Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] września 2017 r., znak: [...], Wojewoda (dalej także: Wojewoda), po rozpatrzeniu zażalenia J. M., E. J., ba A., A. M. i W. M. oraz małoletniego P. M., reprezentowanego przez matkę E. M. (dalej także: wnioskodawcy) na postanowienie Starosty [...] (dalej także: Starosta) z [...] marca 2017 r., znak: [...], o zawieszeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], położonej w J. L. C. – utrzymał w mocy to postanowienie.
W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda wskazał, że prawomocnym orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z [...] sierpnia 1959 r., znak: [...], wywłaszczono nieruchomość, będącą własnością Z. i P. M., oznaczonej wówczas jako działka nr [...], położona w J. L. C., na cele budowy urzędu pocztowo-telekomunikacyjnego.
P. z [...] sierpnia 2015 r. i [...] marca 2016 r. wnioskodawcy, działając jako następcy prawni Z. i P. M., zwrócili się do Starosty o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub wypłatę odszkodowania.
Starosta decyzją z [...] sierpnia 2016 r., znak [...], umorzył postępowanie w tej sprawie jako bezprzedmiotowe, zaś Wojewoda decyzją z [...] grudnia 2016 r., znak [...], uchylił tę decyzję i przekazał sprawę Staroście do ponownego rozpoznania, uwagi na nieustalenie stanu faktycznego sprawy.
W trakcie ponownie toczącego się postępowania, Starosta powziął wiedzę o wydanym w dniu [...] grudnia 2016 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku w sprawie o sygn. akt I OSK 381/15, dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, wydanej dla objętej żądaniem zwrotu nieruchomości, będącej w użytkowaniu wieczystym [...] S.A. w W.. Z uwagi na fakt, że Starosta [...] nie był uczestnikiem ww. postępowania kasacyjnego, zwrócił się do użytkownika wieczystego nieruchomości z prośbą o przesłanie wskazanego wyroku. Po przesłaniu tego wyroku Starosta stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka zawieszenia postępowania określona w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., co stanowiło podstawę do wydania opisanego postanowienia z [...] marca 2017 r. o zawieszeniu postępowania administracyjnego.
W zażaleniu złożonym na to postanowienie wnioskodawcy zarzucili, że wbrew stanowisku Starosty nie zachodziły w sprawie przesłanki obligujące organ administracji do zawieszenia postępowania.
Utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji Wojewoda podzielił stanowisko i argumentację podniesioną w uzasadnieniu tego postanowienia. Organ odwoławczy przytoczył szeroko wywody zawarte w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku NSA z 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 381/15, i podkreślił, że wydanie przez Starostę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie uzależnione jest od rozstrzygnięcia przez WSA w Warszawie sprawy ze skarg [...] S.A. w W. oraz [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, przekazanej temu Sądowi do ponownego rozpoznania przez NSA.
Skargę do Sądu na powyższe postanowienie organu odwoławczego złożyli wnioskodawcy, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego [...].
Skarżący zarzucili organom naruszenie:
- - art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez niezasadne zawieszenie postępowania;
- - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego oraz błędną ocenę materiału dowodowego polegające na braku jakichkolwiek ustaleń w tej sprawie, w tym nieuwzględnienie wszystkich dowodów znajdujących się w aktach sprawy.
W oparciu o te zarzuty skarżący zażądali uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), powołane są do kontroli legalności decyzji i innych aktów administracyjnych wydawanych przez organy administracji.
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza.
Postanowieniem tym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji zawieszające postępowanie administracyjne w sprawie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej obecnie jako działki nr [...] i nr [...], położonej w J. L. C..
Jako podstawę prawną tych rozstrzygnięć organy administracji wskazały przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Zawarte w tym przepisie pojęcie "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć jako kwestię, która pozostaje poza właściwością organu prowadzącego postępowanie, a nadto, bez rozstrzygnięcia tejże kwestii, nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy i wydanie merytorycznej decyzji kończącej postępowanie. Tym samym, wydanie orzeczenia w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem innej sprawy, przez inny organ lub sąd. Występować więc musi związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym.
Wbrew twierdzeniom skarżącej należy uznać, że w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego w oparciu o cytowany przepis.
Przedmiotem tego postępowania jest, jak wskazano wyżej, zwrot wywłaszczonej nieruchomości, położonej w J. L. C., na której zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego.
W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 1991 r., nr [...], na podstawie art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia [...] września 1990 r. o zmianie ustawy gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79, poz. 464), stwierdził nabycie przez przedsiębiorstwo "[...]" prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], o powierzchni 1421 m2, położonej w J. L. i nieodpłatne nabycie własności budynku zlokalizowanego na tej działce.
