Uzasadnienie
Prezydent Miasta Ł. (dalej jako: organ I instancji) decyzją z dnia [...] marca 2019 r. przyznał W.U. (dalej jako: skarżący) pomoc w formie zasiłku okresowego w miesiącach marzec-maj 2019 r. w wysokości 350,50 zł miesięcznie. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. (dalej jako organ II instancji, SKO), decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. uchyliło w całości ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, ze względu na brak wystarczającego uzasadnienia wysokości przyznanego zasiłku oraz czasu w jakim pomoc została przyznana.
Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., organ I instancji postanowił przyznać zasiłek okresowy w miesiącach marzec-maj 2019 r. po 350,50 zł miesięcznie oraz na poczet tych świadczeń zaliczyć zasiłek okresowy wypłacony już za marzec-maj 2019 r. po 350,50 zł, na podstawie uchylonej decyzji z dnia [...] marca 2019 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Poza wyjaśnieniem podstawy prawnej przyznania zasiłku, a także metody wyliczenia jego wysokości organ I instancji zwrócił uwagę, że skarżący jest w wieku produkcyjnym, który umożliwia podjęcie zatrudnienia stosownego do wykształcenia, posiadanych umiejętności i kwalifikacji zawodowych. Z przedstawionych przez niego informacji nie wynika, aby nie mógł podjąć zatrudnienia, nie przedstawił też zaświadczeń uniemożliwiających podjęcie zatrudnienia, a w przypadku choroby nie wystąpił o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Pouczono również skarżącego o możliwości ubiegania się o przyznanie zasiłku celowego.
Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji SKO decyzją z dnia [...] października 2019 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4 i ust. 5 w związku z art. 3 ust. 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm., dalej jako u.p.s.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżona decyzja odpowiada przepisom obowiązującego prawa, a kwota przyznanego świadczenia mieści się w przedziale ustalonym przez ustawodawcę.
Nadto, jak wynika z dokonanych ustaleń, skarżący mieszka wspólnie z pasierbem, nie prowadząc z nim jednak wspólnego gospodarstwa domowego, zajmuje lokal komunalny, jest wdowcem, nie pracuje, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie pracuje również dorywczo, tym samym nie osiąga żadnych dochodów. Wobec powyższego skarżącemu przysługuje zasiłek okresowy w myśl art. 36 pkt 1 lit. b) u.p.s. Natomiast kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej - zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. - to kwota 701,00 zł. SKO oceniło, że wysokość zasiłku okresowego została wyliczona poprawnie w myśl art. 38 ust. 2, 3, 4 u.p.s., tj. w ten sposób, że przyjmując kwotę 701,00 zł jako maksymalną kwotę zasiłku okresowego (od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej odjęto dochód strony – strona nie posiada dochodu). Kwota ta nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, przy czym jednocześnie nie może być to kwota niższa niż 20 zł miesięcznie.
Zatem, w myśl ww. przepisów wysokość zasiłku okresowego wynosi 350,50 zł (701 zł x 50%). Jednocześnie SKO podniosło, że sposób wyliczenia świadczenia jest ściśle określony przepisami prawa, poza tym organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a liczba osób ubiegających się o pomoc finansową jest bardzo duża i stale rośnie. Tym samym, organ I instancji przyznając wnioskowaną pomoc nie może brać pod uwagę jedynie potrzeb skarżącego, musi bowiem uwzględniać również własne możliwości. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego należało uznać, że w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy wyważono słuszny interes strony oraz interes społeczny.
Skarżący zaskarżył ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wskazując, że narusza ona jego prawo do realnej pomocy społecznej.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 38 ust. 1 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego m.in. osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wyznacza art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy – jest to 701 zł.
Według art. 38 ust. 2 ustawy, zasiłek okresowy ustala się - w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (ust. 3), przy czym nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (ust. 4). Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (ust. 5).
Jak wynika z akt sprawy, skarżący, lat 52 (ur. w 1967 r.), prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zajmuje lokal komunalny (wspólnie z pasierbem), jego rodzice nie żyją, jest wdowcem, nie ma dzieci ani wnuków, nie pracuje, również dorywczo, jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie osiąga żadnych dochodów, nie korzysta ze świadczeń z ZUS, nie otrzymuje dodatku mieszkaniowego. Ostatnio otrzymał świadczenia z pomocy społecznej w okresie październik-grudzień 2018 r. (po 300 zł) i styczeń-luty 2019 r. (po 350,50 zł) (aktualizacja wywiadu środowiskowego, k. 15 akt adm.) oraz w marcu na zakup posiłku lub żywności (decyzja, k. 14 akt adm.).
