Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania S. S. od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] nr [...], uchyliło decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości.
Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...]odmówił zmiany decyzji własnej z dnia [...] nr [...] dotyczącej pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności dla S. S. w ramach programu "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" przyznanej w kwocie 60 złotych od dnia 1 stycznia do 31 marca 2015 r.
Od tej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył S. S. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 61 § 1 i art. 155 K.p.a., art. 3 ust. 1 lit. c oraz art. 5 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania (Dz.U. nr 267, poz. 2259) w zw. z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2015 r., poz.163 ze zm.), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości.
Kolegium podniosło, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, iż w dniu [...]został przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy u S. S. w związku ze zgłoszonym wnioskiem o podwyższenie kwoty przyznanej decyzją nr [...] pomocy na zakup posiłku lub żywności w wysokości 60 złotych. Jako podstawę odmowy zmiany decyzji organ wskazał ograniczone możliwości finansowe w tym zakresie.
Zdaniem Kolegium brak jest formalnych podstaw do prowadzenia postępowania w tym zakresie, ponieważ całe akta sprawy jak i treść wywiadu środowiskowego z dnia [...] nie zawierają wniosku strony w tym zakresie. Organ nie wskazał również, aby z jakiś powodów wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zmiany ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. W podstawie prawnej wydanej decyzji o odmowie zmiany decyzji z dnia [...] nr [...] organ powołał jedynie przepis art. 104 k.p.a. oraz przepis art. 39 ust.1 i ust. 2 oraz art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Organ nie powołał się na przepis art. 106 ust. 5 u.p.s., ani żaden inny K.p.a.
Kolegium uznało, że nie budzi wątpliwości, iż skarżący w dniu 20 marca 2015 r. złożył do organu wniosek o przyznanie kolejnych transz pomocy w postaci zasiłku okresowego, zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnych potrzeb egzystencjalnych oraz o zasiłek na dożywianie i uzupełnił ten wniosek w dniu 31 marca 2015 r. informując, że otrzymał jeszcze do zapłaty rachunek za energię elektryczną i oczekuje od organu pieniędzy na jego uregulowanie, jak również pieniędzy na pokrycie zakupu środków medycznych nierecepturowych, ale treść obu tych wniosków – zdaniem SKO - w ogóle nie odnosi się do powołanej decyzji z dnia [...].
W ocenie Kolegium wniosek z dnia 20 marca 2015 r. uzupełniony wnioskiem z dnia 31 marca 2015 r. dotyczy przyznania kolejnych świadczeń na kolejne okresy albowiem uprzednio przyznane świadczenia były przyznane do końca marca 2015 r. Zatem, skoro brak było wniosku strony w przedmiocie zmiany decyzji, jak i organ I instancji nie działał w tym postępowaniu z urzędu, brak jakichkolwiek podstaw do prowadzenia postępowania dotyczącego zmiany wydanej w dniu [...] decyzji o przyznaniu kwoty 60 złotych na zakup posiłku lub żywności. W tym stanie rzeczy brak podstawy do orzekania o odmowie zmiany decyzji oznacza, że prowadzenie postępowania było bezprzedmiotowe a wydanie decyzji nieuprawnione. Z tych też względów, Kolegium postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję wydaną przez organ I instancji i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.
Powyższą decyzję S. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. Zdaniem skarżącego decyzja rażąco narusza prawo, zaś członkowie składu orzekającego powinni zostać wyłączeni od orzekania z powodu wyjątkowej szkodliwości społecznej swych działań.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 20 października 2015 r. skarżący poparł skargę i złożył pismo uzupełniające skargę, w którym podniósł zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Jego zdaniem organy I jak i II instancji dopuściły się rażącego naruszenia granic uznania administracyjnego. Ponadto wyjaśnił, że nie składał wniosku o zmianę decyzji z dnia [...] w przedmiocie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w formie pisemnej, jedynie składał takie wnioski ustanie podczas wywiadu środowiskowego i podczas wizyty w organie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe standardy postępowania przed organami administracji publicznej.
