Uzasadnienie
II SA/Łd 825/22
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga J.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 28 lipca 2022 r. (znak SKO.4114.377.2022) wydaną na podstawie art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) [dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 17 czerwca 2022 r. w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Z akt sprawy wynika, że w związku z wnioskiem J.Z. z 17 maja 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi decyzją z 17 czerwca 2022 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem – W.Z. w okresie od 1 maja.
W odwołaniu J.Z. podniósł, iż decyzja organu I instancji jest dla niego krzywdząca, gdyż jego ojciec – W.Z., wymaga całodobowej opieki, którą jedynie on może świadczyć. Ponadto, nie jest w stanie z tego powodu podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia. Skarżący nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem powołując przy tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13 i w rezultacie wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji organu I instancji i orzeczenie o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż w aktach sprawy znajdują się m.in.:
- 1. Orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z 26 lipca 2021 r. wydane przez Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi, nr akt [...], z którego treści wynika, iż ojciec skarżącego jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji. Nie da się ustalić daty powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji.
- 2. wywiad środowiskowy z 8 czerwca 2022 r., z którego treści wynika, iż skarżący zamieszkuje wspólnie ze swoim niepełnosprawnym ojcem i sprawuje nad nim stałą, bezpośrednia opiekę. Skarżący z powodu konieczności opieki nad ojcem był zmuszony do zawieszenia od 28 kwietnia 2022 r. wykonywanej przez niego działalności gospodarczej i nie jest obecnie w stanie podjąć zatrudnienia. Ojciec skarżącego choruje na niewydolność mięśnia sercowego i otępienie starcze, wymaga całodobowej opieki.
- 3. oświadczenia skarżącego złożone w dniach: 17 maja 2022 r., 31 maja 2022 r. i 8 czerwca 2022 r., pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, w których strona oświadczyła m.in., iż od 2015 r. prowadzi działalność gospodarczą. Od 28 kwietnia 2022 r. działalność ta została przez niego zawieszona. Jedynym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności jego ojca jest to wydane 26 lipca 2021 r. przez Lekarza Orzecznika ZUS. Nie pobiera innych świadczeń, które uniemożliwiałby mu ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest nigdzie zatrudniony, ani nie podejmuje pracy zarobkowej. Opiekę nad ojcem sprawuje wyłącznie sam, przez co nie może podjąć zatrudnienia.
- 4. wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, z którego treści wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą po nazwą "A." od 9 czerwca 2015 r. Działalność jest zawieszona od 28 kwietnia 2022 r. Datę wznowienia wykonywania działalności gospodarczej wskazuje się na 30 listopada 2022 r.
Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium stwierdziło, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę, która jedynie zawiesiła a nie wykreśliła prowadzenie działalności gospodarczej, w kontekście warunku bezwzględnego rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Powołując się na art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych Kolegium podniosło, że prowadzenie działalności gospodarczej jest zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową. Warunkiem koniecznym nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby wnioskodawca nie podejmował prowadzenia działalności gospodarczej, a w razie jej podjęcia zrezygnował z jej prowadzenia, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osoba niepełnosprawną. Celem świadczenia jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki, zastępuje ono zatem dochód z własnej aktywności opiekuna, której ten nie może podejmować ze względu na opiekę.
Następnie przywołując art. 3 pkt 23 lit f) ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz z art. 3, art. 17 ust. 1 i art. 26 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (tj.: Dz.U. 2021 r., poz. 162) Kolegium doszło do wniosku, że skoro J.Z. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą, a nie wykreślił z CEDIG, oznacza to, że okresowo zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, co skutkuje utratą dochodu, ale nie jest tożsame z utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, osoba korzystająca z możliwości zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej, chociaż nie świadczy pracy i nie otrzymuje dochodu z tego tytułu, w każdej chwili ma możliwość wznowienia działalności i ponownego jej podjęcia. Zawieszenie obowiązków i uprawnień w tym zakresie ma bowiem charakter czasowy i stanowi chwilową przeszkodę do jej prowadzenia. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest natomiast udzielenie materialnego wsparcia osobom, które całkowicie rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż opieka ta stanowi trwałą przeszkodę do podjęcia aktywności zawodowej przez opiekuna osoby niepełnosprawnej. Tylko zatem wykreślenie działalności gospodarczej jest rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Kolegium nadto zauważyło, iż treść zapadłego rozstrzygnięcia jest wynikiem niespełnienia przesłanek, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie zaś wynikających z treści art. 17 ust. 1b, a do których w odwołaniu odniosła się zarówno strona jak i organ I instancji wydający decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ wyjaśnił, iż znane jest mu orzecznictwo sądów administracyjnych zapadłe na tle powoływanej przez skarżącego normy, jak i sam wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13, jednakże nie znajdują one zastosowania na gruncie niniejszej sprawy, bowiem kwestia daty powstania niepełnosprawności ojca skarżącego pozostaje poza wpływem na rozstrzygnięcie.
