Uzasadnienie
Decyzją z dnia z dnia [...] r znak: [...] Starosta odmówił stwierdzenia prowadzenia uprawy leśnej przez M.B. na nieruchomościach oznaczonych nr.geod. [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 10, 76 ha położonych w miejscowościach G.S. i J. gmina S. W uzasadnieniu decyzji podano, iż w wyniku dwukrotnego komisyjnego sprawdzenia założonej przez M.B. uprawy leśnej,stwierdzono jej zgodność z planem zalesienia. Ogólny stopień udatności z uprawy ustalono na 63, 65 %. Starosta stwierdził ponadto, iż strona nie spełniła jednego z warunków określonych w art.4 ust.3 pkt.3 oraz nie wykonała zapisu art.3a ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia tj. nie przedstawiła potwierdzenia przez urząd gminy na terenie którego znajduje się gospodarstwo rolne, jego osobistego prowadzenia przez wnioskodawcę przez okres co najmniej 5 lat.
W odwołaniu złożonym przez M.B. podważano wymóg żądania przedstawienia zaświadczenia o prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Powołując się na przepisy przejściowe znowelizowanej ustawy o przeznaczenie gruntów rolnych do zalesienia z dnia 14 lutego 2003 r, odwołujący się dowodził, iż nowe przepisy mają zastosowanie tylko do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia. Ponieważ decyzja ta została wydana [...] r, to pomimo, iż została doręczona odwołującemu się 4 kwietnia 2003 r, a więc 2 dni po wejściu w życie ustawy nowelizującej, z uwagi na brak odwołania przyjąć należy, iż data jej wydania to zarazem data ostatecznej decyzji administracyjnej.
W ocenie odwołującego się uzyskane przez Starostę zaświadczenie o prowadzeniu gospodarstwa rolnego było prawidłowe. Niski stopień udatności uprawy leśnej wynikał z niskiej udatności sadzonek sosny. Wpływ na to miało dostarczenie sadzonek z innego Nadleśnictwa niż działającego na zlecenie Starosty, porażenie ich osutką sosnową i zaparzenie w czasie transportu. Podkreślono także i to, iż zamiast sadzonek jednorocznych dostarczono dwuletnie.
Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do kwestionowania zasadności zaskarżonej decyzji. W motywach rozstrzygnięcia podano, iż decyzja Starosty o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia została doręczona odwołującemu się w dniu 19 marca 2003 r, co potwierdził własnoręcznym podpisem. Zgodnie z art.129 § 2 kpa odwołanie od decyzji należało wnieść w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Upłynął on zatem z dniem 2 kwietnia 2003 r. Decyzja stała się ostateczna 3 kwietnia 2003 r. Nowelizacja ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, która wprowadziła konieczność wykazania przez osoby ubiegające się o przeznaczenie gruntów rolnych będących częścią gospodarstwa rolnego lub stanowiących jego całość, iż prowadziły lub prowadzą osobiście gospodarstwo rolne co najmniej od 5 lat, została ogłoszona 18 marca 2003 r i weszła w życie po upływie 14 dni od daty ogłoszenia, co nastąpiło z dniem 2 kwietnia 2003 r. Oznacza to, iż w dniu wejścia w życie noweli decyzja o przeznaczeniu gruntów do zalesienia nie była jeszcze decyzją ostateczną.
W stosunku zatem do strony ma zastosowanie wymóg legitymowania się co najmniej 5 letnim osobistym prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Okoliczność ta musi zostać potwierdzona przez urząd gminy, na terenie którego gospodarstwo się znajduje. Z przedstawionego zaświadczenia Wójta Gminy Ł. wynika, iż prowadził on gospodarstwo rolne od 1 marca 1998 r do dnia 31 grudnia 2001 r, czyli przez 3 lata i 10 miesięcy. Z kolejnego zaświadczenia wydanego przez Gminę S. wynika jedynie, iż skarżący w dniu 20 grudnia 2001 r kupił gospodarstwo rolne o powierzchni 10, 77 ha. Z zaświadczenia nie wynika jednak, aby strona prowadziła go osobiście, a tylko taka przesłanka jest wymagana przez ustawę. Kolegium podkreśliło, iż plan zalesienia w oparciu o który dokonano nasadzeń sporządził właściwy nadleśniczy, wyliczając odpowiednią ilość sadzonek poszczególnych gatunków drzew i sporządzając schemat nasadzeń. Plan w istocie przewidywał posadzenie sosen dwuletnich co czyni zarzut odwołania całkowicie bezpodstawnym.
