żądania od osób trzecich przeprowadzenia i udostępnienia pomiarów "rzeczywistego" oddziaływania akustycznego już istniejących elektrowni wiatrowych. W celu dotrzymania opisanych w raporcie parametrów dotyczących klimatu akustycznego na inwestora nałożono ponadto obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej obejmującej oddziaływania elektrowni wiatrowej na klimat akustyczny. W przypadku stwierdzenia w wyniku wykonanych badań przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu na terenach chronionych akustycznie zalecono obniżenie mocy akustycznej elektrowni w celu ograniczenia jej oddziaływania na klimat akustyczny otoczenia.
Z kolei za bezpodstawny uznał zarzut zastosowania błędnej metodyki obliczeń hałasu wokół planowanego przedsięwzięcia wyrażający się w zastosowaniu algorytmu obliczeniowego określonego przez normę: PN-ISO 9613-2 - "Akustyka -Tłumienie dźwięku podczas propagacji w przestrzeni otwartej. Ogólna metoda obliczenia", zgodnie z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz punktów pomiarów ilości pobieranej wody (Dz.U. nr 206, poz.1291 ze zm.), skoro zastosowanie wyżej wymienionej normy zostało nałożone na inwestora w postanowieniu Wójta Gminy P. z dnia [...]. Zastosowane w powyższym modelu obliczeniowym założenie, że elektrownia wiatrowa traktowana jest jako punktowe źródło dźwięku, z którego emisja rozchodzi się równomiernie we wszystkich kierunkach zostało przyjęte zgodnie z przepisami powyższego rozporządzenia, w szczególności Kryteriami lokalizacji punktów pomiarowych (część B), które przewidują dokonywanie pomiarów na ściśle określonych wysokościach.
Inwestor wyjaśnił w raporcie, że źródłami emisji energii akustycznej do otoczenia z projektowanej turbiny wiatrowej będzie ponadto praca generatorów - hałas mechaniczny, ciągły w czasie funkcjonowania urządzeń, obroty rotorów - hałas aerodynamiczny, ciągły, "pulsujący" w czasie funkcjonowania urządzeń. Zdaniem organu, brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania metodyki pomiarów hałasu turbin wiatrowych, w których przyjęto skalę dB(A), a zatem zgodną z obowiązującą w Polsce metodyką pomiaru oddziaływania akustycznego, wynikającą z art. 112a ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 112b Prawa ochrony środowiska. Przyjęcie postulowanej przez skarżących innej skali pomiaru hałasu (tj. skali C) nie tylko nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym prawie, ale wręcz prowadziłoby do sprzecznych ze standardami środowiskowymi rezultatów, skoro ustalone normy dopuszczalnego hałasu nawiązują właśnie do poziomu dźwięku A wyrażonego w decybelach (dB).
Argumenty co do innej skali pomiaru dźwięku mogą w chwili obecnej stanowić jedynie postulat dla prawodawcy do zmiany obowiązujących przepisów. Warunki meteorologiczne zostały ponadto określone zgodnie z Zaleceniami dotyczącymi warunków meteorologicznych (część D) zawartymi w załączniku nr 6 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz punktów pomiarów ilości pobieranej wody (Dz.U. nr 206, poz. 1291 ze zm.), zwłaszcza z uwzględnieniem procedur pomiarowych i warunków pomiarów, w tym pomiarów przeprowadzanych w porze nocy (22:00-6:00) oraz w porze dnia (6:00-22:00). Obowiązujące w Polsce standardy środowiskowe, dotyczące ochrony akustycznej nie określają natomiast dopuszczalnych poziomów emisji infradźwięków do środowiska. Za bezpodstawny uznał także zarzut braku doliczania do wyników symulacji przeprowadzonych przez inwestora wartości min. 5 dB (A) (tzw. "kary akustycznej"), w sytuacji gdy wymóg taki nie został objęty zakresem raportu.
