Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu decyzją z dnia 19 października 2023 r. nr SKO.PS/40/901/2023 - po rozpatrzeniu odwołania J. G. (dalej także jako "skarżący" lub "wnioskodawca") od decyzji Wójta Gminy Bełżec z dnia 15 czerwca 2023 r. nr GOPS.4042.5.2023.MB w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 3 i ust. 4 oraz art. 24 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej jako "u.ś.r."), uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że przyznało J. G. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką A. G., od dnia 1 sierpnia 2023 r. na czas nieokreślony, w wysokości ustalonej zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 5 maja 2023 r. (data wpływu – 17 maja 2023 r.) J. G. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką A. G.. W treści wniosku wnioskodawca oświadczył, że na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r., w celu spełnianie przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, rezygnuje z ustalonego prawa do zasiłku dla opiekuna i tym samym, na podstawie art. 155 k.p.a., wnosi o uprzednie uchylenie obowiązującej decyzji ustalającej prawo wnioskodawcy do zasiłku dla opiekuna, ze skutkiem na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, tj. na 30 kwietnia 2023 r., przy czym wnosi o uchylenie ww. decyzji na końcowym etapie postępowania, po ustaleniu spełnienia przez wnioskodawcę wszelkich pozostałych przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Po rozpatrzeniu wniosku Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej [...], działając z upoważnienia Wójta Gminy Bełżec, decyzją z dnia 15 czerwca 2023 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w sprawie nie został warunek dotyczący momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki, określony w art. 17 ust. 1b u.ś.r., albowiem z dołączonego do akt sprawy orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 14 września 2011 r. wynika, że niezdolność do samodzielnej egzystencji powstała u A. G. w wieku 71 lat. Ponadto, jako dodatkowy powód odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, organ pierwszej instancji wskazał okoliczność, iż wnioskodawca, na podstawie decyzji z dnia 7 czerwca 2017 r. nr [...], z tytułu sprawowanej opieki nad matką pobiera zasiłek dla opiekuna.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. G. wniósł o jej uchylenie i przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W dniu 21 sierpnia 2023 r. skarżący złożył do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] pismo, w którym ponowił wniosek o uchylenie w całości, na podstawie art. 155 k.p.a., aktualnie obowiązującej decyzji ustalającej jego prawo do zasiłku dla opiekuna, w celu usunięcia negatywnej przesłanki do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kopię tego pisma przesłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu - do wiadomości.
W dniu 30 sierpnia 2023 r. do Kolegium wpłynęła nadesłana przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej [...] uwierzytelniona kopia decyzji Wójta Gminy Bełżec z dnia 24 sierpnia 2023 r. nr GOPS.ZDO/7B/3/2017, orzekającej o uchyleniu w całości decyzji tego organu z dnia 7 czerwca 2017 r. nr GOPS.ZDO/7B/2/2017 w sprawie przyznania zasiłku dla opiekuna.
W tym stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia 19 października 2023 r. (zaskarżoną do Sądu) uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji z dnia 15 czerwca 2023 r. i przyznało wnioskodawcy świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 sierpnia 2023 r.
Kolegium zakwestionowało stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie, w jakim organ ten uznał, że podstawą do odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego jest niespełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis ten był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 orzekł o jego niezgodności z Konstytucją w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Wprawdzie prawodawca nie podjął działań w celu uchyleniu lub zmiany ww. przepisu, jednak w orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niekonstytucyjną.
Analizując sprawę z pominięciem kryterium określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r., Kolegium stwierdziło, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Wnioskodawca, z mocy art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., jest bowiem osobą uprawnioną do ubiegania się o przedmiotowe świadczenie. Przedłożona Kolegium decyzja organu pierwszej instancji z dnia 24 sierpnia 2023 r., uchylająca w całości decyzje tego organu z dnia 7 czerwca 2017 r. w sprawie przyznania skarżącemu zasiłku dla opiekuna, wyeliminowała natomiast negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. Przy czym powołując się na treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. organ odwoławczy uznał, że skoro zasiłek dla opiekuna wypłacany był skarżącemu do lipca 2023 r., to przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego możliwe jest od dnia 1 sierpnia 2023 r.
Wskazując natomiast na fakt, iż orzeczenie o niezdolności A. G. do samodzielnej egzystencji zostało wydane na stałe, Kolegium – kierując się dyspozycją art. 24 ust. 4 u.ś.r. – uznało za zasadne ustalenie prawa wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego na czas nieokreślony.