Kolegium uznało przy tym, iż dopuszczalnym jest dokonanie zmiany w planie zalesienia, co jak ustalono miało miejsce także w niniejszej sprawie. O zmianie planu musi jednak zostać powiadomiony Starosta, a sama zmiana musi zawierać elementy wymagane przepisami Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 lutego 2002 r w sprawie zasad współdziałania Lasów Państwowych ze starostami w zakresie sporządzania planów zalesiania i uproszczonych planów urządzania lasu, szkoleń, nadzoru nad wykonywaniem prac zalesieniowych oraz dostarczania sadzonek (Dz.U Nr 12, poz.121). W grę wchodziłoby złożenie wykazu gatunków drzew uwzględniającego ich liczbę i wiek oraz schematu uprawy leśnej określającego układ rozmieszczenia sadzonek drzew oraz średnie odległości pomiędzy sadzonkami, nie mówiąc już o mapie uwzględniającej numery i granice działki której dotyczy aneks. Nie zawiera on jednak nawet tych minimalnych wymogów, a zatem nie można uznać go za wiążący.
Aneks nie określa, jaki plan zalesienia zmienia. Wprawdzie w aneksie jest napisane, iż dotyczy on planu zalesienia sporządzonego przez Nadleśnictwo R.P. dnia [...] r na nazwisko M.B., D.U. i B.P., ale takiego planu nie ma. W tej dacie Nadleśnictwo sporządziło dwa odrębne plany zalesień, jeden dla gruntów M.B. i B.P., a drugi dla D.U. i B.P.. Nie jest zadaniem Kolegium dopuszczalna zmiana jednym aneksem dwóch planów. Kolegium podkreśliło ponadto, iż nowy plan wprowadził sadzonki brzozy, które nie były ujęte w planie pierwotnym. Wychodząc z założenia, iż podstawą zalesienia działki jest plan zalesienia w pierwotnej wersji, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż nie osiągnięto wymaganego poziomu udatności uprawy. W przekonaniu organu odwoławczego podnoszone zarzuty dotyczące złego stanu sadzonek nie mają żadnego wpływu na wynik oceny udatności uprawy. Strona nie reklamowała jakości materiału szkółkarskiego, nie sygnalizowała też Staroście żadnych nieprawidłowości, w tym również wieku sosny.
Tego typu problemów nie podnoszono także w toku dokonywanych oględzin uprawy w dniu 11 czerwca 2003 r i 14 lipca 2003r. W tej sytuacji, zważywszy, że u innych rolników sadzących sosny z tej samej szkółki nie było problemów z przyjęciem się sadzonek, organ odwoławczy uznał argumenty strony za nieprzekonujące. Odnosząc się do opinii biegłego przedstawionej przez odwołującego się, a dotyczącej sadzonek sosny, kolegium stwierdziło, iż została ona sporządzona dopiero w kilka miesięcy po posadzeniu drzew. Biegły nie widział sadzonek w momencie rozpoczęcia nasadzeń, a swoje wnioski formułował w oparciu o przypuszczenia, które nie mogą stanowić postawy do uznania jakiejś okoliczności za udowodnioną. Z punktu widzenia art.4 ust.3 cyt, ustawy nie ma znaczenia, jakie czynniki i przez kogo spowodowane nie pozwoliły na osiągnięcie wymaganej udatności.Może tu chodzić o zaniedbania ze strony właściciela gruntu (np. zachwaszczenie upraw, czy nie zwalczanie chorób lub szkodników) jak i o okoliczności od niego niezależne (np. susza).