Reasumując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uznało, iż skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bowiem wnioskodawca nie zrezygnował z prowadzenia działalności gospodarczej (nie wykreślił jej z CEDIG), a rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest warunkiem koniecznym do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.Z. wskazał, iż nie zgadza się z decyzją organu odwoławczego i wniósł o jej uchylenie. Skarżący wskazał, że zawiesił działalność gospodarczą na czas nieokreślony, aby móc opiekować się ojcem. Skarżący podkreślił, że jego ojciec jest wdowcem i wymaga stałej opieki w życiu codziennym, co zostało potwierdzone przez orzecznika ZUS.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 2 stycznia 2023 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) [dalej: ustawa covidowa]. W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu.
Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Jednocześnie należy wskazać, że na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 21 grudnia 2022 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na oświadczenie skarżącego o braku możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z 2 stycznia 2023 r.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron i uczestników w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji.
Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.).
Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 28 lipca 2022 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 17 czerwca 2022 r. odmawiającej J.Z. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co spowodowane było koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem – W.Z.
W ocenie Sądu skarga okazała się zasadna z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego.
Zasadniczą kwestią sporną w sprawie, rzutującą na rozstrzygnięcie jest możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę, która zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Argumentacja organu w tym zakresie zmierza do stwierdzenia, że samo zawieszenie działalności gospodarczej przez zaineresowaną osobę jest niewystarczające. Organ odwołuje się w tym przedmiocie do treści art. 26 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 162 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo przedsiębiorców], który stanowi, że z chwilą wykreślenia z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej przedsiębiorca będący osobą fizyczną nie może wykonywać działalności gospodarczej. Zdaniem organu, przedsiębiorca, który w dalszym ciągu figuruje w ewidencji musi być uznany za osobę prowadzącą działalność niezależnie od tego, czy uzyskuje jakieś przychody, czy też takowych nie osiąga.
Jak podnosi organ, ma on bowiem w każdej chwili możliwość wznowienia działalności i ponownego jej podjęcia. Stanowi to zatem jedynie chwilową przeszkodę w prowadzeniu działalności. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje natomiast jedynie tym osobom, które całkowicie rezygnują z aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdy ta stanowi trwałą przeszkodę do podjęcia aktywności zawodowej.
W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, powyższa argumentacja nie może znaleźć poparcia. W tym zakresie – w ocenie Sądu – poprzez wskazaną interpretację doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) [dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych].
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W niniejszej sprawie istotą sporu jest – na co wskazani już uprzednio - zasadność odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem – jak skonstatował organ - skarżący nie spełniał określonej w powołanym art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem.
W ocenie Sądu, przyjęta przez organ administracji interpretacja powyższego przepisu w zakresie tej przesłanki jest nieprawidłowa.
Definicja pracy zarobkowej zawarta jest w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej – oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest zatem rezygnacja z wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy (a nie rezygnacja z samego pozostawania w stosunku pracy) lub innych stosunków prawnych, bez konieczności rozwiązania stosunku pracy (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 4 listopada 2010 r., I SA/Wa 1683/10).
W doktrynie i orzecznictwie zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej jest przy tym w pełni utożsamiane z rezygnacją z innej pracy zarobkowej, o jakiej stanowi właśnie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Zgodnie z dyspozycją art.
23. ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców, przedsiębiorca wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na czas nieokreślony albo określony, nie krótszy jednak niż 30 dni. W okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 25 ust. 1 powoływanej ustawy). Przepis ten jest zbieżny z treścią art. 14a ust. 3 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2168), stąd też ukształtowane na tle tego przepisu orzecznictwo i poglądy doktryny nie utraciły waloru aktualności. Nie ulega zatem wątpliwości, że zawieszenie działalności gospodarczej wiąże się dla przedsiębiorcy z utratą możliwości zarobkowania i osiągania dochodów, a konsekwencje tego stanu rzeczy są tożsame z utratą zatrudnienia.