J. G., reprezentowany przez radcę prawnego M. M., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu, zaskarżając ją w części, w jakiej organ ten odmówił przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 maja 2023 r. do dnia 31 lipca 2023 r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił:
- 1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- a) art. 24 ust 2 u.ś.r. poprzez niezastosowanie na gruncie niniejszej sprawy jego - niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych - dyspozycji, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o przyznanie świadczenia z prawidłowo wypełnionymi dokumentami i w konsekwencji odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 maja 2023 r. do dnia 31 lipca 2023 r. pomimo złożenia w maju 2023 r. wniosku spełniającego wszelkie wymogi do rozpoznania sprawy, zawierającego między innymi oświadczenie skarżącego o wyborze świadczenia i woli uchylenia wcześniejszej decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna;
- b) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącego zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od pierwszego dnia miesiąca złożenia prawidłowego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku dla opiekuna;
- c) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w artykule 27 ust. 5 u.s.r., co w konsekwencji:
- - skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji skarżącego nastąpił zbieg prawa do świadczenie pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie zasiłku dla opiekuna;
- - doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania zasiłku dla opiekuna i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem skarżącego, pomimo dokonania przez niego wyraźnego wyboru świadczenia korzystniejszego już na etapie złożenia wniosku.
Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie decyzji Kolegium w zaskarżonej części oraz zobowiązanie organów obu instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Jednocześnie zwrócił się o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma to, że skarżący wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wniósł na podstawie art. 155 k.p.a. o uprzednie uchylenie decyzji przyznającej mu zasiłek dla opiekuna, ze skutkiem na dzień poprzedzający dzień złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Tym samym skarżący dokonał wyboru świadczenia, w rozumieniu art. 27 ust. 5 u.ś.r. Na żadnym etapie postępowania skarżący nie cofnął powyższego wniosku. W ocenie autora skargi, organ drugiej instancji błędnie zatem nie zastosował przepisu art. 24 ust. 2 u.ś.r. i przyznał świadczenie pielęgnacyjne dopiero od chwili wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej stronie zasiłek dla opiekuna.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy również wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wobec zgodnych wniosków stron co do trybu rozpoznania sprawy Sąd, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Odnotować na wstępie należy, że kontrola legalności podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć odnosić się musi do przepisów obowiązujących w dacie ich wydania, a więc przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429), tj. przed 1 stycznia 2024 r. W tym też brzmieniu mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy u.ś.r. zostaną przytoczone w dalszej części uzasadnienia, jak też do takiego ich brzmienia odnosić się będzie ocena prawna wyrażona poniżej.
Swiadczenie pielęgnacyjne jest jednym ze świadczeń rodzinnych uregulowanych w u.ś.r. (art. 2 pkt 2). Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., przedmiotowe świadczenie przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Uprawnionymi do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego są: 1) matka albo ojciec, 2) opiekun faktyczny dziecka, 3) osoba będąca rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) inne osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką A. G.. Wnioskowane świadczenie zostało skarżącemu przyznane zaskarżoną decyzją, jednak skarżący zakwestionował określoną w tej decyzji datę początkową jego uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec ograniczenia zaskarżenia jedynie do tej kwestii, ubocznie tylko wypada wskazać, że w sprawie nie jest kwestionowane, iż A. G. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., albowiem legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 25 października 2019 r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji (k. 6 akt adm.). Bezsporne jest nadto, że skarżący sprawuje stałą opiekę nad matką, a także, że jej stan zdrowia powoduje, iż zakres sprawowanej nad nią opieki całkowicie wyklucza możliwość podjęcia przez skarżącego zatrudnienia. Tym samym nie jest kwestionowane spełnienie przez skarżącego przesłanki konieczności rezygnacji z zatrudniania w celu sprawowania opieki, wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.
Nadto należy podzielić stanowisko organu odwoławczego w zakresie, w jakim uchylając decyzję odmowną organu pierwszej instancji wskazał, że wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, niezachowanie kryterium daty powstania niepełnosprawności, określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie może być podstawą odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia.
Przechodząc natomiast do kwestii będącej istotą zawisłego przed Sądem sporu, przypomnieć należy, że zaskarżoną decyzją przyznano skarżącemu wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 sierpnia 2023 r., tj. od miesiąca, w którym wydano decyzję o uchyleniu decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek dla opiekuna. Skarżący zakwestionował zasadność rozstrzygnięcia Kolegium w tym zakresie, domagając się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od 1 maja 2023 r., tj. od miesiąca, w którym wpłynął do organu wniosek o przyznanie tego świadczenia.
Treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. nie pozostawia wątpliwości, że pobieranie przez osobę sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, wyklucza możliwość jednoczesnego pobierania przez tę osobę świadczenia pielęgnacyjnego. W takiej sytuacji uprawnionemu przysługuje jednak prawo wyboru jednego z tych świadczeń, przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Wyjaśnić należy, że w przepisie tym ustawodawca uregulował sytuację zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, wskazując, że w takiej sytuacji przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Ratio legis regulacji zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. wyraża się w tym, aby uniemożliwić osobom uprawnionym równoczesne pobieranie świadczeń, które pełnią tę samą funkcję, co dotyczy m.in. zasiłku dla opiekuna oraz świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 u.ś.r. Istotą i funkcją obydwu tych świadczeń jest zrekompensowanie opiekunowi utraty dochodów, w związku z rezygnacją z zatrudnienia na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W związku z tym, zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa, nie jest dopuszczalne jednoczesne przyznanie i wypłata dwóch lub więcej wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. świadczeń, jednakże stronie przysługuje prawo wyboru, z którego z nich chce skorzystać.