Zakresem raportu, ani wyliczeniem wynikającym z art. 66 ustawy nie zostały objęte również informacje dotyczące ogólnej oceny energetyki opartej o odnawialne źródła energii (zwłaszcza jej negatywnych aspektów, wpływu na zdrowie człowieka czy też spadek wartości nieruchomości) lub kosztów zewnętrznych inwestycji, a zatem uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów w tym zakresie kwestionujących brak powyższych informacji w raporcie. Zaznaczył, że również protesty mieszkańców nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Organ podkreślił, że w toku postępowania nie został pominięty istniejący budynek mieszkalny znajdujący się na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym 558/35. Organ l instancji wskazał go bowiem w skierowanym do autora raportu piśmie z dnia 30 maja 2012 r., dotyczącym klasyfikacji terenów podlegających prawnej ochronie akustycznej.
Powyższy budynek zabudowy wielorodzinnej znajdujący się w odległości ok. 260 m (na wschód) od terenu planowanej inwestycji został następnie uwzględniony w raporcie, w tym w: opinii o klasyfikacji akustycznej (załącznik Nr 7), Tabeli nr 8 - Porównanie poziomów mocy akustycznej dla poszczególnych punktów pomiarowych wykonane na wysokości 4 m - wariant realizacyjny, analizie astronomicznej długości trwania cienia na jego zabudowie (s. 19 raportu), Tabeli nr 14 - Odległości projektowanych turbin wiatrowych od najbliższej zabudowy. Odnosząc się z kolei do zarzutów zawartych w odwołaniu Stowarzyszenia B organ zauważył, że po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego - nie znalazł podstaw uprawniających do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Organ za niezasadny uznał zarzut dotyczący podejmowania - bliżej nie sprecyzowanych a korzystnych dla inwestora - czynności i działań przez B. C., pracownika Urzędu Gminy P..
Złożenie wniosku o wyłączenie przed wystąpieniem przez inwestora o wydanie decyzji środowiskowej dla przedmiotowej inwestycji byłoby, zdaniem organu, niecelowe, a przede wszystkim przedwczesne (instytucja wyłączenia dotyczy bowiem toczącego się postępowania). W raporcie przeprowadzona została ponadto analiza możliwych konfliktów społecznych, w której wskazano, że w przypadku elektrowni wiatrowych najczęściej spotykanym powodem wystąpienia konfliktów społecznych są obawy ludności, związane z powstawaniem potencjalnego hałasu pola elektromagnetycznego oraz ich wpływu na środowisko życia, a także obniżenie walorów krajobrazowych terenu. Zdaniem Kolegium, organ l instancji zapewnił stronom udział w postępowaniu poprzez zawiadamianie o decyzji i innych czynnościach postępowania w formie pisemnej oraz poprzez podanie do publicznej wiadomości informacji o wszczęciu postępowania oraz złożonym raporcie, uzgodnieniach i opiniach organów specjalistycznych, wydanej decyzji oraz miejscu i terminie zapoznania się z treścią powyższych dokumentów poprzez ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Gminy P..
Zapewnienie społeczeństwu udziału w postępowaniu dotyczy stricte postępowania przed organem l instancji, a zatem złożenie na etapie postępowania odwoławczego: listy osób protestujących przeciwko budowie elektrowni, protokołu z zebrania wiejskiego w miejscowości P. z dnia 2 marca 2014 r., protokołu z zebrania wiejskiego w miejscowości P. z dnia 9 marca 2014 r. oraz wyników ankiety przeprowadzonej w miejscowościach: P., K., P., G. i D. - w celu ich uwzględnienia – jest, zdaniem Kolegium, bezskuteczne. Za nieuzasadniony uznał zatem zarzut zaskoczenia części mieszkańców - zamieszkujących 25 domów położonych na południe od planowanej inwestycji - planowanym przedsięwzięciem. Na każdym etapie postępowania - poza ogłoszeniami umieszczanymi na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej - organ l instancji informował mieszkańców o jego przebiegu poprzez ogłoszenia zamieszczane na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy P. lub w drodze obwieszczeń zamieszczanych na tablicach ogłoszeń sołectwa P..
