Uzasadnienie
II SA/Łd 82/09
M. i J. W. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie ich od kosztów sądowych, w sprawie z ich skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki części jednorodzinnego budynku mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej.
Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także z dodatkowych oświadczeń i dokumentów złożonych na wezwanie referendarza sądowego, wynika, że M. i J. W. pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. J.W. zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę, a jego wynagrodzenie wynosi 1276 zł brutto (w 2007 r. jego dochód, niepomniejszony o składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz o podatek dochodowy, wyniósł 8 841,88 zł). M.W. otrzymuje emeryturę w wysokości 1053 zł brutto, czyli 888,53 zł netto (w roku 2007 r. jej dochód, uwzględniając w to wyprzedaż towarów i środków trwałych z likwidowanej działalności gospodarczej oraz dochody z najmu lokalu gospodarczego, wyniósł 34 269,85 zł – bez pomniejszenia o składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz o podatek dochodowy). M.W. wykazała też, iż uzyskuje dochód z wynajmu lokalu gospodarczego w wysokości 1000 zł miesięcznie.
Grunt, na którym znajduje się lokal, dzierżawiony jest od spółdzielni mieszkaniowej, która pobiera z tego tytułu czynsz dzierżawny w wysokości 1831,45 zł. Skarżący mieszkają w 110-metrowym domu. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący stwierdzili, że ich sytuacja materialna nie pozwala im na pokrycie kosztów sądowych. M.W. od 15 lat choruje na zwyrodnienie kręgosłupa, posiada z tego tytułu orzeczenie o niepełnosprawności. Korzystać musi z prywatnych zabiegów rehabilitacyjnych. Wskazała ponadto, że jest po 5 zabiegach operacyjnych i musi zażywać leki, które bardzo obciążają jej budżet. Wysokość tych wydatków określiła w przedziale od 90 do 300 zł miesięcznie. Dużym obciążeniem jest również ogrzanie domu, szczególnie w okresie zimowym. Koszt zakupu węgla to ok. 3000 zł rocznie. Pozostałe wydatki związane z utrzymaniem skarżący określili następująco: woda i ścieki – 60 zł, podatek od nieruchomości – 61 zł, abonament rtv – 17 zł, telefon – ok. 130 zł, energia elektryczna – 140 zł, wywóz śmieci – 47 zł, gaz – ok. 75 zł.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.
Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych.
W tej sytuacji Sąd uznał, iż wniosek M. i J. W. zasługuje częściowo na uwzględnienie. Osiągane dochody, w zestawieniu z wykazanymi wydatkami i sytuacją zdrowotna, wskazują, iż skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z kolei należy przyjąć, zdaniem referendarza sądowego, iż osiągane dochody (3329 zł brutto), w zestawieniu z wysokością wpisu od skargi (500 zł) oraz z faktem, że ewentualne i przyszłe inne koszty sądowe niewątpliwie będą rozłożone w czasie, pozwalają na częściowe pokrycie pozostałych, o ile wystąpią, kosztów sądowych.
Obowiązkiem strony jest partycypowanie w kosztach postępowania, a skarżący osiągają aktualnie stałe dochody. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji za zasadne uznać należało zwolnienie skarżących jedynie od części kosztów sądowych, a mianowicie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
LF