Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. odmówiło K. i T. małżonkom W. wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza B. z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości położonej w B. R., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...].
Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem kolegium z dnia [...] września 2016 r., znak: [...], wydanym po rozpoznaniu wniosku K. i T. małżonków W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tego organu z dnia [...] czerwca 2016 r.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcia, składy kolegium wyjaśniły, że powodem odmowy wszczęcia postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. jest brak po stronie wnioskodawców interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności tej decyzji.
W ocenie organu, stroną postępowania, w wyniku którego zapadła decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], był Powiat L. (właściciel przedmiotowej nieruchomości, będącej w trwałym zarządzie Z. S. T. im. T. K. w B.), reprezentowany przez Zarząd Powiatu w L.. Za strony tego postępowania nie można natomiast – zdaniem kolegium – uznać K. i T. małżonków W., będących użytkownikami wieczystymi nieruchomości sąsiedniej - oznaczonej jako działka nr [...], a co za tym idzie, nie można ich również uznać za strony postępowania nadzwyczajnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej. Kolegium podkreśliło, że postępowanie podziałowe dotyczyło nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], do której wnioskodawcy nie posiadali i nie posiadają żadnego tytułu prawnego.
Organ dodał też, że istnienie sporu co do granicy pomiędzy nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] (działką powstałą w wyniku przedmiotowego podziału), a nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] nie przesądza o wadliwości przedmiotowej decyzji podziałowej, ani też nie daje właścicielom działki nr [...] przymiotu strony w postępowaniu nadzwyczajnym w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Skargę na powyższe postanowienie wnieśli K. i T. małżonkowie W., żądając jego uchylenia, kwestionując działania podjęte w postępowaniu podziałowym przez biegłego geodetę i podnosząc, że decyzja podziałowa naruszyła granicę należącej do nich nieruchomości, co uprawnia ich do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Przedmiotem sporu jest kwestia posiadania przez skarżących – K. i T. małżonków W. – użytkowników wieczystych działki nr [...] – legitymacji do żądania wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w sprawie dotyczącej podziału sąsiedniej działki nr [...].
Ustalenie istnienia bądź nieistnienia po stronie podmiotu wnioskującego o wszczęcie postępowania administracyjnego interesu prawnego w tym postępowaniu jest podstawowym obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę, ponieważ determinuje dalsze działania tego organu. W myśl bowiem art. 61a § 1 k.p.a., organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie jego wszczęcia zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną.
Postępowanie zakończone ostateczną decyzją podziałową, której stwierdzenia nieważności domagali się skarżący, było prowadzone w oparciu o dyspozycje przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.). Zgodnie z art. 97 ust. 1 i 2 tej ustawy, podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny.
W związku z tym, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie zawiera regulacji dotyczącej zakresu podmiotowego postępowania w sprawie o podział nieruchomości, ustalenie stron tego postępowania następuje na podstawie art. 28 k.p.a., w myśl którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Pojęcie "interesu prawnego" użyte w powyższym przepisie oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Interes ten wynika z przepisu prawa materialnego, który w okolicznościach danej sprawy daje podstawę do uznania danego podmiotu za stronę postępowania. Jeżeli osoba żądająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie może wykazać się tak rozumianym interesem prawnym, to organ powinien odmówić wszczęcia postępowania w sprawie.
Z wnioskiem o podział nieruchomości może wystąpić jej właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub współużytkownik wieczysty tej nieruchomości, którzy – ze względu na istnienie interesu prawnego, mają status stron tego postępowania. Jeżeli nieruchomość jest przedmiotem współwłasności lub współużytkowania wieczystego podziału można dokonać na wniosek wszystkich współwłaścicieli albo współużytkowników wieczystych.
Statusu stron nie mają natomiast właściciele nieruchomości sąsiednich w stosunku do nieruchomości objętej postępowaniem podziałowym. Wynika to stąd, że podział nieruchomości gruntowej jest wykonywaniem prawa własności nie oddziałującym na sytuację prawną właścicieli nieruchomości sąsiednich. Polega bowiem na wydzieleniu działek granicami przebiegającymi wewnątrz nieruchomości, a zatem nie ma wpływu na granice zewnętrzne dzielonego gruntu, które pozostają niezmienione.
Taka interpretacja przepisu art. 28 k.p.a. na tle art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie znajduje zastosowania jedynie wówczas, gdy podział nieruchomości ingeruje w prawo własności nieruchomości sąsiedniej poprzez pozbawienie bądź ograniczenie dostępu do drogi publicznej, co w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie nie miało miejsca. Przebieg granicy między działką nr [...] przed podziałem a będącą w użytkowaniu wieczystym skarżących działką nr [...] nie uległ zmianie na skutek wydzielenia z działki nr [...] działek o numerach [...] i [...]. Stąd wniosek, że decyzja podziałowa, której stwierdzenia nieważności żądają skarżący, nie miała wpływu na dostęp działki nr [...] do drogi publicznej.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie legitymowali się i nie legitymują się żadnym prawem do działki nr [...] objętej decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] zatwierdzającą projekt jej podziału. Nie byli w związku z tym stronami postępowania zakończonego tą decyzją.
Osoba nieposiadająca żadnego tytułu prawnego do nieruchomości będącej przedmiotem podziału nie ma interesu prawnego w postępowaniu podziałowym w charakterze strony, w konsekwencji czego nie jest również legitymowana do domagania się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej.
Skarżący mają jedynie interes faktyczny, który wynika ze sporu o przebieg granic między należącą do nich działką nr [...], a wydzieloną w wyniku podziału działki nr [...] działką nr [...], jednak taki interes nie legitymizuje do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej (por. wyrok NSA 9 marca 2011 r., I OSK 669/10, Lex nr 824454; wyrok NSA z dnia 28 stycznia 1997 r., SA/Gd 3467/95, ONSA 1997/4/180, wyrok NSA z dnia 27 listopada 2008 r., I OSK 1688/07, Lex nr 542616). Decyzja podziałowa nie określała bowiem granic zewnętrznych działki będącej przedmiotem podziału, jak również nie miała wpływu na prawo dostępu działki skarżących do drogi publicznej.
Argumenty wskazujące na nieprawidłowy przebieg granic pomiędzy nieruchomością powstałą na skutek podziału, a nieruchomością będącą we władaniu skarżących, jak zasadnie uznało kolegium, mogą być ewentualnie podniesione w postępowaniu rozgraniczeniowym, w którym skarżący posiadaliby przymiot strony.
Przytoczone w skardze orzeczenia sądów administracyjnych nie mają zastosowania w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, gdyż zostały wydane w sprawach budowlanych. Każde postępowanie administracyjne ma charakter autonomiczny, co oznacza, że przepisy prawa materialnego danego postępowania regulują odrębnie zakres podmiotów uprawnionych do występowania w charakterze strony. Tak jest i w niniejszej sprawie. Przepisy prawa budowlanego inaczej regulują kwestie przymiotu strony niż ustawa o gospodarce nieruchomościami. Wobec tego wywodzenie przez skarżących posiadania interesu prawnego w sprawie podziału sąsiedniej działki z regulacji prawa budowlanego jest chybione.
Reasumując, skarżący nie posiadają interesu prawnego legitymującego do złożenia wniosku o stwierdzenie w trybie art. 156 § 1 k.p.a. nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, której nie są właścicielami lub użytkownikami wieczystymi, gdyż brak jest w przepisach powszechnie obowiązujących normy prawa materialnego, na której skarżący mogliby oprzeć swoje żądanie, co obligowało organ do wydania postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania nadzwyczajnego.
Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).