Jednocześnie zaznaczył, że skoro dla budynku zabudowy wielorodzinnej znajdującego się na działce nr 558/35 - w odległości ok. 260 m (na wschód) od terenu planowanej inwestycji - spełnione zostaną standardy środowiskowe (w tym dopuszczalne poziomy hałasu określone w klasyfikacji akustycznej stanowiącej załącznik Nr 7 do raportu czy oddziaływanie migotania cienia), to tym bardziej zostaną one spełnione dla - bliżej nie wskazanych przez skarżących - budynków mieszkalnych znajdujących się w odległości 300 m i więcej od planowanej inwestycji. Organ dodał, że ocena rezygnacji sąsiadów działki 709/2 z ewentualnych planów zadrzewień terenów przyległych do planowanej inwestycji w promieniu 200 m od turbiny wiatrowej wykracza poza ramy postępowania. Postępowanie to dotyczy planowanego dopiero przedsięwzięcia i sprowadza się do ustalenia, czy inwestycja w kształcie opisanym przez inwestora we wniosku zagraża środowisku oraz czy spełnia wymagania i parametry w zakresie ochrony środowiska.
Na tym etapie nie sposób przesądzić czy planowane przedsięwzięcie zostanie faktycznie zrealizowane, a zatem analizowanie ewentualnej rezygnacji sąsiadów z planów zadrzewień są na tym etapie co najmniej przedwczesne. Odnosząc się do zarzutów, dotyczących pominięcia w postępowaniu faktów dotyczących występowania gatunków flory i fauny organ wskazał, że prezentowane w tym zakresie twierdzenia nie mogą być gołosłowne, tylko powinny być poparte np. ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskaże na wady raportu w tym zakresie. Fakt miejscowego potencjalnego gniazdowania sowy płomykówki został uwzględniony w raporcie, w którym wskazano, że gniazduje ona prawdopodobnie na wieży kościoła w P..
Jednocześnie inwestor wyjaśnił, że z uwagi na brak zgody na udostępnienie wyżej wymienionego obiektu, powyższa informacja nie mogła zostać potwierdzona, choć zachowanie sowy płomykówki - ustalone na podstawie przeprowadzonych obserwacji (w tym kontroli nocnej z dnia 25 czerwca 2011 r.) wskazuje na jej gniazdowanie w tym miejscu. Pomniki przyrody, występujące w otoczeniu planowanego przedsięwzięcia zostały ujęte w opisach obszarów chronionych. Wartości aktywności przedstawicieli lokalnych nietoperzy nie dyskwalifikują lokalizacji planowanego przedsięwzięcia, nie zostały też pominięte w dokumentacji jak twierdzą skarżący. W literaturze naukowej dotyczącej wpływu elektrowni wiatrowych na zwierzęta brak jest informacji dotyczących ich oddziaływania na zwierzęta poruszające się po ziemi - oddziaływanie takie stwierdzono tylko w odniesieniu do zwierząt fruwających, przede wszystkim ptaków, które mogą ulegać kolizjom z konstrukcjami elektrowni.
Planowana inwestycja nie powinna zatem spowodować zmian w faunie "naziemnej" danego terenu, a zatem nie powinna negatywnie wpłynąć na bażanty, sarny czy - wymienione z kolei w odwołaniu Stowarzyszenia A - dżdżownice oraz pszczoły. Dodatkowo organ zaznaczył, że zarówno inwestor jak i organ orzekający w sprawie jest związany treścią postanowienia ustalającego zakres raportu, zatem zarzuty dotyczące oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na florę i faunę lub elementy przyrodnicze środowiska w zakresie wykraczającym poza zakres wynikający z raportu nie zasługują na uwzględnienie.
Ponadto, w celu dokonania faktycznej oceny wpływu planowanej inwestycji na nietoperze i ptaki inwestor został zobowiązany do wykonania porealizacyjnego monitoringu ornitologicznego i chiropterologicznego. Podsumowując organ odwoławczy zauważył, że z uwagi na rolnicze wykorzystanie terenów, na których przewidywana jest lokalizacja projektowanej turbiny wiatrowej, a także wyniki przeprowadzonego monitoringu przedrealizacyjnego (ornitologicznego i chiropterologicznego) planowana inwestycja nie będzie negatywnie oddziaływać na lokalne populacje awifauny i chiropterofauny.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyło Stowarzyszenie A w P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stwierdzenie, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu oraz wniosło o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu strona powieliła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, zarzucając dodatkowo naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 136 k.p.a.