W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (17 maja 2023 r.), skarżący miał ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. G.. Uprawnienie to skarżący uzyskał na podstawie decyzji Wójta Gminy Bełżec z dnia 7 czerwca 2017 r. nr GOPS.ZDO/7B/2/2017.
Nie jest także kwestionowane, że skarżący już w treści złożonego w dniu 17 maja 2023 wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, zawarł warunkowe oświadczenie, iż po ustaleniu spełnienia przez niego wszelkich pozostałych przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wnosi o uchylenie - na końcowym etapie postępowania - decyzji przyznającej mu prawo do zasiłku dla opiekuna, ze skutkiem na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Oświadczenie to nie spotkało się jednak z reakcją organu pierwszej instancji na etapie toczącego się przed tym organem postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, co najprawdopodobniej wynikało z uznania przez ten organ, iż ze względu na niezachowanie warunki momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki, określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r., przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwe.
Niemniej jednak na etapie postępowania odwoławczego, w wyniku ponowienia przez skarżącego wniosku o uchylenie decyzji w sprawie zasiłku dla opiekuna, Wójt Gminy Bełżec wydał w dniu 24 sierpnia 2023 r. decyzję nr GOPS.ZDO/7B/3/2017, która uchylił w całości własną decyzję z dnia 7 czerwca 2017 r. przyznającą skarżącemu zasiłek dla opiekuna.
Jakkolwiek skarżący domagał się uchylenia decyzji przyznającej mu zasiłek dla opiekuna ze skutkiem wstecz, tj. od dnia 30 kwietnia 2023 r., będącego ostatnim dniem miesiąca poprzedzającego złożenie przez skarżącego wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, organ pierwszej instancji powołaną wyżej decyzją z dnia 24 sierpnia 2023 r. uchylił własną decyzję z dnia 7 czerwca 2017 r. bez wskazania, że czyni to z datą wsteczną. W sentencji decyzji ograniczył się bowiem do stwierdzenia: "uchylam w całości decyzję administracyjną nr GOPS.ZDO/7B/2/2017 z dnia 2017-06-17 w sprawie przyznania zasiłku dla opiekuna" (k. 39 akt adm.). Decyzja z dnia 24 sierpnia 2023 r. wywołała zatem skutek od daty jej wydanie, a nie od dnia 30 kwietnia 2023 r. – jak żądał tego skarżący.
Pomimo tego skarżący, będąc reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika, w dalszym toku postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia jego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zakończonego dopiero w dniu 19 października 2023 r., ani też w postępowaniu przed Sądem, nie wykazał, jakoby wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 24 sierpnia 2023 r. Rozstrzygnięcie to – jako wydane w odrębnym postępowaniu – nie mogło natomiast zostać zakwestionowane przez Kolegium w ramach postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jak i nie może stać się przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie. Decyzja ta determinowała zatem konieczność wyznaczenia przez Kolegium daty początkowej przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego na dzień 1 sierpnia 2023 r., skoro - jak już wyżej wskazano - w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "b" u.ś.r., nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, zaś skarżący zachował uprawnienie do zasiłku dla opiekuna aż do lipca 2023 r. – jako miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym decyzję o przyznaniu tego świadczenia uchylono.
Wprawdzie stosownie do treści art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zauważyć jednak należy, że zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (zob. K. Małysa-Sulińska (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, opubl. LEX 2015; R. Babińska-Górecka (w:) R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne. Komentarz, Wrocław 2010, s. 296 oraz literatura i orzecznictwo tam przywołane).
W sytuacji zatem, gdy w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, ale wręcz zobowiązany uwzględnić tą okoliczność. Oczywistym jest bowiem, że określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione.
Podsumowując stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie było możliwe ustalenie uprawnienia skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia przez skarżącego wniosku o to świadczenie, tj. od maja 2023 r., pomimo, że już w tym wniosku skarżący zawarł żądanie uchylenia decyzji przyznającej mu zasiłek dla opiekuna. Przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego od maja 2023 r., byłoby możliwe jedynie wówczas, gdyby od tej daty wyeliminowana została z obrotu prawnego decyzja z dnia 7 czerwca 2017 r. w sprawie zasiłku dla opiekuna. Tak się jednak nie stało, albowiem w rozstrzygnięciu zawartym w decyzji z dnia 24 sierpnia 2023 r. organ pierwszej instancji nie powiązał jej skutku z datą wsteczną, zaś skarżący - jak wynika z akt sprawy - rozstrzygnięcia tego nie zakwestionował.
W związku z tym to data wydania ww. decyzji uchylającej decyzję o przyznaniu skarżącemu zasiłku dla opiekuna, miała w rozpoznawanej sprawie decydujące znaczenie dla określenia daty początkowej przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznając skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym powyższa decyzja została wydana, Kolegium – wbrew zarzutowi skargi – nie naruszyło art. 24 ust. 2 u.ś.r. Skarżący dopiero bowiem od sierpnia 2023 r. spełnił warunek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci braku posiadania uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 656/22, opubl. w CBOSA).
Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.