Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) zaskarżoną decyzją, w której jako podstawę prawną wskazano art. 138 par. 1 pkt 3 w zw. z art. 105 par. 1 Kpa, umorzyło postępowanie odwoławcze w sprawie o uregulowanie sposobu użytkowania nieruchomości małżeństwa R. położonej we wsi (...).
Motywy zaskarżonej decyzji są następujące: w dniu 27 września 2000 r. Anna i Jan S., wobec biernej postawy Urzędu Gminy (...), wystąpili do tutejszego Kolegium z wnioskiem - "zażaleniem" o wszczęcie postępowania administracyjnego, którego przedmiotem byłoby uregulowanie niewłaściwego użytkowania przez Reginę i Czesława R. działki gruntu, położonej we wsi (...), sąsiadującej z nieruchomością wnioskodawców.
W piśmie tym małżonkowie S. podnieśli, iż są właścicielami działki gruntu, położonej we wsi (...), oznaczonej numerem 177/1, zabudowanej domem mieszkalnym. Nieruchomość ta położona jest w sąsiedztwie działki gruntu, znajdującej się w dyspozycji małżeństwa R., zabudowanej budynkiem gospodarczym, w którym prowadzona jest chlewnia. Zdaniem skarżących, jej położenie /na linii zabudowy budynków mieszkalnych/ jest niezgodne z obowiązującym prawem i bardzo uciążliwe dla okolicznych mieszkańców. Ponadto małżonkowie S. wskazali na fakt, iż dotychczasowe interwencje w Urzędzie Gminy (...) nie przyniosły pożądanych rezultatów.
Zadania gminy, podobnie jak obowiązki właścicieli nieruchomości w przedmiocie utrzymywania czystości i porządku uregulowane są przepisami ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach /Dz.U. nr 132 poz. 622 ze zm./, a w szczególności w art. 3, art. 5 i art. 6 tej ustawy.
Wskazana ustawa nie legitymuje jednak organów administracji do podejmowania działań zmierzających do usunięcia nieprawidłowości zachodzących w toku użytkowania działek przez ich właścicieli czy użytkowników. Nie przewiduje również możliwości prowadzenia postępowań administracyjnych, których celem byłoby zmuszenie właścicieli działek do przestrzegania przepisów tej ustawy w przypadku jawnego jej naruszania. Co prawda, zgodnie z art. 4 pkt 5 powołanej wyżej ustawy, rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego terenowego inspektora sanitarnego, ustala, w drodze uchwały, szczegółowe zasady utrzymywania czystości i porządku na terenie gminy, które dotyczą zasad utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolnej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach. Jednakże z posiadanych przez Kolegium informacji wynika, iż Rada Gminy (...) nie wydała dotychczas uchwały zawierającej wskazane powyżej treści, gdyż miejscowość (...) nie jest terenem wyłączonym z produkcji rolnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) reprezentuje pogląd, iż w zaistniałej sytuacji Anna i Jan małżeństwo S. mogą wystąpić do kolegium do spraw wykroczeń przy sądzie rejonowym - właściwego ze względu na miejsce popełnienia wykroczenia z wnioskiem o ukaranie. Takie rozwiązanie pozostaje również w zgodzie z treścią powołanej powyżej ustawy z dnia 13 września 1996 r., która w art. 10 ust. 3 przewiduje drogę postępowania w sprawach naruszenia utrzymania czystości i porządku przez właścicieli nieruchomości w trybie przepisów kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Ponadto wnioskodawcy mogą wystąpić na drogę postępowania cywilnego przed sądem powszechnym z powództwem przeciwko właścicielowi nieruchomości o zaniechanie naruszeń /immisji/.
Wobec powyższego, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26 ze zm./ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) stoi na stanowisku, iż dalsze prowadzenie niniejszego postępowania administracyjnego jest bezprzedmiotowe. Podobnie w świetle przepisów prawa materialnego, tj. ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach /Dz.U. nr 132 poz. 622 ze zm./, Kolegium nie znajduje podstaw prawnych do rozpatrywania niniejszej sprawy.
Jan S. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucił, iż zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Wyjaśnił, że budynek gospodarczy należący do małżeństwa S. został przekształcony w chlewnię. Nowy sposób użytkowania budynku powoduje uciążliwości dla sąsiednich działek, w tym działki skarżącego.
Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja dotknięta została wadą powodującą konieczność stwierdzenia jej nieważności.
Od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie /art. 127 par. 1 Kpa/, do którego rozpatrzenia właściwy jest organ wyższego stopnia /art. 127 par. 2 Kpa/. Zatem rozpatrzenie sprawy w trybie odwoławczym może nastąpić po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji i wniesieniu odwołania od tej decyzji przez uprawniony podmiot.
W rozpatrywanej sprawie organ I instancji nie wydał decyzji. Za taką nie może być bowiem uznane pismo Wójta Gminy (...) z dnia 9 lipca 2000 r. skierowane do małżeństwa R. Pismo to nie spełnia wymogów, jakim powinna odpowiadać decyzja, określonych w art. 107 Kpa. W konsekwencji pismo interwencyjne skarżących z dnia 27 września 2000*skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) nie mogło być potraktowane jako odwołanie. Brak było więc podstaw do uruchomienia postępowania odwoławczego i wydania zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy. Organ ten z rażącym naruszeniem art. 138 par. 1 pkt 3 Kpa, powołanego jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji, umorzył postępowanie odwoławcze. Brak decyzji organu I instancji wykluczał możliwość wydania zaskarżonego orzeczenia.
Wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/, skutkuje stwierdzenie nieważności tej decyzji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania uzasadnia art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.