Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 31 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 790/22

Uzasadnienie

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga W.M. (dalej także: skarżąca), reprezentowanej przez radcę prawnego D.G., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu (dalej także: Kolegium, organ II instancji) z dnia 13 lipca 2022r., znak sprawy SKO.4141.316.22, utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Łasku (dalej także: organ I instancji) z dnia 11 maja 2022 r. nr MGOPS.524.269.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z akt administracyjnych wynika, że W.M. w dniu 6 kwietnia 2022 r. złożyła do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łasku wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem J.M. Skarżąca ma ustalone prawo do renty socjalnej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (pismo Zakładu z dnia 1 marca 2021 r., znak: SOC/20/053051650). W aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie skarżącej z dnia 16 marca 2022 r. z którego wynika, że od grudnia 2018 r. do chwili obecnej sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym J.M. i w związku z tym zrezygnowała z zatrudnienia lub pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Pismem MGOPS.SR.540.9.2022 r. z dnia 20 kwietnia 2022 r. organ I instancji wezwał skarżącą do dostarczenia zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych potwierdzającego zawieszenie prawa do renty socjalnej. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej oświadczył, że skarżąca złoży wniosek o zawieszenie renty socjalnej, w przypadku, gdy jest to jedyna negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nadmienił jednocześnie, że w chwili obecnej jedynym źródłem utrzymania skarżącej jest w/w renta, a jej zawieszenie skutkować będzie utratą środków do życia.

Organ I instancji decyzją z dnia 11 maja 2022 r. odmówił skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na nie spełnienie przesłanki określonej w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania w/w świadczenia, tj. nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust 1b oraz z art.17 ust 5 pkt 1 ppkt a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, to jest z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy tj. orzeczenia J.M. o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 18 kwietnia 2019 r. wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, w którym orzeczono, że niepełnosprawność istnieje od - nie da się ustalić. W decyzji wskazano również, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawczyni nie przysługuje z uwagi na wystąpienie przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem W.M. ma ustalone prawo do renty socjalnej, której wypłata nie została zawieszona.

Powyższą decyzję W.M. zaskarżyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu, zarzucając jej:

1. 1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez pominięcie okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,
2. 2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędne uznanie, że pobieranie przez skarżącą renty socjalnej stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W oparciu o przedstawione zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie odwołania, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 kwietnia 2022 r.

Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Na podstawie akt sprawy Kolegium ustaliło, że W.M. zamieszkuje i gospodaruje wspólnie z mężem J.M. oraz czworgiem dzieci (troje małoletnich). Orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Łasku z dnia 18 kwietnia 2019 r., znak: ZON.8321.1.0072.2018, J.M. uznano za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, okresowo - do dnia 18 kwietnia 2021 r., ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W w/w orzeczeniu stwierdzono także, że ustalony stopień niepełnoprawności badanego datuje się od 29 marca 2019 r., a daty powstania niepełnosprawności "nie da się ustalić". Kolejnym orzeczeniem w/w Zespołu z dnia 6 czerwca 2022 r., znak: ZON.8321.1.0072.2018, stan zdrowia J.M. zaliczono do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 6 czerwca 2025 r. J.M. ma 55 lat, jest w stanie po trzech udarach, obecnie jest osobą leżącą, wymagającą kompleksowej opieki i pielęgnacji.

Według ustaleń organu stałą i bezpośrednią opiekę nad J.M. sprawuje jego żona W.M. Wnioskodawczyni nie pozostaje w zatrudnieniu, jest osobą uprawnioną do renty socjalnej, której wypłata nie została zawieszona.

Organ II instancji nie podzielił stanowiska organu I instancji, co do zaistnienia podstawy do odmowy przyznania świadczenia wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym zakresie Kolegium przychyliło się do stanowiska sądów administracyjnych wskazujących, w związku z wydanym przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., o sygn. akt K 38/13, na konieczność stosowania w/w art. 17 ust. 1b ustawy z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Następnie Kolegium - mając na uwadze literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy - stwierdziło, że wprost wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób wymienionych w art. 17 ust. 1 i 1 a tej ustawy w sytuacji, w której osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty socjalnej. Zdaniem organu w takim przypadku nie jest możliwe uzyskanie przez osobę sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium podniosło, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.

