Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia R. O. na odmowę wydania kopii protokołów F- 5 z dnia [...] września 2017 r. i [...] września 2017 r. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 3, oraz art. 73 § 2, art. 74 § 2 w związku z art. 105, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej "k.p.a." - umorzyło postępowanie zażaleniowe.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...] września 2017 r. pracownik socjalny sporządził protokół z czynności służbowych związanych ze świadczeniem usług opiekuńczych dla R. O. z udziałem strony i podpisany przez stronę. Protokół ten zawierał również wniosek D. O. - syna strony, złożony w imieniu matki o wydanie kopii tego protokołu. Kolejny protokół z dnia [...] września 2017 r. dotyczył ustnego zgłoszenia R. O. o udzielenie pomocy i wydanie niniejszego protokołu i protokołu z [...] września 2017 r. Organ pismem z dnia [...] września 2017 r. poinformował stronę, że może zapoznać się z materiałem dowodowym, w tym wskazanymi protokołami i poinformował stronę o jej prawach wynikających z art. 73 § 1, § 1a i § 2 k.p.a. Końcowo stwierdził, że organ nie jest zobligowany do przekazania kopii protokołów z dnia 6 i [...] września 2017 r.
W dniu [...] września 2017 r. (wpływ [...] września 2017 r.) R. O. złożyła - na podstawie art. 74 § 2 w zw. z art. 14 § 2 i art. 73 § 2 k.p.a. – pismo nazwane "zażaleniem". W piśmie tym podniosła, że "socjalny F- 5 poinformował ją, że w/w odmowa została wydana "z góry" za wiedzą p. M. [...] przed złożeniem przez nią wniosku w tym zakresie". Jednocześnie skarżąca zwróciła się o zobowiązanie organu do niezwłocznego wydania jej stosownych protokołów F-5 z dnia 6 i [...] września 2017 r. i wydawania jej stosownego egzemplarza każdego protokołu sporządzonego przez pracowników MOPR z jej udziałem w jej sprawie.
W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że organ nie odmówił stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów w drodze postanowienia na które służy zażalenie, dlatego niniejsze zażalenie jest bezprzedmiotowe.
R. O. nie przedstawiła jednak dowodu, że wydano postanowienie w przedmiocie odmowy sporządzenia kopii protokołów bądź że załatwiono wniosek ustnie tj. zgodnie z art. 14 ust. 2 k.p.a. w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji. Natomiast niedopuszczalna była ustna odmowa wydania kopii protokołów.
Za nieuzasadniony uznało Kolegium złożony w zażaleniu wniosek skarżącej o wydanie każdego egzemplarza protokołu sporządzonego przez pracowników MOPR w L. z jej udziałem, ze względu na to, że nie wykazała ona ważnego interesu prawnego, o którym mowa w art. 73 § 2 in fine k.p.a. Obowiązek sporządzenia uwierzytelnionych odpisów i przesłania ich stronie lub jej pełnomocnikowi obciąża organ administracji państwowej bowiem tylko wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mają możliwości sporządzenia odpisów tych dokumentów i uzyskania ich uwierzytelnienia w trybie art. 73 § 1 w zw. z art. 73 § 2 k.p.a. Organ administracji nie ma natomiast obowiązku wykonywania kserokopii akt.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie R. O. domagała się uchylenia powyższego postanowienia.
W obszernym uzasadnieniu podniosła w pierwszej kolejności, że nie miała możliwości osobistego przejrzenia akt, gdyż jest osobą w podeszłym wieku (ma 87 lat), schorowaną, poruszającą się na wózku inwalidzkim, wymagającą pomocy osób drugich. Wskazała, że organ doręczył jej inny protokół z dnia [...] maja 2017 r., dlatego niezrozumiale jest, dlaczego obecnie organ nie uwzględnił jej kolejnego wniosku z dnia 6 i [...] września 2017 r.
