Uzasadnienie
II SA/Łd 826/08, 285-286/09
Wnioskiem z dnia 12 marca 2008 roku E. i S. M., Z. i B. S., S.S. oraz J.M. wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] znak [...]. Jako podstawę żądania strony wskazały przepis art. 145 § 1 pkt 1, 4, 5 k.p.a. W uzasadnieniu wnioskodawcy podali, że są właścicielami gruntów, na których została zlokalizowana linia kablowa, której dotyczy wskazana wyżej decyzja o pozwoleniu na budowę, lecz nie byli stroną tegoż postępowania.
Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta P., na podstawie art. 149 § 3, art. 104 oraz art. 145 § 1 pkt 4, art. 148 § 1 i § 2 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania zakończonego przedmiotową decyzją z dnia 29 listopada 2005 roku. W obszernym uzasadnieniu decyzji organ, odnosząc się do pojęcia strony postępowania w procesie uzyskiwania pozwolenia na budowę, stwierdził, że wnioskodawcy nie są stronami postępowania.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli S.M. i E.M. zarzucając jej naruszenie art. 7 k.p.a. Strony wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wszczęcie postępowania zmierzającego do uchylenia decyzji z dnia [...].
Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy podtrzymując stanowisko wyrażone w rozstrzygnięciu organu l instancji.
W skardze na decyzję Wojewody [...] E. i S. M., Z. i B. S. oraz J. M. wnieśli o jej uchylenie oraz o stwierdzenie nieważności decyzji organu l instancji. W ocenie skarżących winni oni być stroną postępowania o pozwolenie na budowę, a nadto postępowanie to winno zostać poprzedzone postępowaniem o lokalizacji inwestycji. Strony zarzuciły naruszenie art. 7, art. 10, art. 81 oraz art. 107 k.p.a., a także art. 53 ust. 4 i 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
- 1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
- 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja jak również decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z uchybieniami, które spowodowały konieczność ich uchylenia.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że przedmiotowa decyzja została wydana w związku z wnioskiem skarżących z dnia 12 marca 2008 roku, w którym to wniosku wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] znak [...]. Jako podstawę żądania strony wskazały przepis art. 145 § 1 pkt 1, 4, 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - zwanej dalej k.p.a. W uzasadnieniu wnioskodawcy podali, że są właścicielami gruntów, na których została zlokalizowana linia kablowa, której dotyczy wskazana wyżej decyzja o pozwoleniu na budowę, lecz nie byli stronę tegoż postępowania. Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma ocena zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu l instancji w kontekście oparcia przez skarżących wniosku o wznowienie postępowaniu na przesłance wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowania, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Stosownie do treści art. 149 § 1 k.p.a., wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Z kolei odmowa wznowienia postępowania następuje w formie decyzji. Z taką też sytuacją mamy też do czynienia w niniejszej sprawie. Co do zasady, niedopuszczalność wznowienia postępowania skutkująca wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania może mieć miejsce z przyczyn podmiotowych (gdy z żądaniem wznowienia wystąpi podmiot nie mający atrybutu strony lub strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego), przyczyn przedmiotowych (gdy żądanie wznowienia dotyczy sprawy, w której organ działał w formie np. umowy cywilnej, czy zaświadczenia, gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną, gdy strona opiera żądanie na podstawie rażącego naruszenia prawa) oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., a nie zaistniały podstawy do jego przywrócenia.
Przesłanki odmowy wznowienia postępowania nie może natomiast stanowić negatywny wynik ustaleń co do podstaw wznowienia, gdyż w świetle treść art. 149 § 2 k.p.a. ocena, czy zachodzą podstawy wznowienia, może nastąpić wyłączenie w toku wznowionego już postępowania. Wystarczy, by w żądaniu wznowienia wskazana została któraś spośród przyczyn wznowienia wyszczególnionych w art. 145 § 1 k.p.a.
Jak już wyżej wskazano, w niniejszej sprawie żądanie wznowienia postępowania między innymi oparte zostało na przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W takiej sytuacji wyłączona została możliwość dokonywania oceny legitymacji strony do wystąpienia o wznowienie, czyli dopuszczalności wznowienia z przyczyn podmiotowych. W tym jedynym właśnie przypadku badanie, czy dany podmiot jest stroną staje się równocześnie elementem badania, czy ta przesłanka wznowienia rzeczywiście wystąpiła, a czynność ta może być dokonana dopiero po wydaniu postanowienia wznawiającego postępowanie.
Zauważyć bowiem należy, że badanie, czy w przypadku określonym w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. podstawa do wznowienia faktycznie zaistniała, musi obejmować zarówno ustalenie, czy podmiot zgłaszający żądanie jest stroną (czy uznawany był za stronę w poprzedzającym wydanie decyzji ostatecznej postępowaniu, a jeśli nie, to czy może wskazać istnienie swego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a.), jak i ustalenie czy istotnie nie uczestniczył on w całym postępowaniu lub konkretnych dokonanych w jego toku czynnościach i to bez jego winy. W przypadku oparcia wniosku o wznowienie na zarzucie braku udziału w zakończonym postępowaniu organ winien wydać postanowienie o wznowieniu i dopiero w kolejnym etapie badać zasadność zarzutu.
Odmowa wznowienia postępowania w rozpatrywanej sprawie na skutek negatywnej oceny legitymacji skarżących jako przedwczesna, nastąpiła z naruszeniem art. 149 § 2 k.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy winne będą uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku wydając rozstrzygnięcie w oparciu o właściwy przepis regulujący instytucję wznowienia postępowania. Przy tak zakreślonym wniosku o wznowienie postępowania organ zmuszony będzie ograniczyć formalnoprawną ocenę wniosku do zbadania pozostałych (poza podmiotowymi) warunków jego skuteczności, w szczególności zaś do oceny, czy zachowano ustawowy termin do wniesienia żądania. W przypadku spełnienia tych warunków, po wznowieniu postępowania w drodze postanowienia, organ powinien przeprowadzić w myśl art. 149 § 2 k.p.a. postępowanie co do wszystkich przyczyn wznowienia, powołanych przez skarżących oraz do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Kwestią zupełnie odrębną i wymykającą się sądowej kontroli wobec stwierdzonych uchybień, jest to, czy skarżący winni być uznani za stronę postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...].
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pk1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy.
TG