Konkludując, Kolegium stwierdziło, iż w sytuacji, gdy skarżący zalesił grunt zgodnie z planem zalesienia, spełnił warunki dotyczące odległości, ale udatność uprawy wynosiła poniżej 70 % (63,65 %), organ I instancji zobligowany był do wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia prowadzenia uprawy leśnej.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.B. ponownie podkreślił, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia w jej pierwotnym brzmieniu przed nowelizacją z dnia 14 lutego 2003r. W ocenie skarżącego istota zagadnienia sprowadza się do rozszyfrowania pojęcia sprawy nie zakończonej oraz ustalenia do jakiej cezury czasowej odnosi się ta kwalifikacja. W przekonaniu skarżącej decydujące znaczenie ma wydanie decyzji i jej doręczenie przed datą wejścia wżycie nowelizacji. W dniu 2 kwietnia 2003 r przedmiotowa sprawa była zakończona decyzją i od daty doręczenia stronie tj. od dnia 19 marca 2003 r wiążąca organ, tyle, że dopiero z dniem 3 kwietnia mogła być ustalona jej ostateczność, wynikająca z upływu terminu do zaskarżenia i jego braku. Przyjąć należy, że na dzień 2 kwietnia sprawa była zakończona w postępowaniu administracyjnym, a po dniu 1 kwietnia bezspornie nie toczyło się już postępowanie w tej sprawie.
Zasadnym jest zatem pogląd, iż znowelizowana ustawa dotyczy tylko decyzji o przeznaczeniu gruntów pod zalesienie wydawanych po dniu 1 kwietnia 2003 r, co jednak w sprawie nie miało miejsca. Skarżąca argumentowała, iż w sprawie oceny udatności uprawy należało brać pod uwagę także przyczyny jej niskiej wartości, na które wskazywał biegły, a także aktualny stan uprawy, która uległa znacznej poprawie. W skardze zakwestionowano także ustalenia Kolegium w zakresie dopuszczalności i skuteczności zmiany planu zalesienia. O zamiarze zmiany planu uprzedzono organ i Starosta nie wnosił zastrzeżeń. Sam plan został opracowany przy ten sam podmiot, który wykonał plan pierwotny. Jako nieporozumieniem nazwano w tej sytuacji doszukiwanie się wad merytorycznych aneksu i obciążania nimi strony, a nie Nadleśnictwa czy Starosty, który zachował bierność wobec poczynań strony w tym względzie. Organom administracji zarzucono ponadto dyskryminację i brak bezstronności, przejawiającej się w nie rozpatrzeniu wniosku złożonego jeszcze w 2001 r oraz w bezpodstawnym zawieszeniu postępowania.
Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzja organu I instancji, przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania i wydania orzeczenia co do istoty sprawy, poprzez stwierdzenie prowadzenia uprawy leśnej zgodnie z wnioskiem skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia (Dz. U Nr 73, poz.764 ze zmianami). Z dniem 1 stycznia 2004 r ustawa ta została ona uchylona na mocy art.15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U Nr 229, poz.2273 ze zmianami). Nie mogła mieć zatem zastosowania przy rozstrzyganiu odwołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które jest zobowiązane do uwzględnianiu zmian stanu faktycznego i prawnego sprawy. Wbrew zapatrywaniu organu odwoławczego podstawy do rozpoznania odwołania nie można wywieść z art.14 ust.3 powołanej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. Przepis ten stanowi bowiem, iż do spraw w zakresie wyrażania zgody na przeznaczenie gruntu rolnego do zalesienia objętych przepisami ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Nie ulega wątpliwości, że skoro postępowanie o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia wymagało wydania decyzji o wyrażeniu zgody na przeznaczeniu na przeznaczenie gruntu rolnego do zalesienia (art. 3 ust.7 ustawy), a następnie decyzji o stwierdzeniu prowadzenia przez właściciela gruntu uprawy leśnej (art.6 ust.1), to ograniczenie możliwości stosowania przepisów dotychczasowych wyłącznie do kwestii objętych dyspozycją pierwszego z wymienionych przepisów, wyklucza możliwość zastosowania ich w pozostałej części. Z akt wynika, iż decyzja Starosty o przeznaczeniu gruntu rolnego do zalesienia została w niniejszej sprawie wydana [...] r i była ostateczna przed dniem 1 stycznia 2004 r. Fakt ten obligował organ odwoławczy do umorzenia postępowania o stwierdzenia prowadzenia uprawy leśnej jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 kpa.
Z tego względu na podstawie art.145 §1 ust.1 lit.a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270) zaskarżoną decyzję należało uchylić. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 powołanej ustawy. Ponieważ pełnomocnik strony nie złożył wniosku o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego zarówno w skardze jak i na rozprawie przed sądem, uznać należało, iż na podstawie art.210 § 1 cyt. ustawy utracił uprawnienie do żądania zwrotu kosztów.