Uzasadnienie
Sygn. akt II SA/Łd 945/08
W dniu [...] r. Z. K. złożyła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] roku w przedmiocie przekazania pisma według właściwości.
Postanowieniem z dnia 19 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę Z. K. W dniu 19 lutego 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 912,66 zł brutto (776,52 zł netto) i zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł. Mieszka u córki, gdzie zajmuje lokal o powierzchni 12 m2. Wskazała, że jest osobą niepełnosprawną, cierpiącą m.in. na cukrzycę. Nie posiada środków na opłacenie kosztów sądowych i wynajęcie adwokata. Strona nie wykazała majątku ani oszczędności. Skarżąca oświadczyła również, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem i radca prawnym.
Postanowieniem z dnia 23 lutego 2009 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego poprzez ustanowienie adwokata i oddalił wniosek w pozostałym zakresie.
W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca wskazała, że nie zgadza się z obciążeniem ją kosztami sądowymi, bowiem jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu. Wskazała, że jej wydatki to dieta cukrzycowa – 600 złotych, 120 złotych – leki, prąd – 40 złotych, 50 złotych – woda, gaz – 40 złotych, a korespondencja – 20 złotych. Skarżąca podała również, że jej emerytura i zasiłek pielęgnacyjny to w sumie 929 złotych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Wskazać należy, że w przepisie art. 239 powoływanej ustawy określony został krąg podmiotów podlegających zwolnieniu od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie z punktem 1 lit. a) powołanego przepisu, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest przekazanie według właściwości odwołania od decyzji dotyczącej zasiłku celowego. Stąd też spełnione zostały warunki przewidziane w art. 239 punkt 1 lit. a) wskazywanej ustawy, a wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych nie może zostać uwzględniony, gdyż z mocy ustawy korzysta już ze zwolnienia od konieczności ich poniesienia. Z tego też względu wniosek skarżącej w tym zakresie należało oddalić jako bezzasadny. W związku z tym należy zaznaczyć, że skarżąca nie jest zobowiązana do ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych.
W pozostałym zakresie analiza przedstawionych przez skarżącą informacji, zawartych w złożonym urzędowym formularzu, daje podstawy do twierdzenia, iż wniosek skarżącej powinien zostać uwzględniony. W myśl art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Skarżąca jednoznacznie wykazała, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 punkt 1 i 2 powoływanej ustawy. Sytuacja osobista i majątkowa skarżącej jest trudna. Dodatkowo skarżąca jest osobą niepełnosprawną i schorowaną, co łączy się z koniecznością przeznaczania znacznych wydatków na zakup leków. Jednymi źródłami dochodu skarżącej jest emerytura i zasiłek pielęgnacyjny.
Stosownie do przepisów art. 243 § 1 i art. 246 § 1 ww. ustawy, osobie fizycznej przyznaje się, na jej wniosek, prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie zaś z art. 245 § 3 prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m.in. tylko ustanowienie adwokata.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 punkt 2 i art. 245 § 3 w zw. z art. 239 punkt 1 lit. a) i art. 262 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.
D.T.