Skargę na powyższą decyzję złożyło także Stowarzyszenie B z/s w P., wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i powielając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 29 października 2014r. połączono do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy wszczęte skargami obu Stowarzyszeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargi są zasadne, aczkolwiek częściowo jedynie z powodu zarzutów podniesionych dla ich uzasadnienia.
Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi w zaś grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził że zaskarżona decyzja wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji naruszają przepisy postępowania, w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji. Przy czym planowana do realizacji inwestycja to budowa jednej turbiny wiatrowej o mocy do 1 MW oraz całkowitej wysokości konstrukcji nie przekraczającej 133 m, wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, liniami kablowymi i przyłączem do krajowej sieci elektroenergetycznej. Organy obu instancji zgodnie uznały, że spełnione zostały warunki do wydania w sprawie decyzji pozytywnej dla inwestora.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Stosownie do regulacji art. 59 ust. 7 ustawy, przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko:
- 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; bądź
- 2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy.
Kwalifikacja przedsięwzięć dokonywana jest natomiast na podstawie zapisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. nr 213, poz. 1397, powoływanego dalej jako rozporządzenie). Zgodnie z zapisami § 3 ust. 1 pkt 6 lit b rozporządzenia planowana inwestycja została zaliczona do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Przepis ten bowiem stanowi, że do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się m. in. instalacje wykorzystujące do wytwarzania energii elektrycznej energię wiatru inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 5 o całkowitej wysokości nie niższej niż 30 m. Przy czym regulacja § 2 ust. 1 pkt 5 przewiduje, iż do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się m. in. instalacje wykorzystujące do wytwarzania energii elektrycznej energię wiatru o łącznej mocy nominalnej elektrowni nie mniejszej niż 100 MW oraz lokalizowane na obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej.
Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 63 ust. 1 ustawy), uwzględniając łącznie uwarunkowania takie jak rodzaj i charakterystyka przedsięwzięcia (pkt 1) oraz usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (pkt 2). Organ musi mieć także na względzie usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska oraz rodzaj i skalę możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do wymienionych uwarunkowań, wynikających z zasięgu oddziaływania – obszaru geograficznego i liczby ludności, na którą przedsięwzięcie może oddziaływać, transgranicznego charakteru oddziaływania przedsięwzięcia na poszczególne elementy przyrodnicze, wielkości i złożoności oddziaływania, z uwzględnieniem obciążenia istniejącej infrastruktury technicznej, prawdopodobieństwa oddziaływania, jak i czasu trwania, częstotliwości i odwracalności oddziaływania (art. 63 ust. 1 pkt 3 ustawy). Postanowienie, o którym mowa w art. 63 właściwy organ wydaje po zasięgnięciu opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska i właściwego inspektora sanitarnego (art. 64 ustawy).
W stanie faktycznym sprawy, inwestor występując z wnioskiem inicjującym postępowanie dołączył do niego dokument zatytułowany "Karta informacja przedsięwzięcia". Po uzyskaniu opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska i powiatowego inspektora sanitarnego, organ pierwszej instancji w drodze postanowienia nałożył na wnioskodawcę obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia i ustalił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Na dalszym etapie postępowania inwestor złożył raport oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie turbiny wiatrowej o mocy do 1 MW. Organ pierwszej instancji, po uzyskaniu opinii sanitarnej powiatowego inspektora sanitarnego i postanowienia regionalnego dyrektora ochrony środowiska o uzgodnieniu realizacji przedsięwzięcia wraz z określonymi warunkami, wydał decyzję o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia.
W tym miejscu podkreślić należy, iż organ pierwszej instancji w postanowieniu w sprawie nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, po zasięgnięciu opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz powiatowego inspektora sanitarnego, ustalił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który winien złożyć inwestor stosownie do treści art. 69 ust. 2 ustawy. Z uwagi na konieczność złożenia raportu, organ pierwszej instancji zawiesił postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach do czasu przedłożenia przez wnioskodawcę raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Po złożeniu przez inwestora raportu, organ podjął zawieszone postępowanie oraz przedstawił raport do uzgodnienia regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska i zasięgnął opinii powiatowego inspektora sanitarnego, zgodnie z regulacją art. 77 ust. 1 ustawy.