Niekwestionowane jest również, że A. M., W. M., A. M., E. J., B. A. i J. M., działając jako następcy prawni Z. i P. M. - byłych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, wnioskiem z dnia [...] maja 2008 r. wystąpili o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] września 1991 r. Postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. Minister Infrastruktury zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] września 1991 r. do czasu ostatecznego zakończenia postępowania w sprawie zwrotu uwłaszczonej nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. Minister Infrastruktury podjął zawieszone postępowanie nadzorcze dotyczące decyzji z dnia [...] września 1991 r. Następnie decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...], Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej umorzył postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1991 r., wskazując, że następcy prawni byłych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości nie posiadają aktualnie interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, nie przysługują im bowiem prawa rzeczowe do tej nieruchomości. Ponadto z ustaleń organu nadzoru wynika, że postępowanie o zwrot tego gruntu zostało umorzone przez Starostę Powiatu [...].
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, złożonego przez następców prawnych byłych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], uchylił decyzję własną z dnia [...] września 2012 r. i orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] września 1991 r., zmienionej decyzją z dnia [...] sierpnia 1995 r.
Na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2013 r. skargi do WSA w Warszawie złożyła [...] S.A. z siedzibą w W. oraz [...] S.A. z siedzibą w W..
WSA w Warszawie wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa [...], oddalił skargi, zgadzając się ze stanowiskiem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, że składający wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1991 r. następcy prawni Z. i P. M. mają interes prawny do wszczęcia tego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 381/15, uchylił powyższy wyrok WSA w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten Sąd.
W uzasadnieniu tego wyroku NSA wskazał, że w sprawie tej wstępują dodatkowe okoliczności, które wymagają dodatkowej oceny. Zdaniem NSA, należy rozważyć, czy wniosek istniejący w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] września 1991 r. istnieje nadal. Po rozstrzygnięciu powyższej kwestii i w zależności od wyniku tego rozstrzygnięcia należy się również odnieść do kolejnych wniosków o zwrot nieruchomości, jakie zostały złożone przez następców prawnych byłych właścicieli, tj. wniosku z [...] lutego 2009 r. (który wpłynął do organu w dniu [...] lutego 2009 r.) i wniosku z dnia [...] października 2012 r. i rozważyć prawne znaczenia tych wniosków dla rozpoznania sprawy, uwzględniając zarówno datę ich złożenia jak i stan faktyczny i prawny, jaki był ukształtowany w dacie składania wskazanych wniosków. Powyższe okoliczności faktyczne i prawne, które występują w sprawie powodują bowiem, że ocena prawna rozstrzyganej sprawy wymaga szczegółowego ich rozważenia i odniesienia się do nich.
NSA podniósł, że w okolicznościach niniejszej sprawy istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej nie jest sam fakt wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego, ale stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej ma umożliwić następcom prawnym przeprowadzenie następnego postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, stąd też istnienie nierozpoznanego wniosku w sprawie zwrotu nieruchomości ma prawne znaczenie w obu tych sprawach.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 478/17, oddalił skargi [...] S.A. z siedzibą w W. i [...] S.A. z siedzibą w W. na wskazaną decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2013 r., nr [...] Wyrok ten nie jest prawomocny.
Niekwestionowanym jest też, że uczestnikami postępowania w tej sprawie są m.in.: J. M., E. J., B. A., A. M. oraz W. M., którzy są zarazem skarżącymi w sprawie rozpoznawanej przez tutejszy Sąd. W obu tych sprawach są oni reprezentowani przez tego samego pełnomocnika – radcę prawnego [...].
Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że prawidłowo uznały organy administracji za konieczne zawieszenie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia opisanej sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] września 1991 r., zmienionej decyzją z dnia [...] sierpnia 1995 r. Oczywiste jest zarazem, że rozstrzygnięcie wniosku następców prawnych byłych współwłaścicieli przedmiotowej działki nr [...], położonej w J. L. C., o stwierdzenie nieważności decyzji orzekającej o nabyciu przez poprzednika prawnego [...] S.A. z siedzibą w W. i [...] S.A. z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego wskazanej wyżej działki, ma istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy, dotyczącej zwrotu tej nieruchomości na rzecz skarżących.
Należy podkreślić, iż zasadność powyższego stanowiska skarżący przyznali w istocie w treści skargi złożonej w niniejszej sprawie, albowiem zawarli oni w niej następujący wywód: "Stwierdzenie w rozpatrywanej sprawie nieważności decyzji uwłaszczeniowej i powrót postępowania uwłaszczeniowego na etap rozpatrzenia złożonego wniosku stworzy spadkobiercom byłych właścicieli możliwość rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości niezależnie od daty jego złożenia. Fakt usunięcia z obiegu prawnego rażąco wadliwego orzeczenia uwłaszczeniowego da spadkobiercom byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości możliwość uzyskania merytorycznego (a nie tylko formalnego) rozstrzygnięcia w kwestii zwrotu spornej nieruchomości" (k. 8 akt sąd.).
Z powyższego wynika zatem, że zarzuty podniesione w skardze nie mogą mieć wpływu na wynik sprawy.
Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd skargę oddalił w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.).