Uzasadnienie
Naczelnik Gminy w K. decyzją z dnia [...] znak [...] orzekł o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej położonej w gm. K. we wsi K.K., oznaczonej jako działka nr 17 o pow. 24 700 m2, stanowiącej własność M. S., jako mienie opuszczone, bez obciążeń i odszkodowania.
Następnie decyzją z dnia [...] znak [...] przedmiotowa nieruchomość została przekazana jako grunt będący w dotychczasowej administracji Państwowego Funduszu Ziemi - Nadleśnictwu B..
Wojewoda [...] po rozpatrzeniu wniosku M. S. decyzją z dnia 14 października 2004 r. Nr [...] stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy w K. dnia [...] znak [...].
Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 8, art. 147, art. 149 § 1 i 2, art. 150 § 1 kpa po rozpatrzeniu wniosku M. i H. małż. S.ch wznowił postępowanie administracyjne w sprawie przekazania nieruchomości oznaczonej nr 17 o pow. 2,47 ha, położonej w obrębie K.K., gm. K. jako grunt Państwowego Funduszu Ziemi -Nadleśnictwu B. decyzją Naczelnika Gminy w K. z dnia [...]
Następnie decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 8, 146 § 1, 151 § 2 kpa orzekł, iż decyzja Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] znak [...] w zakresie działki nr 17 o pow. 2,47 ha, położonej w obrębie K.K., gm. K. została wydana z naruszeniem prawa, jednakże nie jest możliwe jej uchylenie z uwagi na to, że od dnia doręczenia decyzji upłynęło 5 lat.
W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia, M. S. wniósł o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, celem stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] Odwołujący domagał się uregulowania sytuacji prawnej nieruchomości, jaka zaistniała na skutek stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W jej uzasadnieniu, organ odwoławczy wyjaśnił, iż od dnia ogłoszenia i doręczenia decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] Nr [...], upłynęło pięć lat. W związku z powyższym spełniona została przesłanka negatywna przewidziana w art. 146 § 1 kpa, ograniczająca dopuszczalność uchylenia wskazanej decyzji. W myśl art. 151 § 2 kpa w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 kpa, organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Jednocześnie Wojewoda podkreślił, że zgodnie z art. 153 § 1 i 2 kpa stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem art. 145 § 1 kpa albo uchylenia takiej decyzji w wyniku wznowienia postępowania, służy roszczenie odszkodowawcze w zakresie i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu cywilnego a dochodzenie odszkodowania następuje w postępowaniu przed sadem powszechnym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, M.S. wniósł o uchylenie bądź stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] Według skarżącego, art. 146 § 1 kpa nie może wiązać go, jako właściciela, skoro nie był on stroną decyzji z dnia [...] i nie została mu ona doręczona. Tym samym, skarżący nie mógł odwołać się od tej decyzji. W wyniku postępowania Starosty [...] i Wojewody [...] zaistniała jego zdaniem przedziwna sytuacja prawna, w następstwie której użytkownikiem nieruchomości stanowiącej jego własność jest na podstawie decyzji administracyjnej Nadleśnictwo.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotową skargę należało uwzględnić, aczkolwiek niezależnie od argumentów podniesionych w skardze a biorąc pod uwagę uchybienia, które sąd stwierdził z urzędu.
Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwane dalej ppsa, uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Winien więc dokonać oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała go strona skarżąca.
Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji, sąd doszedł do przekonania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone przez organ z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl wskazanego wyżej przepisu skutkować winno uchyleniem kwestionowanego rozstrzygnięcia.
W przedmiotowej sprawie, organ I instancji postanowieniem z dnia[...]po rozpatrzeniu wniosku M. i H. małż. S.ch wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] Jak wynika to z akt administracyjnych udział w tymże postępowaniu brali udział M.S. jak i H. S.. Do obojga kierowane były pisma w toku postępowania, obojgu doręczono również decyzję Starosty Powiatowego w B. z dnia [...] Za strony postępowania uznano więc zarówno M. S. jak i H.S..