Organ uzgadniający, czyli regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdziwszy, iż przedłożony raport nie spełnia wymagań, wynikających z postanowienia, określającego zakres raportu, kilkakrotnie wzywał inwestora do złożenia wyjaśnień i uzupełnienia zawartych w nim informacji. Zagadnienia wymagające uzupełnienia, wyjaśnienia bądź doprecyzowania zostały w stosownych wezwaniach szczegółowo określone. Po złożeniu kolejnego uzupełnienia, regionalny dyrektor ochrony środowiska w drodze postanowienia uzgodnił, a powiatowy inspektor sanitarny w formie opinii sanitarnej zaopiniował warunki realizacji przedsięwzięcia. Zarówno podmiot uzgadniający, czyli regionalny dyrektor ochrony środowiska, jak i podmiot opiniujący, którym był w sprawie powiatowy inspektor sanitarny, przed uzgodnieniem warunków realizacji przedsięwzięcia analizowali kompletność złożonego przez inwestora raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, stosownie do wymagań określonych w postanowieniu organu pierwszej instancji o nałożeniu obowiązku złożenia tegoż raportu.
Kompletność i prawidłowość raportu w tym samym zakresie, była również przedmiotem zainteresowania organu pierwszej instancji. Pozytywna ocena raportu jest zaś wyrazem wydania przez organ pierwszej instancji, utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.
Zdaniem Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, konkluzja taka jest wszakże co najmniej przedwczesna. Wprawdzie w przepisach ustawy środowiskowej nie określono, jaki charakter z punktu widzenia procesowego, ma opracowany raport, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednak, że ma on charakter dokumentu prywatnego inwestora, będącego dowodem w postępowaniu administracyjnym. Raport oceniany jest przez organ wydający decyzję, określającą uwarunkowania środowiskowe, a uczestnicy postępowania mają możliwość zgłoszenia zastrzeżeń dotyczących tego dowodu (por. np.wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 marca 2013r., sygn.akt II SA/Lu 845/10, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 993489). Oznacza to, że organy administracji, uczestniczące w procesie wydawania decyzji środowiskowej powinny weryfikować gruntownie informacje zawarte w raporcie. Jest to o tyle istotne, że "od osoby sporządzającej raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wymaga się tylko wskazania nazwiska, nie zaś innych kryteriów czy to pod względem fachowości, czy braku powiązań z wnioskodawcą.
Autor raportu, aby go sporządzić, musi wszakże posiadać wiedzę specjalistyczną z dziedziny, z którą planowane przedsięwzięcie się wiąże". (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dn. 19 stycznia 2012r. II OSK sygn.akt 615/11, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1123134). Niemniej jednak zawartość raportu winna być przez organ, wydający decyzję środowiskową, wnikliwie przeanalizowana i wyważona również w aspekcie innych dowodów zebranych w sprawie. W rozpoznawanej sprawie przedłożony ostatecznie przez inwestora raport, w zakresie odnoszącym się do oddziaływania akustycznego nie nosi cech dokumentu, ponieważ nie zawiera podpisu osoby sporządzającej raport. (por. załącznik nr II do uzupełnienia do raportu oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, przedłożonego w organie w dniu 31 lipca 2013r.) Tym samym, brak jest uzasadnienia dla traktowania go jako podstawy do dokonywania ocen środowiskowych w powyższym zakresie.
Dokument prywatny stanowi bowiem w postępowaniu administracyjnym (nie inaczej niż w postępowaniu cywilnym) dowód tego, że osoba, która go podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Brak koniecznego podpisu osoby sporządzającej raport wyklucza natomiast możliwość traktowania go jako dokumentu, w konsekwencji zaś dowodu w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a.
