Uzasadnienie
S. M. wniósł skargę na niewykonanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 maja 2013 roku, sygn. akt II SAB/Łd 29/13.
W treści skargi jej autor wniósł o wymierzenie organowi grzywny, wskazując, że w dniu 22 marca 2012 roku zwrócił się do organu z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie prawidłowości wybudowania budynków - mieszkalnego i gospodarczego na nieruchomości położonej w B., przy ul. A 21. Tok podejmowanych przez organ czynności nie przynosił oczekiwanego rezultatu, stąd skarżący wniósł skargę na bezczynność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 16 maja 2013 roku, sygn. akt II SAB/Łd 29/13, zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Dodatkowo sąd orzekł, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mimo tego, jak wyjaśnił skarżący, organ nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie jego wniosku z dnia 22 marca 2012 roku. Przed wniesieniem skargi S. M. wezwał organ do wykonania wyroku sądu (pismo z dnia 30 listopada 2013 roku).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w toku prowadzonego postępowania celem ustalenia stanu rzeczywistego i istotnych faktów, wielokrotnie wyznaczał oględziny posesji, które nie odbyły się z powodu braku możliwości wejścia na jej teren (nieobecność właścicielki). Sprawę dodatkowo komplikują wcześniejsze postępowania prowadzone w odniesieniu do nieruchomości. W związku z faktem, iż przedmiot postępowania dotyczy dwóch różnych obiektów budowlanych organ, po analizie akt sprawy, podjął decyzje o rozdzieleniu postępowania na postępowanie dotyczące budynku mieszkalnego i postępowanie dotyczące budynku gospodarczego. W dniu 22 lipca 2013 roku do organu wpłynął prawomocny wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 maja 2013 roku. Niemniej jednak do dnia skierowania odpowiedzi na skargę organ nie zgromadził niezbędnego materiału dowodowego, a w szczególności nie mógł przeprowadzić oględzin obiektów.
Jak wskazał organ, nie bez znaczenia dla ukazania całokształtu dotychczas prowadzonego postępowania jest nadmierna aktywność właścicielki nieruchomości, która udaremnia organowi prowadzenie postępowania pisząc notorycznie skargi, petycje i wnioski na osobę Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i rozsyłając je po różnych i różnego szczebla organach administracji, co prowadzi do tego, że organ zamiast skupić się na merytorycznym zbadaniu sprawy, zmuszony jest odpowiadać tym organom. Ponadto istotnym jest wakat na stanowisku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jak i trudności kadrowe organu.
W piśmie z dnia 17 lutego 2014 roku, stanowiącym ustosunkowanie się przez S. M. do stanowiska organu, jego autor wskazał, że argumenty organu nie zasługują na uwzględnienie. Organ celowo pozostaje w bezczynności, działa nieudolnie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do przepisu art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu, po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Powyższy przepis jest podstawą wymierzenia grzywny organowi administracyjnemu, który nie wykonał wyroku sądowego. Zasadniczą przesłanką do zastosowania art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenia organowi grzywny jest ustalenie, że organ administracji nie wykonał wyroku sądu. Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Przepis ten ma również zastosowanie do skargi na bezczynność, ale w tym znaczeniu, że wyznaczony przez sąd termin do załatwienia sprawy liczy się od dnia zwrotu akt nadesłanych w związku ze skargą na bezczynność.
Tytułem wstępu wskazać należy, iż warunkiem wniesienia skargi w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, co wprost wynika z treści cytowanego przepisu.
W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że skarżący dopełnił tej czynności kierując do organu, pismem z dnia 30 listopada 2013 roku, stosowne wezwanie, a dopiero później skargę do sądu w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a., co miało miejsce w dniu 10 grudnia 2013 roku.
W stanie faktycznym sprawy skarżący wniósł o wymierzenie organowi – Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 maja 2013 roku w sprawie II SAB/Łd 29/13.
Sąd ten, w punkcie pierwszym sentencji wyroku, zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. do załatwienia wniosku S. M. z dnia 22 marca 2012 roku w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się wyroku. Natomiast w punkcie drugim wyroku sąd stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok jest prawomocny od dnia 4 lipca 2013 roku.
Bezsporne w sprawie jest to, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem sądu wpłynęły do organu dnia 22 lipca 2013 roku, zatem od tej daty - zgodnie z treścią art. 286 § 2 P.p.s.a. - należy liczyć termin do załatwienia sprawy. Określony wyrokiem sądu miesięczny termin ekspirował z dniem 22 sierpnia 2013 roku. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, iż do dnia wniesienia skargi w sprawie niniejszej, czyli do dnia 10 grudnia 2013 roku, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżącego do wykonania wyroku, tenże nie rozstrzygnął sprawy objętej wnioskiem skarżącego z dnia 22 marca 2012 roku.
Skoro zatem organ, w wyznaczonym wyrokiem sądu terminie, sprawy nie załatwił, to wniosek o wymierzenie grzywny w trybie art. 154 P.p.s.a. zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, że prawomocny wyrok zobowiązywał organ do załatwienia wniosku skarżącego, ale i do uczynienia tego w odpowiednim terminie.
W ocenie składu orzekającego niewykonanie prawomocnego wyroku w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane, bowiem taka sytuacja prowadzi do podważenia zaufania obywateli do organów państwa, świadczy o braku poszanowania prawa przez te organy, które same są zobowiązane do jego stosowania. W szczególności usprawiedliwieniem braku respektowania prawomocnego wyroku nie mogą być argumenty podniesione przez organ w odpowiedzi na skargę, a mianowicie trudności kadrowe organu, konieczność zgromadzenia materiału dowodowego oraz wielość pism, czy skarg kierowanych przez strony, a na które odpowiadać musi organ. Okoliczności te mogą jedynie wpływać na wysokość grzywny nałożonej na organ za niewykonanie prawomocnego wyroku, co nie jest sporne w orzecznictwie (por. np. wyroki NSA: z dnia 8 stycznia 2013 roku, I OSK 2005/12 oraz z dnia 1 października 2010 roku, I OSK 1166/10 i inne; wszystkie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).
I tak, uwzględniając wskazane przez organ okoliczności, sąd uznał, że grzywna w kwocie 1.000 zł będzie adekwatna do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy, a jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję.
Konkludując, sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na mocy art. 154 § 1 i § 6 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sąd postanowił w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a. d.r.