Uzasadnienie
We wniosku z dnia 29 września 2010 r. J. M. domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad matką W. M. Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy [...] odmówił przyznania świadczenia, argumentując, że podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie stwierdzono, aby taka opieka była sprawowana.
Po rozpoznaniu odwołania J. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Także organ odwoławczy uznał, że odwołujący się nie sprawuje opieki nad matką. Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 17 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zmianami) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej matce lub ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka, jeśli nie podejmuje pracy lub rezygnuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z powołanego przepisu wynika, że niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia musi być związana z koniecznością sprawowania osobistej, stałej i bezpośredniej opieki nad osobą niepełnosprawną. Tymczasem podczas wywiadu środowiskowego ustalono, że pomieszczenia mieszkalne zajmowane przez W. M. są zaniedbane, co czyni podstawę do wniosku o braku opieki.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. M. zarzucił decyzji Kolegium nie wyjaśnieni wszystkich okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy. Według skarżącego opinia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] jest zlepkiem słów wyrwanych z kontekstu, a twierdzenie, jakoby nie sprawował opieki nad matką jest nieetyczne, niesprawiedliwe i bezzasadne. Wyjaśnił, że nie jest prawdą prowadzenie oddzielnego gospodarstwa domowego przez matkę. Mieszka ona razem z jego rodziną w jednym budynku mieszkalnym i korzysta z całodobowej opieki i pielęgnacji. Podawane są jej leki, ma zapewnione potrzeby bytowe, jak mycie, ubieranie, ogrzewanie mieszkania, wyżywienie, wykonywanie zakupów, bezpieczeństwo, wizyty u lekarzy.
Skarżący opłaca wszelkie zakupy i ponosi koszty mediów. Wymysłem nazwał skarżący twierdzenie pracowników pomocy społecznej o zaniedbaniu mieszkania zajmowanego przez matkę. Jego zdaniem chwilowy nieporządek spowodowany był suszeniem wypranej bielizny. W mniemaniu skarżącego spełnia on wszelkie przesłanki do przyznania świadczenia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rację ma skarżący dowodząc, że decyzja organu odwoławczego zapadła z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę znaczenie i cel świadczenia pielęgnacyjnego, które powinno skłaniać do sprawowania opieki nad ciężko chorymi członkami rodziny przez osoby najbliższe, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, nie można akceptować sytuacji w której rozstrzygnięcie opiera się na fragmentarycznym materiale dowodowym. Podkreślenia bowiem wymaga, że odmowa udzielenia tego finansowego wsparcia opiera się wyłącznie na jednorazowo przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym, z którego, jak przekonuje organ, zdaje się wynikać brak sprawowania opieki przez skarżącego nad matką.
Co więcej, o czym świadczy uzasadnienie decyzji, powyższe przekonanie znajduje uzasadnienie jedynie w fakcie zaniedbania mieszkania zajmowanego przez matkę skarżącego. Nawet przyjmując, że tak jest w istocie, to przecież w żadnym razie nie sposób jedynie z tego faktu wywodzić braku opieki. Jakkolwiek bowiem również stan mieszkania zajmowanego przez podopiecznego ma istotne znaczenie, to nie można pomijać istoty pojęcia opieki rozumianej jako troskliwe zajmowanie się kimś, zapewnienie bezpieczeństwa i zaspokajanie jego potrzeb. W tym kontekście widoczny jest brak odniesienia się do wyjaśnień skarżącego, podnoszącego okoliczności, jego zdaniem przemawiające za podawaną przez niego wersją. Jeśli organ uważał, że nie są one wystarczające dla podważenia jego ustaleń, winien stosowne rozważania zamieścić w decyzji, zwłaszcza wyjaśniając, dlaczego nie dał im wiary. Jest to o tyle istotne, że nie jest czytelnym, dlaczego Kolegium uważa okoliczność zaniedbania mieszkania za przesądzającą o braku sprawowania przez skarżącego opieki nad matką, skoro sam pracownik socjalny w wywiadzie takiego wniosku nie formułuje, a konkluduje jedynie, iż na podstawie przeprowadzonego wywiadu brak jest możliwości stwierdzenia, że skarżący prowadzi bezpośrednią opiekę nad matką.
W zaistniałej sytuacji organy winny wykorzystać wszelkie dostępne środki, zgodnie z regułą określoną w art. 75 § 1 kpa, aby powstałą wątpliwość wyjaśnić. Brak jakichkolwiek dodatkowych czynności jest działaniem w oczywisty sposób naruszającym treść art. 7 kpa, według którego organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Podjęcie rozstrzygnięcia bez usunięcia istotnych dla sprawy wątpliwości skłania do wniosku o przedwczesności samego rozstrzygnięcia.
Niezależnie od powyższego przypomnieć należy, że stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobami wskazanymi w tym przepisie. Z treści decyzji organów rozpatrujących sprawę nie wynika, aby organy w ogóle nie rozważyły, czy skarżący wspomniany warunek spełnia.
Tymczasem na rozprawie przez sądem skarżący, wbrew oświadczeniu złożonym 29 września 2010r. stwierdził, że nadal pracuje w gospodarstwie rolnym. Godzi się zauważyć, że Kolegium zwróciło uwagę na ten aspekt sprawy, dowodząc, że zawarta w art. 3 pkt.22 ustawy definicja zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie daje podstaw do tezy, aby rezygnacja z pracy w gospodarstwie rolnym była równoznaczna z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej o jakiej stanowi art. 17 ust.1 tej ustawy. Rozważania ta zostały jednak zawarte dopiero w odpowiedzi na skargę, co także przemawia za uchyleniem decyzji z powodu nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...].