Uzasadnienie
II SA/Łd 899/17
Wyrokiem z dnia 27 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił sprzeciw M.Z. od postanowienia kasatoryjnego [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Po złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, strona zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wskazał, że posiada dwa domy i utrzymuje się z emerytury w wysokości 2500 zł netto, posiada także zobowiązania finansowe w wysokości 150 000 zł. Oświadczył również, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem i radcą prawnym.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Z treści art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym zaś, gdy wykaże że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W rozpoznawanej sprawie kwestią wymagającą rozważenia jest prawo skarżących do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Biorąc zaś pod uwagę informacje przedstawione przez wnioskodawcę należy stwierdzić, że wniosek zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wykazane dochody nie pozwalają bowiem na wynajęcie we własnym zakresie profesjonalnego doradcy. Tym niemniej, w ocenie referendarza sądowego, wnioskodawca nie wykazał, by uiszczenie kosztów sądowych mogło spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu.
W ocenie referendarza sądowego deklarowana łączna wysokość otrzymywanych dochodów, tj. około 2500 zł netto, daje podstawy do stwierdzenia, że wnioskodawca jest w stanie uiścić koszty sądowe wymagane w postępowaniu sądowym. Tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem, który wnioskodawca będzie zobowiązany uiścić, jest wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł (o ile skargę taką złoży). Wpis sądowy od skargi oraz opłatę kancelaryjną za uzasadnienie wyroku strona już bowiem uiściła. Skoro wnioskodawca osiąga dochody w kwocie znacznie przewyższającej aktualne koszty postępowania, to uznać należy, że ich część, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie, może przeznaczyć pokrycie tych kosztów. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy.
Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
lf