Uzasadnienie
II SA /Łd 915/18
R. i A. K. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie ich od kosztów sądowych, w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] w przedmiocie odmowy nałożenia nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w związku z występowaniem sporadycznych podtopień nieruchomości.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także z dodatkowych dokumentów złożonych na wezwanie referendarza sądowego, wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe ze studiującą córką. Skarżący utrzymują się z wynagrodzeń za pracę w łącznej wysokości 5136,70 zł netto. W 2017 r. wspólnie osiągnęli dochód do opodatkowania w kwocie 105 267,42 zł. Rodzina mieszka w domu położonym na 740-metrowej działce. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali na konieczność spłaty kredytów (w łącznej wysokości 28194 zł), a stałe miesięczne wydatki określili na 4924 zł (kredyty, raty, czesne za studia, koszty mieszkania, media, odzież, obuwie, przybory toaletowe, koszty leczenia, itp.).
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), dalej p.p.s.a., wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.
Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych.
W tej sytuacji referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżących zasługuje jedynie częściowo na uwzględnienie. Dochody osiągane przez skarżących (ponad 5100 zł netto na trzyosobową rodzinę), w zestawieniu z przedstawionymi argumentami i wydatkami wskazują, że skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego zwolnił skarżących od obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi, wynoszącego w niniejszej sprawie 300 zł. Zdaniem referendarza sądowego przyjąć należy, że osiągane dochody pozwalają skarżącym wygospodarować 150 zł na uiszczenie połowy wpisu sądowego. Referendarz uznał także, że uzyskiwane dochody, biorąc po uwagę fakt, że ewentualne i przyszłe inne koszty niewątpliwie będą rozłożone w czasie, pozwalają na pokrycie pozostałych, o ile wystąpią, kosztów sądowych (100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz ewentualny wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 150 zł).
Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jest to instytucja wyjątkowa, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
lf