Uzasadnienie
II SA/Łd 839/17
Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nakazał M.K. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku rekreacji indywidualnej z częścią gospodarczą i wiatą usytuowanego w zachodniej granicy działki przy ul. A w Ł. (działka nr [...], obręb [...]).
Decyzją z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wnioskiem z dnia 18 kwietnia 2017 r. M.K. zwróciła się do organu I instancji z prośbą o odroczenie wykonania przymusowej rozbiórki do dnia 31 grudnia 2019 r. Wskazała na swój zły stan zdrowia, który uniemożliwia wykonanie rozbiórki, a także na niskie dochody, które nie pozwalają na sfinansowane rozbiórki. Dodała również, że sąsiednia działka nr [...] jest niezabudowana, więc wyprofilowanie spadku dachu na jej część nie stanowi większych utrudnień lub zagrożeń.
Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego w Ł. odmówił M.K. odroczenia wykonania przymusowej rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku, orzeczonej decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...].
Odwołanie od ww. decyzji złożyła M.K.. Podniosła, że względy społeczne przemawiają za celowością czasowego wykorzystywania obiektu w okresie letnim. Ze względu na złą sytuację zdrowotną budynek stanowi jedyną możliwość rekonwalescencji w celu poprawy zdrowia. Jej środki finansowe nie pozwalają na inny rodzaj rekreacji.
Decyzją z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z mającego w sprawie zastosowanie art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) wynika, że jeżeli względy społeczne lub gospodarcze przemawiają za celowością czasowego wykorzystania obiektu budowlanego, co do którego wydany został nakaz przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, lub w wypadku, o którym mowa w art. 38 ust. 2, właściwy terenowy organ administracji państwowej może odroczyć wykonanie przymusowej rozbiórki na oznaczony czas i zezwolić na czasowe wykorzystanie obiektu budowlanego w sposób określony w decyzji.
W ocenie organu II instancji w sprawie nie wystąpiły względy społeczne, czy też gospodarcze przemawiające za możliwością odroczenia terminu rozbiórki obiektu budowlanego. Fakt, że strona osobiście nie może wykonać decyzji nakazującej rozbiórkę nie może skutkować zgodą organu nadzoru budowlanego na czasowe wykorzystywane obiektu. Również trudności finansowe skarżącej, skutkujące niemożnością partycypowania w kosztach rozbiórki, same w sobie nie stanowią o istnieniu względów społecznych ani gospodarczych. Nie można uznać za szczególne względy społeczne lub gospodarcze faktu przebywania strony w domku letniskowym w okresie wakacyjnym, w sytuacji, gdy dom letniskowy nie jest miejscem zamieszkania strony, ani nie wiąże się z nim źródło jej utrzymania. W konsekwencji jego rozbiórka nie pozbawi strony zarówno miejsca zamieszkania, jak również źródła utrzymania.
Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła M.K.. Wskazała, że nieruchomość z samowolnie wzniesionym budynkiem nabyła w spadku po ojcu. Nie miała świadomości, że obiekt jest nielegalnie wzniesiony. Zaznaczyła, jej sytuacja nie pozwala na sfinansowanie rozbiórki, a zły stan zdrowia uniemożliwia przeprowadzenie prac osobiście. Dodała, że teren nieruchomości przeznaczony jest pod drogę publiczną, jednak nie jest jej znany termin realizacji drogi.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2017 poz. 1332 ze zm.) do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy nie stosuje się przepisu art. 48 ustawy. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 26 listopada 2001 r., OPS 4/01 (ONSA z 2002 r. Nr 2, poz. 58), Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że do obiektu budowlanego, którego budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. i którego przymusową rozbiórkę nakazano decyzją administracyjną wydaną po dniu 1 stycznia 1995 r., na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, może mieć zastosowanie przepis art. 39 powołanej ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane.
