Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy własną decyzję Nr [...] odmawiająca S. J. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej w miejscowości A w okresie od listopada 1944 r. do maja 1945 r.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że pojecie represji w rozumieniu ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSSR (Dz. U. Nr 87, po. 395 ze zm.) zawiera art. 2 pkt 2 lit. a ustawy, który stanowi, iż represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945.
Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że skarżący urodził się na terenie III Rzeszy w dniu 20 listopada 1944 r. podczas pobytu jego rodziców na robotach przymusowych. Urodzenie się i pobyt wraz z rodzicami na robotach przymusowych nie jest represją w rozumieniu przepisów ustawy, a więc świadczenie z tego tytułu nie może być przyznane.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł S. J. domagając się jej uchylenia i podnosząc, że decyzja jest dla niego krzywdząca.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie nie znajdując argumentów do zmiany zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanego aktu).
Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej wg stanu prawnego na dzień jej wydania. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołał się na dotychczasową wykładnię art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSSR (Dz. U. Nr 87, po. 395 ze zm.) ugruntowaną m. innymi poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uchwale składu 7 sędziów z dnia 12 października 1998 r. – OPS 5/98 (ONSA 1999/1/1).
Zasadnicza zmiana sądowej wykładni wskazanego przepisu w odniesieniu do osób urodzonych na terytorium III Rzeszy i terenach przez nią okupowanych nastąpiła w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2004 r. – OSK 135/04. W wyroku tym NSA wyraził pogląd, zgodnie z którym: "... o deportacji (wywiezieniu) można mówić zarówno wtedy, gdy dziecko wywiezione zostało wraz z rodzicami na roboty przymusowe, jak i wtedy gdy wywieziona na roboty przymusowe kobieta urodziła dziecko w miejscu wykonywania tych robót."
Powyższy pogląd podzielił Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego nie znajdując podstaw do wystąpienia z wnioskiem o podjęcie uchwały przez skład 7 sędziów NSA wyjaśniającej wątpliwości w zakresie wykładni przepisu art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSSR (Dz. U. Nr 87, po. 395 ze zm.).
Z uwagi na zmianę dotychczasowej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego poprzez uznanie, że pojęciem represji w rozumieniu powołanego przepisu objęte są również dzieci urodzone na terytorium III Rzeszy w związku z deportacją ich rodziców, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję uznając, iż wydana ona została z naruszeniem przepisów prawa, tj. art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSSR (Dz. U. Nr 87, po. 395 ze zm.).
O zwrocie poniesionych przez skarżącego kosztów wpisu sądowego orzeczono zgodnie z art. 200, 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).