W ocenie organu z uwagi na wskazany powyżej cel ustawodawca wyłączył z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające już ustalone prawo do świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy. Osoby te nie pozostają bez pomocy ze strony państwa, a dochód wynikający ze świadczenia pracy został zastąpiony prawem do innych świadczeń, w tym do renty socjalnej. Jednocześnie organ podkreślił, że przy ustalaniu prawa do świadczeń opiekuńczych przepisy ustawy nie umożliwiają dokonywania miarkowania, czy też uwzględniania szczególnej sytuacji finansowej bądź rodzinnej osoby sprawującej opiekę nad osobą niepełnosprawną, zakładając, że nie jest możliwy zbieg świadczenia rentowego i świadczenia pielęgnacyjnego.

W kontekście powyższych rozważań Kolegium zaakcentowało, że skarżąca cały czas pobiera rentę socjalną. Pismem z dnia 30 czerwca 2022 r. Kolegium poinformowało pełnomocnika skarżącej o prawie wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub renty socjalnej oraz o prawie złożenia wniosku do organu rentowego o zawieszenie renty i o uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Kolegium wskazało, że wezwanie okazało się bezskuteczne, a tym samym nie została wyeliminowana przeszkoda w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego, wynikająca z dyspozycji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła W.M. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucając zaskarżanej decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: przez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy przez błędne uznanie, że pobieranie przez skarżącą renty socjalnej stanowi negatywną przesłankę do ustalenia na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wobec powyższego zarzutu skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, a ponadto o zwrot kosztów przedmiotowego postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Dodatkowo skarżąca wniosła na podstawie art. 119 p.p.s.a. o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu II instancji, iż nie spełnia warunków do ustalenia na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego w związku z niedokonaniem wyboru korzystniejszego świadczenia. Mając na uwadze przesłanki warunkujące zawieszenie lub zmniejszenie renty socjalnej, strona takiego wyboru po prostu dokonać nie może. Zawieszenie lub zmniejszenie renty socjalnej następuje w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, na zasadach określonych art. 104 osiąganie przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego ustawy o emeryturach i rentach z FUS (za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 1, uważa się zatrudnienie, służbę lub inną pracę zarobkową albo prowadzenie pozarolniczej działalności, z uwzględnieniem ust. 3. tj. przepisy ust. 1 i 2 stosuje się również do emerytów i rencistów osiągających przychód z tytułu działalności wykonywanej za granicą).

Z kolei art. 114 ustawy reguluje sytuacje, których zaistnienie pozwala na ponowne ustalenie prawa do świadczeń rentowych. Jednakże – w ocenie skarżącej - żadna z okoliczności opisanych w ww. przepisach nie stanowi podstawy do uchylenia/zawieszenia renty socjalnej w przypadku ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało: przed ukończeniem 18 roku życia, w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej przed ukończeniem 25 roku życia, w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. Celem renty socjalnej jest kompensowanie braku możliwości nabycia uprawnień do świadczeń z systemu ubezpieczenia społecznego ze względu na to, że całkowita niezdolność do pracy powstała przed wejściem na rynek pracy.

Mając na uwadze uregulowania zawarte w przepisach art. 104 oraz 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS skarżąca podniosła, że za najbardziej optymalne rozwiązanie w przedmiotowej sprawie należałoby uznać przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym potwierdzeniu, iż zostały spełnione pozostałe pozytywne przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego a wynikające z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. O ile świadczenia pielęgnacyjnego nie można traktować wprost jako swoiste wynagrodzenie, to niewątpliwie stanowi swego rodzaju rekompensatę związaną z wyjściem opiekuna osoby niepełnosprawnej z rynku pracy bądź niemożnością wejścia na rynek pracy. Decyzja o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego stanowiłaby argument do uchylenia lub zawieszenia renty socjalnej tym bardziej, że obecnie wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 2 119 zł, a renta socjalna, do której jest uprawniona skarżąca to kwota 980 zł. Pomimo orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy skarżąca byłaby w stanie podjąć zatrudnienie gdyby nie stan zdrowa męża, który wymaga stałej, długotrwałej opieki.