W myśl art. 39 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. jeżeli względy społeczne lub gospodarcze przemawiają za celowością czasowego wykorzystania obiektu budowlanego, co do którego wydany został nakaz przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, lub w wypadku, o którym mowa w art. 38 ust. 2, właściwy terenowy organ administracji państwowej może odroczyć wykonanie przymusowej rozbiórki na oznaczony czas i zezwolić na czasowe wykorzystanie obiektu budowlanego w sposób określony w decyzji.
W przepisie art. 39 ustawodawca użył sformułowania "może odroczyć" (wykonanie przymusowej rozbiórki), co wskazuje na uznaniowy charakter podejmowanego w tej sprawie rozstrzygnięcia. Organ rozstrzygający sprawę zobowiązany jest do dokładnego zbadania, czy zaistniały w danej sprawie względy społeczne lub gospodarcze przemawiające za celowością czasowego wykorzystania obiektu budowlanego. Pojęcia te mają charakter niedookreślony, zatem organ jest zobowiązany do każdorazowego ich interpretowania, uwzględniając okoliczności konkretnej sprawy. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego obowiązkowi temu uchybiły.
Uznanie administracyjne nie pozwala na dowolność w załatwianiu sprawy, choć nie nakazuje również spełniania każdego żądania wnioskodawcy. Przepis art. 39 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. ma zastosowanie w wyjątkowych sytuacjach, zasługujących na szczególne uwzględnienie, o czym świadczą określone w nim przesłanki odroczenia wykonania rozbiórki, natury społecznej lub gospodarczej, świadczące o tym, że realizacja celu jakim jest porządek w dziedzinie budownictwa czasowo ustąpić musi wartościom bliżej przez ustawodawcę niesprecyzowanym, ale które muszą być na tyle doniosłe i wyjątkowe, aby nie przekreślały celów nadrzędnych wynikających z konstrukcji przepisów dotyczących eliminacji samowoli budowlanych. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2003 r., IV SA 2603/01, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że treść art. 39 wskazuje, że odroczenie orzeczonej przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego może być dokonane w przypadkach szczególnie uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi.
W niniejszej sprawie, zdaniem Sadu, organom nadzoru budowlanego zabrakło szczegółowego rozważenia i indywidualnego podejścia do niesłychanie trudnej sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącej, z punktu widzenia skutków wykonania decyzji o odmowie odroczenia realizacji rozstrzygnięcia o przymusowej rozbiórce. Zawarta w art. 39 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. przesłanka dotycząca względów społecznych nie może być interpretowana z pominięciem ważnego interesu osoby zobowiązanej, a więc jej sytuacji finansowej, majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej, w której wykonanie nakazu rozbiórki bez uwzględnienia wniosku o odroczenie wykonania tego obowiązku mogłoby narazić wnioskodawczynię na nieakceptowalną dolegliwość (vide zawarte w aktach karty informacyjne leczenia szpitalnego - k. 23-27 akt sądowych, czy też przedstawione dowody o dochodach skarżącej i jej męża).
Oznacza to, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mieszczą się w sferze swobodnego uznania, lecz noszą cechy dowolności. Ustalenia dokonane przez organy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego są niepełne i w konsekwencji niewyczerpująco rozpatrzone. Doprowadziło to do wydania decyzji o nieprzekonującej treści i tym samym dla skarżącej krzywdzących, czym dopuszczono się naruszenia reguł procesowych zawartych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz naruszenia prawa materialnego, tj. art. 39 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r.
Organy, ponownie rozpoznając sprawę, zobowiązane będą do wnikliwej analizy sytuacji życiowej (ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji zdrowotnej) i materialnej skarżącej oraz jej rodziny. Dopiero na tej podstawie organy będą mogły sformułować racjonalną i realną ocenę zgodności wniosku zgłoszonego w trybie art. 39 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
O wynagrodzeniu dla adwokata z urzędu orzeczono na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016, poz. 1715).
lf