Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 maja 2005 roku, wydanym w sprawie sygn. akt. OSK 1478 /04 po rozpoznaniu skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 stycznia 2004 roku sygn. IISA/Łd 130/01 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia dokonania inwentaryzacji powykonawczej, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił następujący stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z dnia [...] nr [...], znak: [...]) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] nr [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...].
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w P. nakazał A. D. przedłożenie inwentaryzacji budynku gospodarczego przebudowanego samowolnie na działce przy ul. A 7/9 we W. wraz z orzeczeniem technicznym i stwierdzeniem zgodności z warunkami technicznymi, sporządzonym przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, oraz uzyskanie pozwolenia na jego użytkowanie.
Z uwagi na to, że powyższe czynności nie zostały wykonane przez A. D., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. w dniu 30 sierpnia 2000 r. przekazał zobowiązanemu upomnienie wzywające do przedłożenia w terminie 7 dni wymienionych w decyzji dokumentów, a wobec bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu, organ ten wydał w dniu [...], na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego, postanowienie o nałożeniu grzywny.
Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z dnia [...], wymienionym wyżej.
Na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył A. D.. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wzywanie go do wykonania decyzji, która została zaskarżona do Sądu i nakładanie na niego grzywny w celu przymuszenia w wysokości 2000 zł. jest nielogiczne. W konkluzji A. D. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 stycznia 2004 roku, wymienionym na wstępie oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że okoliczność, iż wyrokiem z dnia 27 listopada 2003 r., II SA/Łd 1981/00 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi uchylił decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z [...] w przedmiocie inwentaryzacji powykonawczej, nie może mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonego do Sądu postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Sąd stwierdził, że może jedynie badać, czy w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia istniały podstawy prawne i faktyczne do jego wydania, czy też nie oraz o tym, czy samo postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. Ustosunkowując się do podstawowego zarzutu podniesionego w skardze dotyczącego zaskarżenia do Sądu decyzji, Sąd wyjaśnił, że zarówno na mocy art. 40 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 z późn. zm.), jak i na mocy art. 61 § 1 obecnie obowiązującej ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) wniesienie skargi nie wstrzymywało i nie wstrzymuje automatycznie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Nie ma więc, w ocenie Sądu, racji skarżący uważając, iż absurdalne byłoby wykonywanie obowiązku przy zaskarżeniu do Sądu decyzji nakładającej ten obowiązek.
Od tego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. D..
Wyrokowi zarzucił:
l/ naruszenie art.145 § 1 pkt 1b ppsa w związku z art. 145 § l pkt 8 kpa i art. 126 kpa poprzez ich niezastosowanie w sytuacji gdy ujawnione w toku postępowania okoliczności sprawy uzasadniały uwzględnienie skargi poprzez uchylenie skarżonego postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, 2/ naruszenie prawa procesowego tj. art.106 § 5 ppsa w związku z art. 233 § l kpc poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i dowolną ocenę dowodów, a w konsekwencji 3/ naruszenie art. 151 ppsa poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy brak było przesłanek do jego zastosowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd nieprawidłowo uznał, że wyrok z dnia 27 listopada 2003 r. (II SA/Łd 1981/00) nie ma znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 maja 2005 roku, opisanym wyżej, uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie kontroli pod względem legalności podlegało postanowienie o nałożeniu grzywny celem przymuszenia. W dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w obrocie prawnym był już wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 27 listopada 2003 r. (II SA/Łd 1981/00) którym uchylono decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...]. Decyzja nr [...] nie została wykonana i w celu przymuszenia do jej wykonania wydane zostało zaskarżone postanowienie. W dacie orzekania przez Sąd, kontrolujący legalność tego postanowienia, w obrocie prawnym nie było już decyzji stanowiącej podstawę jego wydania. W tej sytuacji Sąd powinien rozważyć zastosowanie przepisu art. 145 § l pkt 1b ppsa w związku z art. 145 § 1 pkt. 8 kpa i zbadać, czy - w okolicznościach faktycznych danej sprawy - nie zachodzą przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego.
Stwierdzenie ich istnienia obligowałoby Sąd do uwzględnienia skargi na podstawie powołanego przepisu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie czyniąc tego Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył powołany przepis i przepis art. 151 ppsa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa), co oznacza, iż każde naruszenie prawa jest obowiązany wziąć pod uwagę z urzędu, niezależnie od tego, czy jest podnoszone przez strony.
Działając w ramach tak określonej kognicji Sąd uwzględnił skargę, bowiem zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1b ppsa, sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 pkt.8 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Zaskarżone do Sądu postanowienie, miało na celu, za pomocą nałożonej grzywny, doprowadzić do realizacji przez zobowiązanego obowiązków określonych w decyzjach organów administracji.
Jednakże decyzje nakładające te obowiązki zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2003 roku (II SA/Łd 1981/00).
W sytuacji zatem wyłączenia z obrotu prawnego decyzji nakładających określone obowiązki na skarżącego powstała przesłanka do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kpa.
Okoliczności te obligowały Sąd do uwzględnienia skargi, o czym orzekł jak w sentencji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1b ppsa w związku z art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na podstawie zaś art. 152 ppsa rozstrzygnął kwestię wykonalności zaskarżonego postanowienia.
O kosztach orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 250 ppsa oraz § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).