Dokumenty prywatne stanowią przy tym jedynie zupełny dowód na to, że zawarte w nich oświadczenia pochodzą od wystawcy, lecz nie przesądzają o zgodności zawartych w nich twierdzeń ze stanem faktycznym. Wiarygodność zawartych w dokumentach oświadczeń winna być oceniania tak samo, jak innych dowodów w sprawie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 k.p.a. W tym kontekście zaś wątpliwości budzi również stanowisko organów obu instancji w zakresie oceny, formułowanych przez skarżących zarzutów do raportu. Jakkolwiek bowiem podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że zastrzeżenia te nie posiadają charakteru "kontrraportu" z uwagi na brak elementów, określonych w art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (...), zaś formułowane zastrzeżenia w większości oderwane są tak od obowiązujących regulacji prawnych (np. w odniesieniu do postulowanego zakresu badań akustycznych), jak i faktycznej zawartości opracowania (np. w zakresie wariantowości przedsięwzięcia), nie można jednak pominąć tych spośród nich, które prima facie zdają się wskazywać na niekompletność przeprowadzonych badań.
Nieracjonalne wydaje się bowiem li tylko odwołanie do wniosków z przeprowadzonego monitoringu ornitologicznego, skoro skarżący przedkładają przeczącą im dokumentację fotograficzną, wskazującą na gniazdowanie bociana białego w obszarze objętym inwestycją, określając dodatkowo miejsce położenia gniazda (co dotyczy także sowy płomykówki). Wdaje się, że prócz zmysłu obserwacji, nie jest konieczne legitymowanie się wiedzą fachową, by ustalić czy istniejące gniazda należą do ptaków określonych gatunków i czy są zasiedlone. Ocena zaś czy podnoszone okoliczności mają wpływ i jaki na treść ustaleń środowiskowych projektowanego przedsięwzięcia, jest natomiast kwestią dalszą, wymagającą wszakże prawidłowej analizy. Kwestionowanie jednak zasadności podnoszonych przez strony (jak również uczestniczące w postępowaniu społeczeństwo) zarzutów do monitoringu ornitologicznego poprzez proste odwołanie się do wyników tych obserwacji, trudno ocenić jako prawidłowe. Za rozstrzygające uznaje się bowiem dane kontestowane przez stronę skarżącą, z tej jedynie przyczyny, że zawarte są w raporcie.
Rozważenia wymaga również podnoszona w toku postępowania administracyjnego kwestia przeprowadzenia rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa. Skarżące Stowarzyszenie A w P. wnioskowało o jej przeprowadzenie, organ I instancji natomiast uznał, że "uwarunkowania prawne, jak również zastany stan faktyczny, przedstawione zostały (...) w sposób wyczerpujący w raporcie", co czyni zbędnym jej przeprowadzenie (str. 17 decyzji organu I instancji). Faktem jest, że regulacja zawarta w art. 36 ustawy o dostępie do informacji o środowisku (...), nie obliguje organu prowadzącego postępowanie środowiskowe do przeprowadzenia rozprawy. Jednakże zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa, z możliwości tej organ winien skorzystać, jeżeli jej przeprowadzenie umożliwi zebranie w jednym czasie i miejscu wszystkich uczestników postępowania w danej sprawie, tym bardziej, że przeprowadzenie rozprawy administracyjnej wpływa na bezpośrednią realizację zasad ogólnych postępowania administracyjnego takich jak: wszechstronne wyjaśnienie okoliczności stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.); powiększenie zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), informowanie o okolicznościach faktycznych i prawnych (art. 9 k.p.a.); czynny udział w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) (por. Krzysztof Gruszecki: "Komentarz do ustawy o informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex)
Poddanie raportu środowiskowego zasadom postępowania dowodowego, określonym w procedurze administracyjnej, rodzi jak wyżej wspomniano, prawo strony do zgłaszania zarzutów i uwag. Natomiast, w sytuacji gdy odniesienie się do nich wymaga wiedzy specjalistycznej (wiadomości specjalnych) winien to uczynić specjalista, będący autorem raportu. W takiej sytuacji może zaistnieć potrzeba wyznaczenia rozprawy w oparciu o art. 89 § 2 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 7 września 2007r., sygn.akt II SA/Ke 345/07, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 418279). W ocenie Sądu, organ winien zatem wnikliwie rozważyć potrzebę jej przeprowadzenia, zwłaszcza biorąc pod uwagę formułowane pod adresem raportu zarzuty stron postępowania.
