Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania K. S. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] października 2014 r., Nr [...] w części zobowiązującej K. S. do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną M. S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym od [...] października 2013 r. do [...] września 2014 r. w łącznej wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych) wraz z odsetkami ustawowymi naliczanymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty, które na dzień wydania decyzji wynoszą 445.38,- zł (słownie: czterysta czterdzieści pięć złotych, 38/100) oraz uchyliło zaskarżoną decyzję w pkt 2 określającym, że wpłaty należności łącznie z ustawowymi odsetkami należy dokonać w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna na numer rachunku bankowego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L., ul. [...], [...], [numer rachunku zakryty] i umorzyło w tej części postępowanie pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy.
Kierownik Sekcji Realizacji Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. decyzją z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] przyznał M. S. (ur. [...] kwiecień 1991 r.) jako osobie uprawnionej na okres od [...] października 2013 r. do [...] września 2014 r. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł miesięcznie.
Następnie Kierownik Działu ds. osób zobowiązanych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z upoważnienia Prezydenta Miasta L. wydał w dniu [...] października 2014 r. opisaną we wstępie decyzję. Wskazał, że przyznane decyzją z dnia [...] września 2013 r. M. S. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł miesięcznie płatne przez okres od [...] października 2013 r. do [...] września 2014 r. zostało zrealizowane zgodnie harmonogramem wypłat świadczeń z funduszu alimentacyjnego stanowiącym załącznik do decyzji.
Zgodnie z art. 27 ust.
1. ust. 1a i ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami, które na dzień wydania niniejszej decyzji wynoszą 13% w stosunku rocznym na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2008 r. w sprawie określenia odsetek ustawowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 220, poz. 1434). Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Organ właściwy wierzyciela (Prezydent Miasta L.) wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W związku z zakończeniem w dniu [...] września 2014 r. okresu świadczeniowego MOPR w L. zobowiązany był do wydania decyzji żądającej od dłużnika alimentacyjnego wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. S. za okres świadczeniowy [...] w łącznej kwocie [...]zł;
Organ I instancji podkreślił, że przez okres od [...] października 2013 r. do [...] września 2014 r. nie wpłynęła na konto organu żadna kwota wyegzekwowana przez komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne przeciw K. S. z tytułu jego zobowiązania alimentacyjnego, jak również nie miała miejsce wpłata z tego tytułu, co wskazuje na prawidłowość skierowanego do dłużnika alimentacyjnego żądania w sprawie zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Odwołanie od w/w decyzji złożył K. S. wskazując, że nie jest w stanie uregulować ciążących na nim zobowiązań, ponieważ przebywa w Zakładzie Karnym w W., a koniec kary przypada na dzień [...] marca 2030 r., nie posiada majątku oraz nie jest zatrudniony podczas odbywania kary pozbawienia wolności.
Podkreślił, że nie zapłaci ciążącego na nim zobowiązania, bo nie ma środków i prosi, aby mu nie przysyłać żadnych pism zobowiązujących go do regulowania jakichkolwiek należności.
Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Natomiast art. 27 ust. 2 wskazuje, że organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego (...), decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem organu odwoławczego zestawienie powyższych przepisów kreuje po stronie organu i dłużnika alimentacyjnego obowiązki pozostające ze sobą w logicznej zależności, a mianowicie organ wierzyciela ma obowiązek wydać decyzję żądającą zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 2), zaś obowiązkiem dłużnika jest zwrot tych świadczeń.