Przedstawiła ponadto dotychczasową współpracę z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie Filia nr [...] w L., wskazując na przyznawane jej przez ten Ośrodek usługi opiekuńcze i podkreślając, że ze względu na niepełnosprawność, organ powinien przede wszystkim zapewnić jej techniczne warunki dostępu do jej mieszkania poprzez zainstalowanie odpowiedniej pochylni na schodach, czego jednak dotychczas nie uczynił.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, jak wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki sąd administracyjny ocenia więc zaskarżoną decyzję administracyjną wyłącznie z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny nie ocenia natomiast decyzji pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.
Badając skargę R. O. w powyższym zakresie stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Jej przedmiotem jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane na podstawie art. 138 § 3 w zw. z art. 105 k.p.a. o umorzeniu postępowania zażaleniowego jako bezprzedmiotowego.
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Zasada ta obowiązuje również w odniesieniu do postanowień i zażaleń (art. 144 k.p.a.).
Z bezprzedmiotowością mamy do czynienia wówczas, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego i wydania rozstrzygnięcia merytorycznego. Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (wyrok NSA z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. I OSK 967/05, wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2003 r., sygn. II SA 428/01).
Słusznie stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że taka sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie.
Zaskarżone postanowienie dotyczyło bowiem zażalenia skarżącej, reprezentowanej przez D. O. (jej syna) wniesionego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego na podstawie art. 74 § 2 w zw. z art. 73 § 2 k.p.a.
W świetle natomiast art. 141 § 1 k.p.a. zażalenie służy stronie na wydane w toku postępowania postanowienia. Zażalenie skarżącej nie dotyczyło jednak żadnego postanowienia, lecz odmowy wydania skarżącej kopii protokołów z dnia 6 i [...] września 2017r., która to odmowa nie została wyrażona w formie postanowienia.
Prawidłowo zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie zażaleniowe jako bezprzedmiotowe.
Kolegium wyjaśniło ponadto w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skoro skarżąca, reprezentowana przez syna D. O., miała możliwość przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów, to nie było obowiązkiem organu I instancji wydawanie jej kopii, wskazanych w zażaleniu, protokołów.
W świetle bowiem art. 73 k.p.a.:
§ 1. Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania.
§ 1a. Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu.
§ 2. Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.
§ 3. Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.
Z przytoczonych przepisów wynika, jak słusznie wyjaśniło Kolegium – że co do zasady strona ma prawo samodzielnie przeglądać akta i we własnym zakresie sporządzać z nich kopie. Co do zasady organ nie ma obowiązku sporządzania na żądanie strony kopii z akt sprawy. Organ powinien udostępnić jedynie akta stronie na jej żądanie i umożliwić jej wykonanie kserokopii we własnym zakresie.
Organ ma natomiast obowiązek wydania stronie uwierzytelnionych odpisów akt, a więc nie kopii akt. Uwierzytelnienie polega na dostarczeniu stronie sporządzonego przez organ i uwierzytelnionego odpisu z akt sprawy lub tylko na umieszczeniu przez ten organ adnotacji o zgodności z oryginałem kopii lub odpisu sporządzonego przez stronę. "Strona nie może żądać od organu nieuwierzytelnionych kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 29 marca 2001 r., II SA 2580/00, "Wokanda" 2002, nr 1, poz. 26)".
Wniosek o wydanie uwierzytelnionych kopii wymaga natomiast wykazania przez stronę, że przemawia za tym jej ważny interes, a w świetle okoliczności niniejszej sprawy nie można uznać, że skarżąca taki ważny interes posiada w żądaniu wydania kopii protokołów z dnia 6 i [...] września 2017 r.
Wprawdzie skarżąca jest osobą niepełnosprawną, poruszającą się na wózku inwalidzkim, to jednak w postępowaniu administracyjnym jest reprezentowana przez swojego syna D. O., co nie budzi wątpliwości. To on aktywnie bierze udział przed organami administracji publicznej w jej sprawach, podejmując za skarżącą czynności procesowe, w szczególności składając osobiście w siedzibie organu liczne obszerne pisma procesowe. Jest zatem oczywiste, że również poprzez swojego syna skarżąca mogła uzyskać sporne kopie. O zasadach przeglądania akt, sporządzania z nich notatek i udostępniania ich kopii organ I instancji informował skarżącą, m.in. w piśmie z dnia [...] września 2017.
W świetle powyższego, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, dlatego skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz.1369 ze zm.).