Uzasadnienie
II SA/Łd 990/10
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A.C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie nakazu rozbiórki.
W dniu 5 stycznia 2011 r. do tut. Sądu wpłynęła skarga kasacyjna od powyższego wyroku, złożona przez skarżącą, reprezentowaną przez pełnomocnika w osobie adwokata, wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz dwojgiem dzieci w wieku 20 i 17 lat. Posiada dom o powierzchni 40 m kw. oraz nieruchomości rolne o powierzchni 20,4 ha. Na majątek skarżącej składa się ponadto sprzęt rolniczy w postaci prasy rolującej o wartości 30.000 złotych oraz ciągnika o wartości 20.000 złotych, a także samochód osobowy (A, rok produkcji 1996) o wartości 3.500 złotych. Skarżąca zadeklarowała osiąganie dochodów z gospodarstwa rolnego w wysokości 20.000 złotych rocznie, mąż skarżącej – 4.000 złotych rocznie. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że miesięczne koszty utrzymania domu kształtują się na poziomie 1.800 – 2.000 złotych. W piśmie z dnia 26 stycznia 2011 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył ponadto, że małżonkowie C. w każdym miesiącu dokonują spłaty rat kredytowych w kwocie 2.200 złotych.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.).
Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481).
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Otóż przede wszystkim podkreślić należy, iż skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Oznacza to, iż strona zobowiązana była do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawione przez stronę informacje i dokumenty nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżącą zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy.
Sąd miał na uwadze przede wszystkim fakt, iż skarżąca podała, że łączny miesięczny dochodów rodziny uzyskiwany z działalności rolniczej i diet (zwrotu kosztów) z tytułu udziału męża pełniącego funkcję sołtysa w sesjach rady gminy kształtuje się na poziomie 2.000. Kwota deklarowanych dochodów, zgodnie z informacjami wynikającymi z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz z pisma z dnia 26 stycznia 2011 r., zaspokaja koszty utrzymania domu i rodziny oraz służy spłacaniu rat kredytowych. Tymczasem z zestawienia kwoty deklarowanych dochodów (2.000 złotych miesięcznie) oraz kwot deklarowanych wydatków (4.000 – 4.200 złotych) wynika, że wydatki rodziny skarżącej dwukrotnie przekraczają dochody. Daje to podstawy to twierdzenia, że strona, oprócz deklarowanych dochodów, posiada inne środki na zaspokojenie zobowiązań bądź też jest w stanie je pozyskać np. w ramach przyznanego kredytu odnawialnego. W konsekwencji zaś wypada uznać, że nie ma przeszkód, aby na tych samych zasadach skarżąca uiściła kwotę kosztów sądowych.
Z nadesłanych wyciągów bankowych wynika, że skarżąca posiada kredyty. Sytuacja skarżącej wydaje się być zatem dobra i ustabilizowana, gdyż przyznanie stronie licznych kredytów świadczyć może o potwierdzonej przez instytucję bankową zdolności płatniczej. Podkreślenia także wymaga, że deklarowana wysokość miesięcznych rat zaciągniętych kredytów znacznie przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ubieganie się zatem o prawo pomocy osoby, której tylko jeden z wydatków (raty kredytów) przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę nie znajduje uzasadnienia. Sama okoliczność spłacania przez skarżącą kredytu nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Nie zasługuje bowiem na akceptację pogląd, że zaciągnięcie kredytu przez stronę na okres kilku czy nawet kilkudziesięciu lat, skutkujące obowiązkiem uiszczania comiesięcznych rat, powoduje po stronie tej osoby powstanie prawa do odstąpienia od regulowania innych zobowiązań.
Jednocześnie należy podkreślić, że wysokość wpisu od skargi kasacyjnej wynosi 250 złotych. W ocenie Referendarza sądowego, mając na uwadze sytuację materialną skarżącej, uprawnione jest twierdzenie, że strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym jest w stanie znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących koniecznymi dla utrzymania oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
AG