Nie bez powodu też ustawodawca w art. 85 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji o środowisku (...) uregulował uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w sposób szczególny w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiąc m.in., że w przypadku, gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, uzasadnienie takiej decyzji powinno zawierać informacje o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie, uzasadnienie decyzji organu I instancji opiera się w przeważającym stopniu na stanowisku inwestora, prezentowanym w składanych przezeń odpowiedziach na zarzuty formułowane pod adresem raportu. Odniesienie się do wniosków pozostałych stron postępowania stanowi zaś w istocie recypowanie do treści uzasadnienia decyzji, składanych przez inwestora pism.
Tego rodzaju praktyka wskazuje na nienależyte, niezgodne z treścią art. 107 § 3 w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit a ustawy o dostępie do informacji o środowisku (...) sporządzenie uzasadnienia decyzji środowiskowej.
Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skarg, podzielić należy stanowisko organu odwoławczego o ich niezasadności. Nie są zatem trafne zarzuty związane z naruszeniem przepisów prawa wspólnotowego, bowiem jak zasadnie podniesiono w motywach zaskarżonej decyzji, przepis art. 191 ust. 1 Traktatu Rzymskiego, formułując tzw. zasadę zapobiegania, w powiązaniu z prawidłowo implementowaną dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, pozwala na konstatację, iż rezultatem prawidłowo przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko ma być podjęcie takiej decyzji, w której stosownie do wymogów wynikających z zasady zrównoważonego rozwoju - zostaną w niezbędnym zakresie uwzględnione również cele ekologiczne. W istocie więc przeprowadzenie prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko służy przeciwdziałaniu szkodom, jakie mogą powstać w przypadku jego realizacji.
Dodatkowo wskazać też należy, iż ogólnie jedynie przywołana w uzasadnieniu skargi dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011r., została implementowana do prawa polskiego m.in. poprzez uchwalenie ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Zgodnie zaś z treścią art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004r., nr 90, poz. 864/2), dyrektywa wiąże każde Państwo Członkowskie, do którego jest kierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków.
Nietrafne są również zarzuty, odnoszące się do osoby B. C., pełniącego funkcję wiceprezesa Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością C z siedzibą w P., będącego jednocześnie pracownikiem Urzędu Gminy w P.. Jak bowiem trafnie podkreślono w motywach zaskarżonej decyzji, B. C. został wyłączony od udziału w niniejszym postępowaniu bezpośrednio po wpłynięciu wniosku o określenie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, nie podejmował też żadnych czynności w toczącym się postępowaniu. Brak jest zatem podstaw do wnioskowania o "konflikcie interesów organu decyzyjnego w sprawie".
Podzielić też należy stanowisko organu odwoławczego, iż wariantowość przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji o środowisku (...) nie musi obejmować różnorodnych przedsięwzięć stanowiących, w ocenie skarżących, "rzeczywistą alternatywę wobec budowy elektrowni wiatrowych w postaci budowy innych odnawialnych źródeł energii (...)". Ustawodawca wymaga bowiem, by raport wskazywał i opisywał wariant proponowany przez wnioskodawcę, racjonalny wariant alternatywny i najkorzystniejszy dla środowiska. Przedłożony przez inwestora raport tak pojmowaną wariantowość analizuje, nie jest natomiast rzeczą organu wskazywanie "wariantów rzeczywistych", choćby najbardziej pożądanych przez lokalną społeczność.
Kwestia zaś metodologii pomiarów oddziaływania akustycznego, jak trafnie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, regulowana jest przepisami art. 112a ustawy Prawo ochrony środowiska oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz punktów pomiarów ilości pobieranej wody. Rozwiązania proponowane przez skarżące Stowarzyszenie A, jakkolwiek nie pozbawione racjonalności, traktować należy zatem jedynie jako postulaty de lege ferenda.
Biorąc wszakże pod uwagę wskazane powyżej uchybienia procesowe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy.
Po myśli art. 152 p.p.s.a. stwierdzono natomiast, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzez skarżących Stowarzyszeń ich zwrot w kwotach równych uiszczonemu przezeń wpisowi sądowemu.
Rozpoznając sprawę ponownie, organy przeprowadzą postępowanie wyjaśniające oraz dokonają oceny zgromadzonego materiału dowodowego zgodnie ze sformułowanymi powyżej wskazaniami.
a.tp.