Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną na podstawie art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania Z. O. uprawnienia do w/w świadczenia.
W uzasadnieniu organ podał, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 2 powołanej ustawy z dnia 31 maja 1996r., z zebranego zaś materiału dowodowego wynika, że strona doznała we wnioskowanym okresie prześladowań nieobjętych przepisami ustawy.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Z. O. złożyła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który uzasadniła tym, że otrzymuje niską emeryturę w wysokości 559,21 zł, z uwagi na zły stan zdrowia ponosi duże wydatki związane z zakupem leków, a Fundacja Polsko – Niemieckie Pojednanie przyznała jej odszkodowanie.
Decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].
W uzasadnieniu, powołując się na treść art. 2 ust. 2 lit. a w/w ustawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż odmówił przyznania stronie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z wnioskowanego tytułu, gdyż nie była ona deportowana do pracy przymusowej, lecz urodziła się już w czasie pobytu rodziców na deportacji, a okoliczność ta nie spełnia przesłanki represji w rozumieniu cytowanego przepisu.
Na powyższą decyzję Z. O. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której podniosła, że urodziła się w na terenie III Rzeszy, gdzie jej rodzice zostali deportowani do pracy przymusowej.
W odpowiedzi na skargę, strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotowa skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z 2002r.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit.b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit.c).
Stosownie do treści art. 134 § 1 cyt. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Rozpatrując skargę Sąd doszedł do przekonania, że kwestionowane rozstrzygniecie zapadło z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl wskazanego wyżej przepisu skutkuje uchyleniem decyzji.
Świadczenie pieniężne przewidziane ustawą z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) przysługuje osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), które w okresie podlegania represjom były obywatelami polskimi, są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej(art.1ust.1). Represją w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a omawianej ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy lub terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.
Użyte w tym przepisie pojęcie represji ewoluowało w orzecznictwie sądowym. Przyjmuje się, że jedną z niezbędnych przesłanek tego pojęcia jest fakt deportacji osoby zainteresowanej do pracy przymusowej, a więc wywiezienia na terytoria wskazane w cytowanym przepisie (por. uchwała NSA z dnia 12.10.1998r. OPS 5/98, ONSA 1999/1/1), co wywoływało kontrowersje w zakresie interpretacji cytowanego przepisu w przypadku dzieci, które były wywożone wraz z rodzicami, a także tych, które urodziły się już w miejscu wykonywania pracy przymusowej. Uznawano, że spełnia przesłankę represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a deportacja także małoletniego i z tego powodu niezdolnej do pracy fizycznej, jeżeli w późniejszym okresie swego tam pobytu co najmniej przez 6 miesięcy faktycznie wykonywała pracę przymusową (wyrok NSA z dnia 24.01.2001r. VSA 879/00, Lex nr 79348) jak również, że z unormowania art. 2 pkt 2 lit. a (...)wcale nie wynika, ze niemożność wykonywania pracy przez osobę deportowaną, np. z powodu wieku lub innych przyczyn, wyklucza uznanie, iż wywiezienia dokonano w celu wykonywania pracy przymusowej przez okres co najmniej 6 miesięcy (wyrok NSA z dnia 04.12.2001r. VSA 674/00, Lex nr 50166).
Ostatecznie ukształtował się pogląd, który podziela skład orzekający w przedmiotowej sprawie, że przesłankę powołanego przepisu spełnia zarówno fakt wywiezienia dziecka wraz z rodzicami na roboty przymusowe, jak i fakt urodzenia dziecka w miejscu wykonywania pracy przymusowej przez kobietę wywiezioną na roboty (wyrok NSA z dnia 19.08.2004r. OSK 135/04). W uzasadnieniu powołanego wyroku stwierdzono, że " (...) jeżeli przyjmuje się, że o represji nie decyduje wiek dziecka oraz to, czy faktycznie pracowało, to nie powinno budzić wątpliwości, ze osobą represjonowaną jest także dziecko urodzone w miejscu wykonywania pracy przymusowej przez deportowaną matkę". Powyższa wykładnia cytowanego przepisu art. 2 pkt 2 lit. a znalazła aprobatę w znanym sądowi z urzędu piśmie Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.10.2004r., L.dz. BO-4660-1/04 skierowanym do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, jak również w orzecznictwie tegoż organu (np. decyzja z dnia [...] Nr [...]).
Jak wynika to z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, skarżąca urodziła się w miejscowości P. dnia 14.01.1944r. podczas pobytu rodziców na robotach przymusowych, który to pobyt miał miejsce od maja 1942r. Okoliczność ta winna być z uwagi na treść art. 7 i 77 § 1 k.p.a. rozpatrzona przez organ w kontekście zaprezentowanej wykładni art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej (...).
Powyższe uchybienia uzasadniają uchylenie decyzji zaskarżonej, jak i decyzji poprzedzającej na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z 2002r.).
O zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego, orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.
Na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.