Powinności te nie są obarczone dodatkowymi warunkami, co oznacza, że przy wydaniu decyzji żądającej od dłużnika alimentacyjnego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie bierze się pod uwagę jego sytuacji osobistej, rodzinnej, zdrowotnej, czy też majątkowej, bo tego nie przewiduje konstrukcja omawianego przepisu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że decyzja w sprawie zwrotu przed dłużnika alimentacyjnego świadczeń z funduszu alimentacyjnego po zakończeniu roku świadczeniowego nie jest podejmowaną w ramach swobodnego uznania organu administracji publicznej, lecz należy do kategorii decyzji tzw. związanych. Oznacza to, że po zaistnieniu konkretnego stanu faktycznego, a w sprawie niniejszej jest nim wypłacenie świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym za okres od [...] października 2013 r. do 30 wrzesień 2014 r. organ wierzyciela (Prezydent M. L.) zobowiązany jest wydać decyzję w sprawie zwrotu tych świadczeń. Na etapie wydania tej decyzji nie jest badana indywidualna sytuacja dłużnika alimentacyjnego, jak i możliwości uregulowania tego zobowiązania, lecz decyduje jedynie wcześniej wspomniana okoliczność. W takim kontekście, treść wniesionego odwołania nie może spowodować wyeliminowania badanej decyzji z obrotu, bowiem nie kwestionują one okoliczności wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. S., zarówno, co do faktu, jak i wysokości. Odwołujący się nie kwestionuje również faktu, że jest zobowiązany alimentacyjne względem M. S. na mocy wyroku zaocznego Rejonowego Sądu w L. z dnia [...] czerwca 2001 r. sygn. akt V RC [...].
Niezależnie od powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż wadą badanej decyzji jest treść pkt 2 jej sentencji dotycząca materii nie rozstrzyganej decyzją administracyjną. Kwestie materialno - techniczne, bo do takich należy zaliczyć zapis pkt 2 sentencji badanej decyzji, nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia administracyjnego (sentencji decyzji), bo zaistnienie takiej sytuacji równoznaczne jest z wydaniem decyzji w tej części bez podstawy prawnej. Oczywiście zapisy te mogą znaleźć się w uzasadnieniu tej decyzji, czy też w dodatkowym pouczeniu albo w stosownym wyjaśnieniu. Zaistnienie tej sytuacji obligowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze do uchylenia w tej części decyzji i umorzenia postępowania.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. S..
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że nie posiada żadnych dóbr materialnych, nie pracuje, obecnie jest w więzieniu, a koniec odbywania kary przewidziany jest na rok 2030.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do treści art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (obecnie Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 z późn.zm.), organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zatem, dopóki decyzja o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych nie zostanie wzruszona i wyeliminowana z porządku prawnego w jednym z dostępnych trybów weryfikacji, bądź też wypłata świadczeń nie zostanie we właściwym postępowaniu oceniona jako wypłata nienależnego świadczenia, to organy administracji są związane decyzją przyznającą świadczenia alimentacyjne i na organie wierzyciela spoczywa obowiązek wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie tej decyzji.
Stanowisko to jest utrwalone w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z 16 kwietnia 2014 r., I OSK 525/13 i z 27 listopada 2013 r., I OSK 1679/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl)
Powyższe oznacza, że decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Decyzja ta jest związana z decyzją o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych, będąc jej prawną konsekwencją.
W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 27 ustawy organ zobowiązany jest dokonać ustaleń, o jakich mowa w ust. 1 i 2 tego przepisu, tj. ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy te świadczenia zostały wypłacone, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej. Powyższe ustawowe obowiązki zostały przez organ wykonane bowiem ustalono, że decyzją z dnia [...] września 2013 r. Prezydent Miasta L. przyznał M. S. (ur. [...] kwiecień 1991 r.) jako osobie uprawnionej na okres 1 październik 2013 r. - 30 wrzesień 2014 r. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł miesięcznie. Świadczenie zostało wypłacone.
W świetle tych przepisów bezspornym jest przy tym, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organ obowiązany jest do ustalenia wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych podmiotom uprawnionym, a także ustalenia wysokości sum wyegzekwowanych w toku egzekucji komorniczej tytułem wykonania zobowiązania alimentacyjnego.
Odnosząc się natomiast do okoliczności podniesionych w skardze przez K. S. Sąd stwierdza, że nie dają one podstawy do zaniechania przez organ podjęcia decyzji o zobowiązaniu do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Na etapie wydawania zaskarżonej decyzji organ nie może badać sytuacji majątkowej zobowiązanego dłużnika alimentacyjnego, jak i oceniać potencjalnej możliwości wykonania decyzji.
Reasumując w ocenie Sądu w tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym organ administracji wobec zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 27 powołanej wyżej ustawy był uprawniony i zobowiązany do rozstrzygnięcia jak w zaskarżonej decyzji.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.