Sąd oceniając we wskazanym wyżej zakresie legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. uchylającej decyzję Prezydenta Miasta L. o odmowie zmiany własnej decyzji z dnia [...] dotyczącej pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności dla S. S. w ramach programu "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" przyznanej w kwocie 60 zł od dnia 1 stycznia do 31 marca 2015 r. i umarzającej w całości postępowanie organu I instancji stwierdził, iż odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego, w szczególności zaś brak jest przesłanek uzasadniających stwierdzenie jej nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.
Przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wprowadza wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie ma jednak swobody w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania odwoławczego. Ograniczenie wypływa z kryterium umorzenia postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji, a zatem tylko do przypadków, gdy to postępowanie było bezprzedmiotowe (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 327/11 - Lex nr 1286963).
W rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli zabraknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego. Sprawa administracyjna jest więc bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Białymstoku z dnia 26 sierpnia 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 557/14 – Lex nr 1513080, Gliwicach z dnia 19 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 881/14 – Lex nr 1733871, Wrocławiu z dnia 9 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wr 571/14 – Lex nr 1644073).
Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że rola organu odwoławczego nie ogranicza się tylko i wyłącznie do rozpatrzenia odwołania strony od decyzji organu I instancji, lecz jego zadaniem jest przede wszystkim ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która była przedmiotem zainteresowania organu I instancji. W ramach tego postępowania organ powinien podejmować prawem przewidziane czynności, których celem będzie naprawienie ewentualnych błędów organu I instancji.
Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uprawnia do konkluzji, że skarżący S. S. nie zwracał się do organu I instancji z pisemnym wnioskiem o zmianę decyzji z dnia [...] nr [...]. Okoliczność ta została zresztą przyznana przez skarżącego w trakcie rozprawy w dniu 20 października 2015 r. Bezspornym jest ponadto, że skarżący w dniu 20 marca 2015 r. złożył do organu wniosek o przyznanie kolejnych transz pomocy w postaci zasiłku okresowego, zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnych potrzeb egzystencjalnych oraz o zasiłek na dożywianie i uzupełnił ten wniosek w dniu 31 marca 2015 r. informując, że otrzymał jeszcze do zapłaty rachunek za energię elektryczną i oczekuje od organu pieniędzy na jego uregulowanie, jak również pieniędzy na pokrycie zakupu środków medycznych. Treść wspomnianych wniosków, jak prawidłowo stwierdził organ odwoławczy, w żadnej mierze nie dotyczyła zmiany decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] w trybie art. 155 K.p.a. Oba wnioski, a mianowicie wniosek z dnia 20 marca 2015 r. uzupełniony wnioskiem z dnia 31 marca 2015 r. dotyczyły przyznania świadczeń na kolejne okresy, ponieważ uprzednio przyznane świadczenia były przyznane do końca marca 2015 r.
W procedurze administracyjnej zasadą jest, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 K.p.a.).
W tej sprawie bez wątpienia brak było wniosku strony o zmianę decyzji w trybie art. 155 K.p.a., zaś organ I instancji nie działał w tym postępowaniu z urzędu, co przewiduje chociażby art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, stanowiący, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust.
- 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
Skoro zatem brak było jakichkolwiek podstaw do prowadzenia postępowania dotyczącego zmiany decyzji z dnia [...] o przyznaniu kwoty 60 złotych na zakup posiłku lub żywności, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. prawidłowo usunęło z obrotu prawnego decyzję Prezydenta Miasta L. i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Jeśli bowiem organ wszczyna postępowanie choć nie działa z urzędu i jednocześnie nie dysponuje stosownym wnioskiem strony w tym przedmiocie, to nie ulega wątpliwości, że jego postępowanie jest bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone.
Z tych wszystkich powodów sąd nie stwierdziwszy przesłanek do usunięcia decyzji Kolegium z obrotu prawnego, zobligowany był oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji wyroku.
ms