Niezdolność do pracy nie jest równoznaczna z zakazem pracy. Osobę niepełnosprawną niezdolną do pracy można zatrudnić przy zapewnieniu jej odpowiednich warunków pracy np. w zakładzie pracy chronionej bądź poprzez przystosowanie przez pracodawcę miejsca pracy. Zatem skarżąca spełnia warunek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj. nie podejmuje zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 119 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania;

1. 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy;
2. 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
3. 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania;
4. 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 13 lipca 2022r., znak sprawy SKO.4141.316.22, utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Łasku z dnia 11 maja 2022 r., nr: MGOPS.524.269.2022, w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U.

z 2022 r. poz. 615) (dalej także: u.ś.r.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2019 poz. 2086 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stąd też jeżeli małżonek osoby niepełnosprawnej dla właściwego sprawowania pieczy musi zrezygnować z kontynuowania czy podjęcia pracy zarobkowej, to on w pierwszej kolejności uprawniony jest do skorzystania ze wsparcia, jeżeli Państwo przewiduje jakąkolwiek jego formę osobom sprawującym pieczę nad niepełnosprawnymi członkami rodziny.

Pogląd ten podziela także Sąd. Powyższe potwierdził także Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 14 listopada 2022 r. stwierdzając, że "Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)." (Uchwała NSA z dnia 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22, LEX nr 3431610). Jak stwierdził ten sam sąd w wyroku z dnia 12 stycznia 2023 r. "Fakt, że małżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza możliwość ustalenia, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje dalszym osobom, na których wobec osoby wymagającej opieki ciąży obowiązek alimentacyjny, i które w związku ze sprawowaną opieką zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmują takiej aktywności." (Wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2023 r., I OSK 354/22, LEX nr 3459831). Zarówno organ I jak i II instancji nie kwestionują prawa skarżącej do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.

Sąd podziela stanowisko organu II instancji dotyczące błędnego stanowiska organu I instancji co do zaistnienia podstawy do odmowy przyznania świadczenia wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd podziela także uzasadnienie organu II instancji dla przyjętego w powyższej kwestii stanowiska.

Bezspornym jest, że skarżąca sprawuje stałą i bezpośrednią opiekę nad mężem J.M. Bezspornym jest także, że skarżąca nie pozostaje w zatrudnieniu, jest osobą uprawnioną do renty socjalnej, której wypłata nie została zawieszona. Natomiast Pan J.M. (małżonek skarżącej) Orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Łasku z dnia 18 kwietnia 2019 r., został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, okresowo - do dnia 18 kwietnia 2021 r., ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W w/w orzeczeniu stwierdzono także, że ustalony stopień niepełnoprawności Pana J.M. datuje się od 29 marca 2019 r., a daty powstania niepełnosprawności "nie da się ustalić". Kolejnym orzeczeniem w/w Zespołu z dnia 6 czerwca 2022 r., znak: ZON.8321.1.0072.2018, stan zdrowia J.M. zaliczono do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 6 czerwca 2025 r. J.M. ma 55 lat, jest w stanie po trzech udarach, obecnie jest osobą leżącą, wymagającą kompleksowej opieki i pielęgnacji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje między innymi małżonkowi z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad małżonkiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Uwzględniając zawartą w art. 3 pkt 22 u.ś.r. definicję "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., oznacza rezygnację z wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywania pracy lub świadczenia usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Oznacza to, że osoby zdolne do pracy z uwagi na konieczność sprawowania osobistej i bezpośredniej opieki zmuszone są zaprzestać swej aktywności zawodowej przez rezygnację albo niepodejmowanie takiego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te decydując się na sprawowanie opieki pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa. Świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 października 2022 r. "Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom rezygnującym z zatrudnienia z uwagi na konieczność objęcia opieką niepełnosprawnego członka rodziny.

