Uzasadnienie
W dniu 22 marca 2007 r. B. i L. R. wystąpili do Wójta Gminy S. z prośbą o zajęcie się sprawą odprowadzenia wody z dachów fabryki "A" we wsi M., ponieważ dochodzi do zalewania działki wnioskodawców.
Postanowieniem z dnia [...] Wójt Gminy S., uznając się za niewłaściwy w sprawie, w oparciu o przepis art. 65 § 1 kpa, przekazał powyższe pismo do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. W dniu 30 maja 2007 r. pracownicy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego przeprowadzili oględziny nieruchomości należącej do "A", w toku których stwierdzono, że ściana budynku od strony działki wnioskodawców oddalona jest od ogrodzenia działki o 4,2 m, budynki produkcyjne zakładu posiadają obróbki blacharskie, zaś wody opadowe z powierzchni dachu budynku odprowadzane są rurami spustowymi na teren działki przedsiębiorstwa. Nie stwierdzono wykonania rowów ani innych sposobów odprowadzania wody w kierunku działki sąsiedniej, stwierdzono natomiast, iż pomiędzy budynkiem a ogrodzeniem teren jest płaski, z nasadzeniami przy ogrodzeniu, pozostały teren porośnięty jest trawą. W trakcie oględzin B.R. podniósł, iż wody opadowe z dachu zakładu powinny być odprowadzane do rowów melioracyjnych poprzez kanalizację deszczową i powinno wynikać to z projektów budowlanych.
Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., działając na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzył postępowanie administracyjne w sprawie odprowadzania wód z dachów zakładu produkcyjnego "A" we wsi M. W uzasadnieniu wskazano, iż nie stwierdzono wykonania rowów ani innych sposobów odprowadzania wody w kierunku działki sąsiedniej.
W odwołaniu od powyższej decyzji B. i L. R. wnieśli o jej uchylenie, podnosząc zarzut naruszenia art. 4 i art. 29 ustawy - Prawo wodne. Odwołujący się wskazali, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 tego aktu organem właściwym w sprawie gospodarowania wodami są organy jednostek samorządu terytorialnego, tj. w przedmiotowej sprawie Wójt Gminy S. Zdaniem strony duża powierzchnia dachu powoduje, że w czasie opadów dochodzi do zmiany stanu wody na gruncie działki sąsiedniej. Woda odprowadzana rurami spustowymi na nieruchomość sąsiada, spływa na działkę odwołujących się. Zgodnie zaś z treścią art. 29 ust. 2 ustawy - Prawo wodne na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich.
Decyzją z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, a podstawą takiego rozstrzygnięcia jest brak podstaw do rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie postępowanie organu I instancji nie wykazało istnienia żadnej z przesłanek wymienionych w przepisach ustawy - Prawo budowlane upoważniających organ nadzoru budowlanego do prowadzenia w przedmiotowej sprawie postępowania zgodnie z właściwością określoną w art. 83 ust. 1 tej ustawy.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż powoływane przez stronę zarzuty dotyczące kompetencji organów należy uznać za zasadne, gdyż w przypadku nieprowadzenia robót budowlanych, organy nadzoru budowlane nie mają podstaw do prowadzenia postępowania w zakresie utrzymania obiektów budowlanych.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. i L. R. wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako wydanych z rażącym naruszeniem przepisu o właściwości organów administracji. W uzasadnieniu wskazano, iż przedmiotowa decyzja dotyczy odprowadzania wód opadowych, zatem zastosowanie znajdują przepisy ustawy - Prawo wodne, na gruncie których organami właściwymi są organy samorządu terytorialnego. Podkreślono, iż strona skarżąca prawidłowo skierowała wniosek o wszczęcie postępowania do organu właściwego, jednak Wójt Gminy S. uznał się za niewłaściwy.
Skarżący wskazali, iż oględziny przeprowadzone były w okresie, gdy nie było opadów, zatem wyjaśnienie okoliczności sprawy nie było możliwe. Istotne jest także, że właściciel zakładu produkcyjnego nie wykonał urządzeń zapobiegających spływowi wód opadowych na działkę sąsiednią, a ich brak, w połączeniu z dużą powierzchnią dachu, powoduje spływ wód na teren działki sąsiedniej, czego skutkiem są straty w uprawach polowych. Skarżący podnieśli także, iż działania organów administracji naruszają podstawowe prawa skarżących, gdyż sprawa nie została merytorycznie rozstrzygnięta, organ samorządowy uznał się za niewłaściwy w sprawie, zaś organy nadzoru budowlanego, mimo braku kompetencji, umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie odprowadzania wód opadowych z dachów zakładu produkcyjnego "A" we wsi M. Punkt wyjścia do rozważań w niniejszej sprawie stanowić będzie treść art. 19 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Przepis ten nakłada na organ administracji obowiązek kontroli swojej właściwości, przy czym kontrola ta powinna odbywać się w każdym stadium postępowania aż do rozstrzygnięcia sprawy ostateczną decyzją administracyjną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2001 roku, sygn. akt I SA 2110/2000).
