Uzasadnienie
S. M. zaskarżył do sądu administracyjnego niewykonanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 maja 2015r., sygn. akt II SAB/Łd 38/15, którym zobowiązano ww. organ do załatwienia w terminie 14 dni od uprawomocnienia się orzeczenia wniosku skarżącego z dnia 26 lutego 2014r., stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z uwagi fakt, że termin wykonania wyroku upłynął bezskutecznie, skarżący wezwał organ do jego wykonania, doręczając mu wezwanie w dniu 23 lipca 2015r. Przed złożeniem skargi, skarżący dokonał wglądu w akta sprawy, celem ustalenia, czy organ podjął w sprawie jakiekolwiek czynności. Wobec stwierdzenia, że organ w niniejszej sprawie nie podejmował żadnej czynności, skarżący uznał, że niniejsza skarga jest uzasadniona. Ponadto wymierzona organowi wyrokiem z dnia 5 maja 2015r. grzywna nie przyniosła żadnego skutku. W sprawie ma miejsce zupełna ignorancja obowiązków pracowniczych ze strony kierującego organem PINB w B., dla którego nie straszne są wyroki sądu i nakładane grzywny.
Na tej podstawie skarżący wniósł o wymierzenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywny oraz o przyznanie w trybie art. 154 § 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości do uznania sądu. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie w trybie art. 200 powołanej ustawy od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wyjaśnił, że w dniu 26 lutego 2014r., wpłynął wniosek S. M. o wszczęcie postępowania w przedmiocie prawidłowości wybudowania i przystąpienia do użytkowania sieci wodociągowo-kanalizacyjnej zlokalizowanej w B. na dz. nr ewid. 340/40 i 340/43, obręb [...] wraz z przyłączami do budynku handlowego położonego w B. przy ul. A 4g. W dniu 5 maja 2014r. organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie. W toku postępowania organ wezwał gestora sieci do złożenia stosownych wyjaśnień w zakresie realizacji, użytkowania i eksploatacji przedmiotu postępowania. Na podstawie art. 37 § 2 i art. 123 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu zażalenia S. M. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., WINB w Ł. postanowieniem z dnia [...], nr [...], wyznaczył PINB w B. dodatkowy termin załatwienia przedmiotowej sprawy do dnia 24 listopada 2014r.
W toku postępowania S. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego bezczynność organu w przedmiotowej sprawie. Sąd wyrokiem z dnia 5 maja 2015r., sygn. akt II SAB/Łd 38/15 zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku. Następnie w dniu 10 sierpnia 2015r. wpłynęła skarga na niewykonanie ww. wyroku.
Odnosząc się do przedmiotowej skargi organ stwierdził, że jest ona zasadna. Zdaniem organu podkreślenia jednak wymaga fakt, iż zaniedbanie w zakresie terminowości prowadzonego postępowania jest niezależne od tut. organu. Brak odpowiedniej kadry pracowniczej, liczne rozbudowane postępowania administracyjne oraz konieczność podjęcia natychmiastowych działań w przypadku wystąpienia zagrożenia zdrowia i życia mieszkańców naszego powiatu powoduje niezależne od nas zaniedbania w terminowym załatwianiu spraw. Powołując się na obowiązujący system prawny organ podkreślił, iż każdy obywatel ma prawo skorzystać z przysługujących mu uprawnień składania skarg i petycji w związku z czym organ zmuszony jest rozpatrzyć każdy wniosek który powoduje przy nieodpowiedniej kadrze pracowniczej nawarstwianie się spraw. Jednakże szeroki zakres ustawowych kompetencji organu nadzoru budowlanego przy niewielkiej liczbie pracowników powoduje, iż organ staje przed wyborem mniejszego zła wybierając kontrole gdzie ewidentnie występuje bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia ludzi narażając się tym samym na bezczynność w innych ważnych sprawach.
W chwili obecnej organ posiada kadrę techniczną w postaci Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz jednego inspektora, trzech referentów, którzy na dzień dzisiejszy muszą obsłużyć i zapewnić bezpieczeństwo mieszkańcom ponad 113 tysięcznego powiatu o obszarze 971 km2 na terenie którego zlokalizowane są duże strefy przemysłowe m.in. A S.A.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. dodatkowo wyjaśnił, iż prowadzi kilkadziesiąt odrębnych postępowań administracyjnych z udziałem S. M., który wykorzystując skrupulatnie prawne możliwości swojego uczestnictwa w prowadzonych postępowaniach oraz przysługujące mu uprawnienia obnaża błędy ustrojowe, nieprawidłowości w funkcjonowaniu naszej jednostki, które są niezależne od tut. organu. Podkreślenia wymaga fakt braku zrozumienia występującego problemu przez organy zwierzchnie. Organ szczebla powiatowego sam musi rozwiązywać problem braku środków finansowych na prawidłowe funkcjonowanie. Dodatkowe obciążenie inspektoratu grzywnami za bezczynność czy też przewlekłość nie pomoże w ulepszeniu pracy jednostki, która poprawić się może jedynie w przypadku zwiększeniu kadry inspektoratu na co potrzebne są środki finansowe których w budżetówce na chwilę obecną nie ma.
