Uzasadnienie
R.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego. Jednocześnie skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, osiągając dochody z tytułu renty socjalnej w wysokości 518 złotych. Strona nie zadeklarowała posiadania żadnego majątku, oszczędności ani papierów wartościowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż nie stać go na zaspokojenie podstawowych potrzeb ani zakup leków, utrzymuje go Caritas.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
W rozpoznawanej sprawie kwestią wymagającą rozważenia jest prawo skarżącego do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, nie zaś jak to wynika z zakresu żądania - całkowitym. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych skarżący działanie lub bezczynność organów w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W tym zakresie zatem wniosek skarżącego nie podlega uwzględnieniu z uwagi na ustawowe zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych.
Natomiast odnośnie do żądania przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, należy stwierdzić, iż nie może on zostać uwzględniony.
Otóż, w złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach skarżący wskazał, iż jedynym źródłem dochodów jest renta socjalna w wysokości 518 złotych. Tymczasem, z akt administracyjnych wynika, iż strona uzyskuje dochody nie tylko z renty socjalnej (534,48 złotych), ale również rentę rodzinną (636,29 złotych), dodatek sierocy (306,65 złotych) oraz zasiłek pielęgnacyjny (153 złotych). Powyższe oznacza, iż łączna kwota świadczeń uzyskiwanych przez skarżącego kształtuje się na poziomie 1.630,42 złotych (brutto).
Tym samym należy wskazać, iż wnioskodawca, występując z żądaniem przyznania prawa pomocy, znacznie zaniżył wysokość osiąganych dochodów, co musi mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia. Warto podkreślić, iż nie jest uprawnione wywodzenie prawa do nieograniczonego prawa pomocy z samego tylko faktu podlegania ustawowemu zwolnieniu od kosztów sądowych czy też ubiegania się o różne formy pomocy ze środków publicznych. Od ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy wymagać należy wskazania rzeczywistego stanu rodzinnego i majątkowego, co w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło. W konsekwencji wniosek strony nie może zostać uwzględniony.
W ocenie Referendarza sądowego, zagwarantowane skarżącemu w drodze ustawowej, zwolnienie strony od kosztów sądowych stanowi realizację (zabezpieczenie) prawa do sądu i możliwość dochodzenia swych praw przed sądem administracyjnym. Natomiast odmowa ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie umniejsza możliwości strony obrony jej interesów przed sądem i uzyskania pozytywnego dla siebie rozstrzygnięcia, jako że sąd administracyjny nie jest związany – zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu i może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
LF