Zasiłek okresowy, przyznany mu zaskarżoną decyzją w minimalnej wysokości (po 350,50 zł miesięcznie w okresie od marca do maja 2019 r.), skarżący uznał za naruszające jego prawo do realnej pomocy społecznej.
Sąd stwierdza, że przyznanie świadczenia, jak i jego wysokość, były zgodne z prawem.
Z użytego w art. 38 ust. 1 ustawy sformułowania "zasiłek okresowy przysługuje" wynika, że samo przyznanie świadczenia nie leży w sferze uznania organu, jeśli tylko zachodzą przewidziane w przepisie okoliczności. Należą do nich w szczególności długotrwała choroba, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Skarżący, jako osoba długotrwale bezrobotna, nie osiągająca żadnych dochodów, spełnia warunek przyznania mu świadczenia.
Inną kwestią jest wysokość zasiłku okresowego. Ustawa wskazuje kryteria wyliczenia świadczenia, przewidując jego górną i dolną granicę. Górna granica to wysokość różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (w przypadku skarżącego jest to kwota 701 zł), z tym że – jak przewiduje ustawa – kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Dolna granica z kolei to kwota, która nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (w przypadku skarżącego jest to kwota 350,50 zł), przy czym kwota ta nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie.
Organ miał zatem obowiązek rozważyć, w jakiej wysokości przyznać skarżącemu świadczenie, mając przy tym na względzie, że wysokość świadczenia musi się mieścić w granicach między 350,50 zł a 418 zł.
Zdaniem Sądu, nie budzi żadnych wątpliwości, że rozmiar i czas trwania zasiłku okresowego winny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym winny uwzględniać potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2020 r., I OSK 2361/19). O tym, czy zasiłek okresowy będzie przyznany w rozmiarze wyższym czy niższym decyduje organ, kierując się ogólnymi zasadami przyznawania pomocy społecznej wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s., to znaczy dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, a także możliwościami finansowymi jakimi dysponuje organ (wyrok NSA z dnia 15 maja 2019 r., I OSK 3714/18, CBOSA).
Należy przy tym pamiętać, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia w maksymalnej wysokości. Organ ma prawo, w ramach uznania administracyjnego, do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, prowadzonej w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na te świadczenia, które jako ograniczone muszą być rozdzielane pomiędzy wszystkie osoby wymagające wsparcia. Przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby ona zostać faktycznie zrealizowana. Niewątpliwie organ nie może zaspokoić wszystkich, choćby najbardziej uzasadnionych, potrzeb osób ubiegających się o pomoc, tym bardziej w żądanej przez nich maksymalnej wysokości (wyrok NSA z dnia 19 października 2018 r., I OSK 2275/18, CBOSA).
Sąd stwierdza, że w decyzji organu I instancji przedstawiono zestawienie środków przeznaczonych w budżecie gminy na zadania własne ze wskazaniem kwot, które już zostały rozdysponowane na rzecz świadczeniobiorców. Słusznie w decyzji tej wskazano, że wobec ograniczonych środków do dyspozycji organu ma on prawo limitowania rozmiaru przyznanych świadczeń. Zdaniem Sądu, takie ujęcie znajduje pełne oparcie w zasadzie uwzględniania – obok słusznego interesu obywateli – również interesu społecznego (art. 7 in fine k.p.a.) oraz w zasadzie równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Wyjaśnienia organu Sąd uznaje za w pełni wystarczające dla oceny zasadności przyznania skarżącemu świadczenia w takiej, a nie innej wysokości.
Reasumując, wysokość przyznanego skarżącemu świadczenia spełnia w opisanych okolicznościach warunek realnej pomocy społecznej.
Na marginesie Sąd stwierdza, że do decyzji organu II instancji (s.
1) wkradł się błąd mający charakter oczywistej omyłki pisarskiej. Świadczenie, o jakie chodzi w rozpoznanej sprawie, to zasiłek okresowy w kwocie 350,50 zł miesięcznie, a nie 350 zł miesięcznie. Prawidłowa kwota świadczenia wynika zresztą z wyliczeń organu zawartych na s. 6 decyzji organu II instancji, a wcześniej – w decyzji organu I instancji. Omyłka ta powinna być sprostowana przez organ odwoławczy w stosownym trybie (art. 113 § 1 k.p.a.).
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji (art. 151 p.p.s.a.).
dc