Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia na wniosek Z.M. warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid. 142, położonej w Ł. przy ul. A. 25, podnosząc iż wniosek strony dotyczy już sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. nr [...].
W odwołaniu od tej decyzji Z.M. wskazał, że sprawa budowy drogi trwa już ponad 20 lat i do tej pory nikt nie przedstawił mu propozycji przyznania nieruchomości zamiennej, na której mógłby zrealizować projektowaną inwestycję. Co więcej, w tym okresie czasu stan techniczny budynków znajdujących się na spornej nieruchomości znacznie się pogorszył i część budynków nadaje się do rozbiórki. Zdaniem odwołującego wydana decyzja uniemożliwia mu korzystanie z przysługującego prawa własności do nieruchomości.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W jej uzasadnieniu Kolegium, powołując się na regulację art. 110 k.p.a. i art. 16 k.p.a., stwierdziło, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta Ł. po rozpatrzeniu wniosku Z.M. z dnia 5 listopada 2007 r. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A.
- 25. Wspomniana decyzja została doręczona stronie i uzyskała przymiot ostateczności.
Zdaniem Kolegium, w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy, organ I instancji zasadnie umorzył postępowanie administracyjne, uznając, że rozpoznanie wniosku odwołującego z dnia 15 maja 2009 r. spowodowałoby rozstrzygnięcie sprawy co do istoty wydanymi kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. W obrocie prawnym występuje bowiem decyzja Prezydenta z dnia [...] r., rozstrzygająca sprawę co do istoty.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z.M. zarzucił naruszenie art. 223 § 3, art. 222 § 1 i 2, art. 140, 144 k.c. Zdaniem skarżącego wydana decyzja narusza służące mu w stosunku do działki prawo własności. W motywach skargi strona powtórzyła w zasadzie zarzuty z odwołania od decyzji organu I instancji.
Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. stawił się pełnomocnik skarżącego, który poparł skargę oraz wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości, ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.
W rozumieniu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.
Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej.
Zatem do kompetencji sądu administracyjnego należy ocena, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego, regulującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Sąd badając w tak określonych granicach legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia na wniosek skarżącego warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr 142, położonej w Ł. przy ul. A. 25, stwierdził że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa i brak jest jakichkolwiek przesłanek do usunięcia jej z obrotu prawnego.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy organy orzekające zasadnie umorzyły postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla wspomnianej wyżej inwestycji, argumentując, że w tym przedmiocie została już wydana ostateczna decyzja z dnia [...] r., mocą której Prezydent Miasta Ł. odmówił Z.M. ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji.
Zdaniem Sądu stanowisko organów administracyjnych obu instancji w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa jest w pełni uzasadnione.
W myśl art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe.
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza – w ocenie Sądu – brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec którego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygniecie jej co do istoty.
Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przyczyny te mogą powstać na skutek faktów naturalnych bądź zdarzeń prawnych. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje wówczas gdy, brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle, bądź nie ma podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego, czy też brak jest podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed organem pierwszej instancji.
W przekonaniu Sądu w rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczące ustalenia warunków zabudowy na wniosek Z.M. było bezprzedmiotowe, a to z tego powodu, że w obrocie prawnym funkcjonuje już ostateczna decyzja organu I instancji z dnia [...] r. rozstrzygająca sprawę ustalenia warunków zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid. 142, położonej w Ł. przy ul. A. 25.
Wspomniane rozstrzygnięcie korzysta z przymiotu ostateczności w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a., co oznacza, że jego wzruszenie jest możliwe tylko przy zastosowaniu jednego z trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji ostatecznych. Niemniej jednak dopóki funkcjonuje ono w obrocie prawnym, a ta okoliczność między stronami postępowania nie budzi wątpliwości, organ administracyjny jest związany wydaną przez siebie decyzją. Dopiero eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym takiego rozstrzygnięcia, stworzyłaby prawną możliwość rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o ustalenie warunków zabudowy dla planowanej przez niego inwestycji.
Ze stanowiskiem składu orzekającego w tej sprawie koresponduje także dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych.
Warto tu chociażby zwrócić uwagę na wyrok z dnia 5 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Łd 1024/07 (Lex nr 510950), w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. stwierdził, że dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe nawet wtedy, gdyby forma wydanego orzeczenia kończącego sprawę była wadliwa.
Podobnie w tej kwestii wypowiedział się także Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt IV SA/Wr 539/07 (Lex nr 500637), czy też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 27 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Lu 700/07 (Lex nr 445339), argumentując, że decyzja odmowna tworzy tak samo, jak decyzja pozytywna, stan rzeczy osądzonej, a jej trwałość chroniona jest zasadą wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. Powyższe stanowi o niedopuszczalności ponownego orzekania w sprawach, w których zostały wydane decyzje ostateczne. Szczególnie nie może być mowy o powstaniu nowej sprawy (powtórnym rozstrzyganiu) w sytuacji zmiany oceny decyzji ostatecznej przez stronę, o której prawach ta decyzja rozstrzyga. Zatem organ zasadnie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Reasumując, dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja odmawiająca Z.M. ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr 142, położonej w Ł. przy ul. A. 25, wydanie kolejnej decyzji o warunkach zabudowy na rzecz skarżącego, w odniesieniu do tego samego terenu i tej samej inwestycji jest prawnie niedopuszczalne, bowiem taka decyzja byłaby dotknięta wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
W wyroku z dnia 15 listopada 2007 r. sygn. akt II OSK 1508/06 (Lex nr 438625) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, podzielany zresztą przez tutejszy Sąd, iż podmiot, któremu wydano już decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania danego terenu, jest także uprawniony do ponownego ubiegania się o wydanie decyzji w odniesieniu do tego samego terenu, jednakże w sprawie innej budowy. Wydanie kolejnej decyzji o warunkach zabudowy na rzecz tego samego inwestora, w odniesieniu do tego samego terenu i tej samej inwestycji stanowiłoby bowiem podstawę do stwierdzenia nieważności tej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
W zaistniałej sytuacji Sąd rozumie rozgoryczenie skarżącego, co do ograniczenia możliwości korzystania z przysługującego mu w stosunku do spornej nieruchomości prawa własności, niemniej jednak organy administracji publicznej rozpoznając wniosek strony o ustalenie warunków zabudowy zobligowane były działać na podstawie przepisów prawa, tak jak stanowi o tym art. 6 k.p.a. i nie można z tego powodu czynić im jakichkolwiek zarzutów.
Mając powyższe na względzie Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd rozstrzygnął mając na względzie regulację art. 205 § 2, art. 250 w/w ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 19 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).
B.C.