Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł., po rozpatrzeniu wniosku A. K. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci M. i M. Z. oraz M. K., przyznał zasiłki rodzinne w wysokości 64 zł miesięcznie, za okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. oraz dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na M. i M. Z. jednorazowo w miesiącu wrześniu 2006 r. w wysokości 100 zł, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na M. K. w kwocie 80 zł miesięcznie na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r., natomiast odmówił A. K. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na M. i M. Z. W uzasadnieniu decyzji organ uznał, że ojciec M. i M. Z. nie żyje, natomiast A. K. jest osobą zamężną i nie wychowuje dzieci samotnie, zatem nie przysługuje jej dodatek z tego tytułu.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, twierdząc, że dzieci do 2004 r. otrzymywały dodatki, gdyż ich ojciec żył, i miały zasądzone alimenty, natomiast obecny mąż skarżącej nie chce utrzymywać dzieci.
W dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wydało decyzję nr [...], którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, powołując się na brzmienie art. 4 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 11 a ust. 1 oraz art. 3 pkt 17 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).
Organ podniósł, że przyznanie tego świadczenia ustawodawca uzależnia od spełnienia łącznie dwóch warunków: wychowywania dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym orzeczeniem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Skarżąca natomiast nie spełnia przesłanki zawartej w pierwszej części powyższego zapisu, ponieważ nie mieści się w bardo ściśle określonej przez ustawodawcę grupie osób samotnie wychowujących dziecko, tzn. nie jest panną, osobą pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobą rozwiedzioną, wdową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyraziło pogląd, iż organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium podkreśliło, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje tzw. uznania administracyjnego, i indywidualnego stosowania sprawy, lecz dokładnie precyzuje warunki, jakie muszą być spełnione celem przyznania świadczenia.
Na powyższą decyzję A. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., podnosząc argumenty tożsame z argumentami zawartymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wnioskując o jej uchylenie oraz przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na M. i M. Z. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powtarzając stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 21 lutego 2007 r. skarżąca poparła skargę. Wydanym na rozprawie postanowieniem, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 152, poz. 1270 ze zm.) Sąd zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie, z uwagi na fakt, iż postanowieniem z dnia 13 grudnia 2006r., w sprawie o sygn.akt II SA/Gd 374/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 139 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność art. 2 pkt 5 lit. a i art. 29 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 27 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. 120, nr 120 z 1991 r., poz. 526 ze zm.).
Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r., w sprawie o sygn. akt P 18/06 Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in., że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo:
- a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim,
- b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka.
Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 30 września 2008 roku podjęto zawieszone w niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p. p. s. a., decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi:
- 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a),
- 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b),
- 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Zgodnie z brzmieniem art. 145 a § 1 k. p. a., można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej, stanowił między innymi przepis art. 3 pkt 17 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 r., nr 139 poz. 992 ze zm.).
Zgodnie z brzmieniem art. 3 pkt 17 a, ilekroć w powołanej ustawie jest mowa o osobie samotnie wychowującej dziecko - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.
Oceną zgodności z prawem wskazanego wyżej przepisu zajmował się Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt P 18/06 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo:
- a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim,
- b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka.
Następstwem powyższego jest utrata mocy obowiązującej przywołanych przepisów, a przy badaniu legalności zaskarżonej decyzji, konieczne jest uwzględnienie treści przedmiotowego wyroku.
W dacie wyrokowania zatem, przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia przez organy nie obowiązywały, bowiem wyeliminowane zostały z porządku prawnego ze skutkiem ex tunc. Oznacza to, że odpadła również podstawa rozstrzygnięcia zastosowana przez organy. Stan ten wypełnia znamiona dyspozycji art. 145 a § 1 k. p. a., stanowiąc podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Jak wynika natomiast z wyżej przytoczonych przepisów, sąd administracyjny ma obowiązek uchylić zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro zatem okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania, to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta Ł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p. p. s. a. w zw. z art. 135 p. p. s. a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w części dotyczącej odmowy przyznania skarżącej żądanych dodatków z tytułu samotnego wychowywania dzieci, uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy.
Z uwagi na charakter prawny zaskarżonej decyzji (nie podlegającej wykonaniu i nie nadającej się do wykonania) za bezprzedmiotowe uznano orzekanie w trybie art. 152 p.p.s.a. w sprawie jej niewykonywania.
A. B.