Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał D. i S. małż. N. przeprowadzenie w terminie do dnia 31 lipca 2002r. ekspertyzy geotechnicznej gruntu określającej wpływ zachodzących w nim zmian na stan techniczny budynku mieszkalno-inwentarskiego położonego w O..
Decyzję nakazującą przedstawienie takiej ekspertyzy organ I instancji uzasadniał wynikami oględzin nieruchomości, wyjaśnieniami samych zainteresowanych sygnalizujących osiadanie gruntu wskutek czynników atmosferycznych oraz wymogami zapewnienia bezpieczeństwa mieszkających w budynku osób.
W wyniku wniesionego przez D. i S. N. odwołania, umotywowanego przez skarżących trudną sytuacją majątkową, uniemożliwiającą im sfinansowanie kosztownych badań gruntu, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przedłużył termin do przedstawienia ekspertyzy do dnia 31 października 2002r., utrzymując w mocy pozostałą część zaskarżonej decyzji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego D. i S. N. podnieśli, iż nie są w stanie pokryć kosztów badań geotechnicznych gruntu, podkreślając jednocześnie, że nie kwestionują celowości przeprowadzania takiej ekspertyzy.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z przepisami prawa, do czego na mocy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. 1269), Sąd jest uprawniony – stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.
Aczkolwiek skarżący nie podnoszą zarzutu niezgodności decyzji z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny – nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), uznał w świetle poczynionych ustaleń za konieczne wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Orzekający w sprawie organ I instancji wydał decyzję ograniczającą się do nałożenia obowiązku przedstawienia ekspertyzy w określonym terminie. Z uwagi na dowodowy charakter żądanej ekspertyzy wystarczającym w sprawie byłoby wydanie postanowienia. Zgodnie z art. 123 § 1 Kpa kwestie wynikające w toku postępowania administracyjnego, niezbędne do jego prawidłowego przeprowadzenia, rozstrzyga się w drodze postanowienia. Dopiero na bazie poczynionych ustaleń, organ jest uprawniony do merytorycznego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Orzekający w tej sprawie organ nadzoru budowlanego miał obowiązek ścisłego oznaczenia przedmiotu sprawy.
Wymogu takiego określenia przedmiotu sprawy nie spełniało zawiadomienie z dnia 17 czerwca 2002r. kierowane do D. N. w sprawie osuwania się ziemi i zarysowania budynku na działce w O..
W sprawie charakterystycznym było przerzucenie przez organ nadzoru budowlanego ciężaru dowodowego na stronę, która jak podnosiła w odwołaniu, nie była w stanie pokryć kosztów ekspertyzy.
Naruszono tym samym procesową zasadę wynikającą z art. 77 § 1 kpa, nakładającą przede wszystkim na orzekający organ ciężar udowodnienia okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Rozpoznając odwołanie, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zagadnienie to zupełnie przemilczał. Zbagatelizowano również kwestię zgłaszaną przez stronę, że z uwagi na trudną sytuację majątkową nie może sfinansować nakazanej ekspertyzy.
Nastąpiło to oczywiście wbrew dyspozycji art. 7 kpa.
Niezależnie od uchybień proceduralnych, trzeba stwierdzić, że organ nadzoru budowlanego, wydając decyzję naruszył przepis art..62 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U.Nr 89, poz. 414 z 1994r. ze zm.).
Powołany przepis art. 62 ust. 3 prawa budowlanego jako podstawa prawnomaterialna rozpoznania sprawy ma zastosowanie wówczas, gdy orzekający w sprawie organ zobowiązuje w drodze decyzji właściciela obiektu budowlanego – z uwagi na stwierdzony nieodpowiedni stan techniczny obiektu lub jego części mogący powodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi czy też bezpieczeństwa mienia – do przeprowadzenia kontroli.
Wydając taką decyzję organ nadzoru budowlanego oprócz obowiązku dokonania kontroli może nałożyć na właściciela obiektu również obowiązek przedstawienia ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego budynku lub jego części. Należy zauważyć, że obowiązek kontroli nie obejmuje właścicieli (zarządców) budynków indywidualnego budownictwa jednorodzinnego, zagrodowego i letniskowego, w zakresie sprawdzenia stanu technicznej sprawności elementów budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy czynników atmosferycznych (art. 62 ust. 2 w związku z art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. "a" prawa budowlanego). W sytuacji kiedy obowiązek kontroli nie obejmował skarżących, to nie można nałożyć na nich obowiązku przeprowadzenia ekspertyzy geotechnicznej we wskazanym przez organ nadzoru zakresie.
Wobec tego nałożenie na skarżących obowiązku przedstawienia wyłącznie ekspertyzy technicznej naruszało przepis art. 62 ust. 3 prawa budowlanego.
Niezależnie od powyższych uwag stwierdzić należy, że orzekający w sprawie organ I instancji dokonał rozszerzającej wykładni art. 62 ust. 3 prawa budowlanego, zobowiązując skarżących do przełożenia ekspertyzy geotechnicznej gruntu z uwzględnieniem wpływu zachodzących w nim zmian na stan techniczny obiektu.
W postępowaniu odwoławczym zwrócono uwagę na zakres i przedmiot dopuszczalnej ekspertyzy mogącej odnosić się do budynku lub jego części, sygnalizując to zagadnienie. Organ odwoławczy przyjął jednak, że wobec zachodzących zmian w strukturze gruntu, ekspertyza geotechniczna uwzględniająca wpływ tych zmian na stan techniczny budynku jest uzasadniona, pomimo literalnego brzmienia art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego.
Biorąc pod uwagę poczynione w sprawie ustalenia faktyczne oraz uregulowania prawne normujące tryb nakładania na skarżących obowiązków – wniesioną skargę należało uwzględnić.
Z akt sprawy wynikało ponadto, że została dokonana rozbiórka przedmiotowego budynku, o czym świadczyło pismo Nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 sierpnia 2003r. adresowane do Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego.
Informację na temat rozbiórki budynku przekazano także Sądowi, co miało miejsce w dniu 18 sierpnia 2003r. (pismo Nr [...] z dnia 18 sierpnia 2003r. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego).
D. i S. N. zostali wezwani przez Sąd (pismem sygn. akt II SA/Lu 1277/02 z dnia 19 sierpnia 2003r.) do złożenia oświadczenia w sprawie cofnięcia skargi.
Oświadczenia takiego w terminie 7 dni nie złożyli, natomiast w czasie rozprawy w dniu 5 lutego 2004r. popierali skargę.
Fakt rozbiórki budynku mieszkalno-inwentarskiego i należyte udokumentowanie tego zdarzenia stanowić może przesłankę do umorzenia postępowania administracyjnego. Jednak wyłaniającą się kwestię ewentualnego umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego powinien rozstrzygnąć właściwy organ we własnym zakresie.
Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności rozpoznawanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględnił skargę i orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."a" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 powołanej wyżej ustawy.