W myśl art. 109 § 1 kpa decyzję doręcza się stronom na piśmie. Z zapisów zawartych w końcowej części kwestionowanej decyzji oraz analizy dowodów doręczeń decyzji organu II instancji wynika, iż decyzja ta została doręczona jedynie M.S. a z naruszeniem art. 109 § 1 kpa nie została ona doręczona H.S. Tym samym strona, której nie doręczono decyzji została pozbawiona możliwości jej kwestionowania. Jak podkreślano to w piśmiennictwie, "...uchybienie tego typu uniemożliwia zaskarżenie decyzji osobie zainteresowanej i tym samym skorzystanie z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu administracyjnego /art. 78 oraz 175 ust. 1 Konstytucji RP/, a także stoi w sprzeczności z art. 8 i 9 kpa "(por. W. Sługiewicz, glosa do postanowienia SN z dnia 30 czerwca 2000 r., III CKN 268/00, Rejent 2001/4/14 t. 4). Podkreślić również należy, iż pozbawienie strony udziału w postępowaniu lub we fragmencie tegoż postępowania, a takim niewątpliwie pozbawieniem udziału jest brak doręczenia stronie decyzji, stanowi podstawę do wznowienia postępowania i to niezależnie od stwierdzenia, czy brak udziału spowodował szkodę dla strony lub też, że udział strony spowodowałby inne załatwienia sprawy (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C. H. Beck, Warszawa 1996, str. 636). Stwierdzenie wskazanego uchybienia obligowało sąd do uchylenia kwestionowanej decyzji, a to stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa, niezależnie od oceny prawidłowości rozstrzygnięcia.
Dodatkowo już zwrócić należy uwagę na uchybienie, które nie miało jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia a mianowicie pouczenie w uzasadnieniu organu II instancji, iż zgodnie z art. 153 § 1 i 2 kpa stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem art. 145 § 1 kpa albo uchylenia takiej decyzji w wyniku wznowienia postępowania, służy roszczenie odszkodowawcze w zakresie i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu cywilnego a dochodzenie odszkodowania następuje w postępowaniu przed sadem powszechnym. Wskazany przez organ przepis art. 153 kpa nie obowiązuje od dnia 1 września 2004 r., uchylony został bowiem przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692). Podstawę dla dochodzenia takich roszczeń przed sądem powszechnym stanowi natomiast art. 4171 § 2 kc.
Odnosząc się natomiast do argumentów zawartych w skardze, stwierdzić należy, iż nie są one zasadne. Wbrew poglądom skarżącego organy prawidłowo przyjęły upływ terminu 5 letniego, przewidzianego w art. 146 § 1 kpa. Doręczenie decyzji o jakiej mowa w cytowanym przepisie odnosi się do osób biorących udział w tamtym postępowaniu, które podlega wznowieniu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 października 2004 r. IV SA 1208/03 Lex nr 160787, wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2002 r. I SA 1526/00 Lex nr 82800, wyrok NSA z dnia 9 czerwca 1998 r. II SA 286/98 Lex nr 41829, wyrok NSA z dnia 28 listopada 1996 r. II SA /Gd 766/96 Lex nr 44242). W przedmiotowej sprawie chodzi więc o doręczenie decyzji, która jest przedmiotem wznowienia, a więc decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia 12 czerwca 1978 r., którejkolwiek ze stron tamtego postępowania. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, ze nie brał on udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] nie ma więc znaczenia dla biegu terminu z art. 146 § 1 kpa. Słusznie organ przyjął również, że stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w K. dnia [...] znak [...], która poprzedzała decyzję z dnia 12 czerwca 1978 r., stanowi podstawę do wznowienia postępowania zakończonego tą że decyzją, nie stanowi natomiast podstawy do stwierdzenia nieważności tej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 1999r. IV SA 36/99 Lex nr 47811, uchwała NSA z dnia 9 listopada 1998 r. OPK 4/98 ONSA 1999/1/13, wyrok SN z dnia 5 lipca 1996 r. IIIARN 21/ 96 OSNP 1997/3/32).
Rozstrzygając ponownie sprawę organ winien wyeliminować wskazane nieprawidłowości i przeprowadzić postępowanie stosownie do przepisów procedury, zapewniając udział stron w każdej fazie postępowania.
Mając jednak na uwadze wskazane wyżej uchybienie, należało uchylić zaskarżoną decyzję w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa. Zgodnie z art. 152 tej samej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Sąd nie orzekał o zwrocie kosztów stosownie do art. 210 § 1 ppsa.