W związku z powyższym organ wniósł o odrzucenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) – w skrócie: "P.p.s.a." – w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz nie budzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 P.p.s.a).
Zasadniczą przesłanką do zastosowania art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenia grzywny jest ustalenie, że organ administracji nie wykonał wyroku sądu. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 286 § 1 zdanie 1 P.p.s.a., po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej. Stosownie do § 2 wymienionego artykułu termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Warunkiem formalnym wniesienia skargi w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku, co wprost wynika z treści cytowanego przepisu. Skarżący dopełnił tej czynności kierując stosowne wezwanie do organu w dniu 23 lipca 2015r. W dniu 10 sierpnia 2015 złożył zaś skargę do sądu za pośrednictwem organu administracji. Zarzut niewykonania dotyczy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 maja 2015 roku w sprawie II SAB/Łd 38/15, mocą którego sąd zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. do załatwienia wniosku S. M. z dnia 26 lutego 2014 roku w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się ww. wyroku.
Jednocześnie sąd stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzył organowi grzywnę. Odpis powyższego prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi został doręczony organowi w dniu 3 lipca 2015r. Zatem od tej chwili do dnia 3 sierpnia 2015r. biegł termin do wydania rozstrzygnięcia. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, organ nie podjął żadnych działań w celu wykonania wskazanego wyroku, a określony termin ekspirował bezskutecznie. W tym stanie faktycznym wniosek o wymierzenie grzywny w trybie art. 154 P.p.s.a. zasługuje na uwzględnienie.
Niewykonanie prawomocnego wyroku w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane, bowiem taka sytuacja prowadzi do podważenia zaufania obywateli do organów państwa. Świadczy również o braku poszanowania prawa przez te organy, które same są zobowiązane do jego stosowania. Nie stanowią usprawiedliwienia takich zaniechań trudności kadrowe organu, konieczność zgromadzenia materiału dowodowego oraz wielość pism, czy skarg kierowanych przez strony, na które odpowiadać musi organ. Okoliczności te mogą jedynie wpływać na wysokość grzywny nałożonej na organ za niewykonanie prawomocnego wyroku (por. np. wyroki NSA: z dnia 8 stycznia 2013 roku, sygn. akt I OSK 2005/12 oraz z dnia 1 października 2010 roku, sygn. akt I OSK 1166/10 – orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tym stanie rzeczy, sąd na podstawie art. 154 § 1 i § 6 P.p.s.a. orzekł w pkt 1 wyroku o wymierzeniu Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywny w wysokości trzech tysięcy złotych. Sąd uwzględnił przy tym wskazane przez organ okoliczności, ale uznał, że grzywna, określona w wysokości określonej części dopuszczalnej wysokości jest odpowiednia w stosunku do okresu zaniechania wykonania wyroku, a więc do stopnia, w jakim organ po raz kolejny naruszył termin załatwienia sprawy. Jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję.
Należało też uwzględnić fakt, że organ w dalszym ciągu nie podjął żadnych działań w sprawie, co jest zachowaniem szczególnie nagannym w sytuacji, gdy niewykonany wyrok zapadł w związku z zarzutem bezczynności organu. Przesądza to rażącej bezczynności, w wykonaniu prawomocnego orzeczenia sądu.
Sąd uznał również za zasadny wniosek skarżącego o przyznanie mu od organu sumy pieniężnej i na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. przyznał skarżącemu kwotę jeden tysiąc złotych w związku z uwzględnieniem skargi, o czym orzeczono w pkt 3 wyroku. Ustawodawca nie wskazał żadnych kryteriów przyznania odpowiedniej sumy, określając jedynie jej górną granicę. Uwzględnienie wniosku o zasądzenie kwoty nie jest uzależnione od spełnienia jakichkolwiek przesłanek przez stronę skarżącą, w szczególności nie jest to odszkodowanie za szkody spowodowane niewykonaniem wyroku, bowiem o odszkodowaniu stanowi art. 154 § 4 P.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania sąd postanowił na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a. w pkt 4 wyroku,.