Uzasadnienie
II SA/Łd 95/15
Wspólnota Gruntowa A, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Jak wynika ze złożonego oświadczenia o majątku i dochodach skarżąca nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, jedynymi środkami, jakimi dysponuje, to kwota ok. 10.000 zł, uzyskana ze składek członków wspólnoty i zawartych dotychczas umów. Z tej kwoty spółka musi opłacić zaległe oraz bieżące należności podatkowe, część pieniędzy musi być zarezerwowana na uiszczenie opłat związanych z aktualizacją listy udziałowców. Ponadto spółka musi uiścić opłaty za wykonanie dokumentacji kartograficznej celem weryfikacji i aktualizacji danych w ewidencji gruntów. Skarżąca podała, że nie dokonuje bilansów, a zysk z tytułu umowy dzierżawy to kwota 1850 zł. Na rachunku bankowym, na dzień 18 lutego 2015 r., strona posiadała środki w wysokości 9950 zł.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje
Stosownie do przepisów art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie prawnej może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające do udzielenia prawa pomocy.
W ślad za poglądem wyrażonym w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 r., IV SA/Wa 1098/08 wskazać należy w pierwszej kolejności, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia.
Dostępność do sądu wymaga zatem z natury rzeczy posiadania środków finansowych, zaś udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został przez podmiot działający w formie spółki na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu gruntów rolnych (Dz.U. z 2009 r. Nr 28, poz. 169 z późn. zm.) i w oparciu o statut stanowiący załącznik do zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. Z § 18 statutu wynika, że fundusze spółki powstają z własnych środków spółki, a w szczególności z wpłat dokonywanych przez członków na pokrycie kosztów wykonywania zadań spółki, z działalności gospodarczej i dochodów z majątku spółki, z pożyczek, z wpływów ze sprzedaży i zamiany majątku spółki, z darowizn i zapisów.
Biorąc pod uwagę regulacje prawne, w oparciu o które działają spółki dla zagospodarowania wspólnot gruntowych uprawnione jest twierdzenie, że istnieją instrumenty prawem przewidziane, które umożliwiają zgromadzenie środków finansowych na funkcjonowanie podmiotu, w tym na jego udział w postępowaniach przed sądem. Co prawda spółka wskazała, że nie prowadzi działalności gospodarczej, ale niezbędne na funkcjonowanie środki pozyskuje ze składek członków wspólnoty. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, iż spółka miała do dyspozycji środki na rachunku bankowym w wysokości 9.950 zł.
Z przedstawionych informacji wynika, że podstawowym źródłem dochodów spółki są składki członkowskie. Środki te – jak oświadczono - przeznaczane są lub zarezerwowane na różnego rodzaju opłaty, niemniej jednak nie wykazano, że wygospodarowanie w tej sytuacji majątkowej sumy potrzebnej na uiszczenie wpisu sądowego nie mieści się w możliwościach finansowych spółki. Dla stwierdzenia, że zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy nie wystarczy wskazanie, że wszelkie pozostające w dyspozycji środki przeznaczane są na pokrycie kosztów działalności. Przyjmuje się bowiem w orzecznictwie, że nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (post. NSA z dnia 9.11.2011 r., I FZ 344/11).
Jednocześnie wypada zwrócić uwagę, że ustawodawca, przewidując możliwość przyznania prawa pomocy podmiotom niebędącym osobami fizycznymi, wprowadził rozwiązanie oparte na uznaniu. Otóż, z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że nawet w przypadku, gdy podmiot nie posiada środków finansowych, prawo pomocy jedynie może zostać przyznane, co wyłącza powinne zachowanie Sądu. W konsekwencji, nawet w sytuacji, gdy z oświadczenia o majątku i dochodach wynikać będzie braków środków do partycypacji w kosztach postępowania, uprawnione jest oddalenie wniosku strony, jeśli nie stanie to na przeszkodzie realizacji prawa do sądu.
Reasumując należy uznać, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględniony, gdyż wnioskodawca posiada środki na rachunku bankowym w kwocie znacznie przekraczającej koszty sądowe i dysponuje możliwością zdobycia środków w sposób wynikający z przyjętej formy działania.
Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
AG