W przypadku wniesienia podania do organu administracji publicznej, organ ten zobowiązany jest do zbadania swojej właściwości w danej sprawie, gdyż zaniechanie kontroli w tym zakresie skutkować może co do zasady wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 kpa.
Jeżeli organ administracji, do którego wpłynęło podanie uzna się za niewłaściwy w sprawie zobowiązany jest do niezwłocznego przekazania podania do organu właściwego.
W rozpoznawanej sprawie podanie L. i B. R. dotyczące odprowadzania wód opadowych z dachów zakładu produkcyjnego na teren ich działki skierowane zostało do Wójta Gminy S. Organ ten, po dokonaniu wstępnej kontroli podania, uznał się za niewłaściwy w sprawie i przekazał podanie na podstawie art. 65 § 1 kpa do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. Podkreślenia wymaga, iż wniosek B. i L. R. zawierał w swej treści jedynie lakoniczne żądanie "zajęcia się sprawą odprowadzania wody z dachów fabryki". Wnioskodawcy nie powołali się na żadne okoliczności faktyczne sprawy, które pozwoliłyby na ustalenie zakresu żądania (sprawy), nie wskazali istoty problemu ani źródeł jego powstania.
Mimo tak nieprecyzyjnej treści wniosku, Wójt Gminy S. uznał się za niewłaściwy w sprawie i w oparciu o art. 65 § 1 kpa przekazał sprawę do rozpatrzenia organowi nadzoru budowlanego. Postanowienie to uzyskało jednak walor ostateczności, bowiem skarżący nie skorzystali z prawa wniesienia zażalenia.
Odprowadzanie wód opadowych z połaci dachowych obiektów budowlanych w sposób, który powoduje zalewanie nieruchomości sąsiednich, może być przedmiotem zainteresowania zarówno organów nadzoru budowlanego, jak i organów samorządu terytorialnego. W przypadku, gdy przyczyna zalewania działek sąsiednich leży w naruszeniu przepisów prawa budowlanego, zwłaszcza w niezgodności rozwiązań technicznych zastosowanych w obiekcie budowlanym z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) bądź też w zakresie niewłaściwego użytkowania obiektu, organem właściwym będzie właściwy inspektor nadzoru budowlanego. W sytuacji natomiast, gdy zalewanie działek sąsiednich jest wynikiem zmiany stosunków wodnych na gruncie, zastosowanie znajdą przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku – Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 roku Nr 239, poz. 2019 z późn. zm), a organem właściwym będzie organ jednostki samorządu terytorialnego.
W sytuacji zaniechanie wniesienia przez skarżących zażalenia na postanowienie wydane w trybie art. 65 § 1 kpa, za prawidłowe należy uznać działanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. polegające na przeprowadzeniu oględzin na nieruchomości we wsi M. wyłącznie pod kątem naruszenia przepisów Prawa budowlanego. Stwierdzenie zaś, iż przepisy te nie zostały naruszone dawało podstawę do przyjęcia, iż organy nadzoru nie są uprawnione do działania w oparciu o przepisy ustawy - Prawo budowlane, a toczące się przed tymi organami postępowanie administracyjne powinno ulec umorzeniu z racji swej bezprzedmiotowości stosownie do przepisu art. 105 § 1 kpa.
Dodatkowo należy zauważyć, iż skarżący dopiero na rozprawie przed Sądem w dniu 13 lutego 2008 roku wyjaśnili, iż poziom terenu na działce, na której znajduje się zakład produkcyjny został podwyższony. Okoliczność ta wskazywać może na działanie, które wyczerpuje dyspozycję art. 29 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, do zbadania legalności którego to działania właściwy jest organ samorządu terytorialnego. Co prawda skarżący występowali już do Wójta Gminy S. z wnioskiem, jednak jak już wskazano wcześniej, podanie to zostało przekazane do organów nadzoru budowlanego. Z uwagi na fakt, iż postanowienie z dnia [...], wydane na podstawie art. 65 § 1 kpa, pozostaje w obrocie prawnym, skarżący chcąc dochodzić swoich racji powinni wystąpić z nowym żądaniem, w którym w sposób niebudzący wątpliwości powinni przedstawić okoliczności faktyczne wyznaczające zakres postępowania administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, iż zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa, co musi skutkować oddaleniem skargi stosownie do art. 151 p.p.s.a.
AG