Świadczenie przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów. Świadczenie to stanowi zatem ekwiwalent zarobków za pracę. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi, który nie może wykonywać pracy z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i traci możliwość zarobkowania." (Wyrok NSA z dnia 4 października 2022 r., I OSK 2337/21, LEX nr 3436684) (zob. także: Wyrok NSA z dnia 14 września 2017 r., I OSK 695/17). Skarżąca pismem z dnia 16 marca 2022 r. oświadczyła, że od 12.2018 r. do chwili obecnej sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym J.M. i w związku z tym zrezygnowała z zatrudnienia lub pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

W nawiązaniu do powyższego Sąd pragnie podkreślić, że zarówno organ I, jak i organ II instancji nie kwestionują wystąpienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (z innej pracy zarobkowej) lub niepodejmowaniem zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem – J.M. (bowiem wskazaną przez organ II instancji podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest wystąpienie przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wynikającej z przysługującego skarżącej prawa do renty socjalnej oraz oświadczenia skarżącej o niemożności rezygnacji z tej renty lub jej zawieszenia). Przy czym Sąd zwraca uwagę, że organy opierają się w tym zakresie jedynie na oświadczeniu skarżącej z dnia 16 marca 2022 r.

Sąd podziela stanowisko organu I i II instancji, że w odniesieniu do skarżącej wystąpiła negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., gdyż skarżąca ma ustalone prawo do renty socjalnej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co potwierdza pismo Zakładu z dnia 1 marca 2021 r., znak: SOC/20/053051650. Jednak jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2022 r. "Nie można znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne." (Wyrok NSA z dnia 24 listopada 2022 r., I OSK 227/22, LEX nr 3442380).

Sąd w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty socjalnej. W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził bowiem zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną (art. 27 ust. 5 u.ś.r.). Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 504, dalej: u.e.r.f.u.s.) zgodnie z którym, w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego (zob. wyrok NSA z dnia 24 marca 2021 r., I OSK 2631/20, LEX nr 3163339).

Sąd pragnie podkreślić, że z treści oświadczenia złożonego w dniu 12 lipca 2022 r. (pismo z dnia 7 lipca 2022 r.) przez pełnomocnika skarżącej, wynika brak możliwości zawieszenia renty socjalnej lub jej uchylenia. Sąd zwraca jednak uwagę, że wybór jednego świadczenia można zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o wstrzymanie wypłaty renty socjalnej zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. w zw. z art. 15 pkt 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 240 ze zm.), co skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty renty socjalnej poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty, jeżeli wcześniejsze wstrzymanie wypłaty nie było możliwe (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). W razie ustania przyczyny powodującej wstrzymanie wypłaty świadczenia, wypłatę wznawia się od miesiąca ustania tej przyczyny, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty lub wydano z urzędu decyzję o jej wznowieniu, z uwzględnieniem ust. 2 (art. 135 ust. 1 u.e.r.f.u.s.).

Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby pobierającej rentę socjalną, czy inne świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się, nie z samym prawem do świadczenia, lecz z jego realizacją w postaci jego wypłaty. Należy uznać, że wstrzymanie wypłaty renty socjalnej eliminuje negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (zob. Wyrok WSA w Kielcach z dnia 25 stycznia 2022 r., II SA/Ke 971/21, LEX nr 3325666).

Podsumowując powyższe rozważania należy zatem stwierdzić, że w decyzji organu II instancji, zasadnie przyjęto, że skarżąca nie wyeliminowała przeszkody w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego, wynikającej z dyspozycji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., co uzasadniało wydanie rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji odmawiającej przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym stanie rzeczy, brak było podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego Sąd zobligowany był do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych, w tym orzeczenia bez wskazanego źródła, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

is