Uzasadnienie
Decyzją z dnia [..] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umorzył postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku Z. B. o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego, wobec tego, że został on złożony po dniu 31.grudnia 1999r. tj. po upływie terminu wskazanego w art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31.maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Zdaniem organu I instancji postępowanie administracyjne na skutek uchybienia wspomnianemu terminowi stało się bezprzedmiotowe, wobec czego, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. orzeczono o jego umorzeniu.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Z. B. podniósł, że jako osoba schorowana i nieporadna nie był w stanie przed dniem 31.grudnia 1999r. zgromadzić wszystkich niezbędnych dokumentów.
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] wywodząc jak w tejże decyzji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Z. B. wskazał, iż wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej po pozbawieniu go uprawnień kombatanckich w grudniu 1997r. Wcześniej nie posiadał wiedzy o możliwości ubiegania się o takie świadczenie. Podniósł, iż otrzymał odszkodowanie z Fundacji Polsko – Niemieckie Pojednanie oraz niemieckiej fundacji "Pamięć, Odpowiedzialność, Przyszłość".
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł również, iż termin do złożenia wniosku jest terminem materialnym, który nie podlega przywróceniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuję:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami saministracyjnymi.
Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) natomiast, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, możliwe jest m.in. wówczas, gdy w grę wchodzi naruszenie prawa materialnego, które ma wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt, że Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.czerwca 2003r. w sprawie o sygn.akt P 24/02 (ogłoszonym w Dzienniku Ustaw Nr 110 z dnia 27.czerwca 2003r., poz. 1060), stwierdzona została niezgodność z art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji, art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31.maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym, przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Oznacza to, że wskazany wyżej przepis został uchylony, z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw Obwieszczenia Prezesa Trybunału Konstytucyjnego o utracie jego mocy obowiązującej.
Nie sposób wszakże nie zauważyć, że niezgodność tego przepisu z Konstytucją istniała od samego początku, tj. od daty uchwalenia ustawy. Orzeczenie Trybunału miało tylko charakter deklaratoryjny, stwierdzający ową niezgodność. Z tego też powodu, przyjąć należy, że przepis ustawy niezgodny z konstytucją nie może być źródłem praw i obowiązków. (podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10.listopada 1993r. ICKN 204/98, OSNC 2000/5/94).
Niezależnie więc od faktu, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] wydane zostały przed dniem utraty mocy obowiązującej art.4 ust. 5 cytowanej ustawy, przyjąć należy, że brak jest materialno- prawnej podstawy, uzasadniającej ich wydanie, gdyż w sensie prawnym, podstawa ta nie istnieje. Skoro zatem wnioski o przyznanie uprawnienia do świadczeń, określonych w ustawie z dnia 31.maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym, przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), mogą być składane, bez określonej cezury czasowej, przeto umorzenie postępowania administracyjnego, wszczętego w tejże sprawie, z uwagi na wystąpienie z wnioskiem po 31.grudnia 1999r., pozbawione jest prawnego uzasadnienia.
Z tych też powodów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 22.stycznia 2001r.
Wobec charakteru prawnego uchylonych orzeczeń (nie podlegających wykonaniu w drodze egzekucji), brak było podstaw do orzekania w przedmiocie ich wykonania (art. 152 p.s.a.).
Z uwagi zaś na fakt, że skarżący pomimo pouczenia go o prawie żądania zwrotu kosztów postępowania oraz prekluzyjnym terminie do złożenia stosownego wniosku, żądania w tej materii nie zgłosił, przeto o kosztach tychże nie orzekano. (art. 210 § 1 p.s.a.).