Zarówno w piśmiennictwie, jak i ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że za rezygnację z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy uznać również zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej (tak np. K. Małysa-Sulińska, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, LEX 2015 oraz wyroki: WSA w Rzeszowie z 13 czerwca 2019 r., II SA/Rz 382/19; WSA we Wrocławiu z 11 czerwca 2019 r., IV SA/Wr 121/19; WSA w Warszawie z 27 czerwca 2019 r., I SA/Wa 2290/18; wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r., I OSK 2425/19, wyrok NSA z 18 sierpnia 2022 r., I OSK 1928/21). Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej jest zatem tożsame z rezygnacją z innej pracy zarobkowej, o jakiej stanowi art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie bowiem z art. 25 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej.
Zawieszenie działalności gospodarczej należy zatem uznać za faktyczną rezygnację z jej wykonywania (wyroki: WSA w Warszawie z 27 września 2012 r., I SA/Wa 1596/12 i z 27 lutego 2019 r., I SA/Wa 2234/18 wyrok WSA w Gliwicach z 10 września 2021 r., II SA/Gl 569/21, wyrok WSA w Łodzi z 29 stycznia 2021 r., II SA/Łd 337/20, wyrok WSA w Łodzi z 19 stycznia 2022 r., II SA/Łd 800/21).
Nie ma przy tym, w ocenie Sądu, podstaw do wiązania rezygnacji z zatrudnienia z utratą dochodu, na którą to definicję utraty dochodu wskazuje Kolegium w treści uzasadnienia swojej decyzji. Zauważyć bowiem należy, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie odnosi się do utraty dochodu, a do rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jakkolwiek konsekwencją zaprzestania pracy lub prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jest brak możliwości uzyskiwania własnych dochodów i w efekcie – jeżeli jest to związane z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, możliwość częściowej rekompensaty utraconych dochodów przez państwo, to jednak przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia nie odnosi się do utraty dochodu, a do utraty pracy.
Z akt sprawy wynika, że skarżący w dacie złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem (17 maja 2022 r.) nie prowadził działalności gospodarczej, gdyż zawiesił ją od 28 kwietnia 2022 r. (wyciąg z Centralnej Ewidencji i Informacji i Działalności Gospodarczej). Tym samym, w ocenie Sądu, w dacie złożenia wniosku skarżący wykazał spełnienie przesłanki rezygnacji z innej pracy zarobkowej. Z uwagi na zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej, stosownie do art. 25 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców, skarżąca nie mógł jej już od 28 kwietnia 2022 r. wykonywać i osiągać z niej bieżących przychodów. Okoliczność ta jest bezsporna.
Dodatkowo należy organowi zarzucić, że niepotrzebnie podkreśla, iż zawieszenia dokonano czasowo do 30 listopada 2022, jakby antycypował, że skarżący na pewno wróci do aktywności zawodowej. Wszak organ ma orzekać zgodnie ze stanem prawnym i faktycznym w dacie wydania decyzji. Jedynie na marginesie zauważyć należy w tym miejscu, iż stan faktyczny z kolejnych wpisów wskazuje, że istotnie od 28 kwietnia 2022 skarżący zawiesił działalność, najpierw do 1 lipca 2022 r., następnie zmieniono wpis, iż zawieszenie trwać będzie do 30 listopada 2022 r., a obecnie wpis jest o zawieszeniu bez daty końcowej. Dodatkowo skarżący przedstawił dokumenty z organu podatkowego na potwierdzenie, że zawieszenia trwa ponad pół roku.
Reasumując prowadzone rozważania, w ocenie Sądu organy naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niewłaściwą interpretację.
Rozpoznając ponownie sprawę, zgodnie z treścią art. 141 § 4 zd. 2 ustawy p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni ocenę prawną zaprezentowaną przez Sąd co do rozumienia spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w aspekcie zawieszenia działalności gospodarczej. W tym miejscu Sąd podkreśla jednak, że nie wskazuje na konkretne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Konieczne staje się bowiem poczynienie ustaleń faktycznych w sprawie, w tym ustalenie czy zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego nastąpiło w celu sprawowania opieki nad osobą jej wymagającą, przy ustaleniu spełnienia pozostałych przesłanek – zakresu opieki. Dla porządku należy dodać, że rolą organów będzie też ustalenie, czy w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej działalność gospodarcza skarżącego nadal ma taki status. Gdy działalność gospodarcza nie została wykreślona, a zawieszona, świadczenie pielęgnacyjne przysługiwać bowiem może jedynie – co do zasady - w okresie zawieszenia działalności gospodarczej.
Następnie organ wnikliwie uzasadni swoje stanowisko w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a., czyniąc tym zadość zasadzie pogłębiania zaufania do władzy publicznej określonej w art. 8 k.p.a. oraz zasadzie przekonywania zapisanej w art. 11 k.p.a.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznając, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które miały wpływ na treść zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
is