Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. zwrócił J. W. złożony przez nią wniosek z dnia [...] listopada 2011 r. o wszczęcie postępowania w sprawie samowoli budowlanej polegającej, zdaniem wnoszącej, na wykopaniu w 2004 r. przez Związek Spółek Wodnych - Grupa Terenowa w B., na działkach nr ewid. [...],[...],[...] i [...] w M., rowu melioracyjnego oznaczonego symbolem [...], bez zgody współwłaścicieli tych działek. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nie jest właściwy do załatwienia sprawy. Wykracza ona bowiem poza granice właściwości organów nadzoru budowlanego i stosownie do okoliczności może stanowić wyłącznie źródło roszczeń opartych na ochronie prawa własności, które ma charakter cywilnoprawny i podlega ochronie w toku postępowania przed sądami cywilnymi.
W związku z powyższym właściwym w tej sprawie jest Sąd Rejonowy w Z. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła J. W. W jej ocenie wszelkie prace wykonywane na rowie melioracyjnym, czy to konserwacja rowu, czy jego budowa, powinny być wykonane za zgodą właścicieli gruntów, przez które przebiega rów. Ponadto w zażaleniu podniesiono, że brak jest zgody, wniosku i zezwolenia wodno – prawnego na prace wykonane w rowie melioracyjnym.
L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Motywując to rozstrzygnięcie podniesiono, że mając na uwadze kompetencje organów nadzoru budowlanego organ I instancji zasadne przyjął, że nie jest właściwy do wszczęcia postępowania w sprawie robót budowlanych prowadzonych w 2004 r. na rowie melioracyjnym [...] w miejscowości M. Jednocześnie zwrócono uwagę na to, że organ I instancji w dniu [...] kwietnia 2005 r. przeprowadził oględziny, podczas których stwierdził, że Związek Spółek Wodnych w Z. - Kierownictwo Robót w B. dokonał konserwacji wspomnianego rowu na długości ok. 240 m. Wyjaśniono również, że zgodnie z art. 77 § 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 z zm.) utrzymanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki.
Tak więc, w rozpatrywanej sprawie, prowadzenie robót budowlanych polegających na bieżącej konserwacji przedmiotowego rowu melioracyjnego [...] w miejscowości M. należy do ustawowych obowiązków Związku Spółek Wodnych w Z. W związku z tym wszelkie roszczenia dotyczące ewentualnego naruszenia prawa własności, na skutek prowadzenia przez Związek Spółek Wodnych w Z. prac konserwacyjnych na rowie melioracyjnym [...] w M., mają charakter cywilnoprawny i rozpatrywane są przez sądy powszechne na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Nie jest dla nich przewidziana droga administracyjna. W ocenie organu odwoławczego okoliczności te uzasadniają w niniejszej sprawie zastosowanie dyspozycji art. 66 § 3 kpa.
Na postanowienie to skargę wniosła J. W.. Podniosła w niej ona, że udokumentowała, iż na działkach nr [...],[...],[...], i [...] w M. Gmina Ż. dopuszczono się samowoli budowlanej, ponieważ brak jest wniosku właścicieli gruntów, projektu, pozwolenia wodno-prawnego, decyzji Starosty. Ponadto w skardze zwrócono uwagę na to, że nie można przeprowadzać konserwacji obiektu, którego nie ma. Brak zaś rowu melioracyjnego potwierdzają protokoły poszczególnych komisji jak i to, że Decyzja Wójta Gminy nakazująca Gminnej Spółce Wodnej budowę rowu [...] obręb M. została uchylona w całości przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w dniu [...] listopada 2003 r.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Odpowiadając zaś na zarzuty skargi wyjaśnił, że zarzut jakoby rów melioracyjny [...] został samowolnie wykopany w 2004 r. jest niezasadny. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że rów melioracyjny [...] wchodzi w skład obiektu melioracyjnego "Ż. G.", który to obiekt, składający się między innymi z sieci rowów melioracyjnych został wykonany w 1974 r. przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Z. Rów ten przebiega po granicy działek osób fizycznych i jest odprowadzalnikiem wód spływających z wyżej położonych działek. Podniesiono także, iż S. L., pełnomocnik skarżącej pozostaje w wieloletnim konflikcie z lokalnymi władzami i urzędami w sprawie dotyczącej istnienia rowu, utrudniając jego konserwację. Jak wynika z akt sprawy, co najmniej dwukrotnie zasypywał on rów poprzez częściowe przyoranie go do swojej działki (pismo B. J. z [...] marca 2003 r. - karta 33 akt I instancji, wyrok Sądu Rejonowego w Z. z dnia 6 lipca 2000 r., sygn. akt: VII Kws 89/00 - karta 28-31 akt I instancji).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Z treści wniosku skarżącej jednoznacznie wynika, że skarżąca żąda podjęcia czynności zmierzających do likwidacji samowoli budowlanej, która, według niej, miała miejsce przy budowie rowu melioracyjnego oznaczonego symbolem [...]. Zasadnicze znaczenie w sprawie mają zatem regulacje ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 145), a nie przepisy prawa budowlanego, czego usiłuje dowieść skarżąca. Stosownie bowiem do unormowania art. 9 pkt 19 lit. a) powołanej ustawy urządzenie służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, a w szczególności budowle piętrzące, upustowe, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy są urządzeniami wodnymi. W rozumieniu art. 73 ust.1 pkt.1 ustawy rowy melioracyjne są urządzeniami melioracji wodnej szczegółowej. Niewątpliwe jest, że z uwagi na treść art. 140 ust. 1 i 3 tej ustawy to nie organ nadzoru budowlanego, ale starosta jest właściwy w sprawach wydawania, ograniczania i cofania pozwoleń wodnoprawnych (art. 140 ust. 1 i 3 ustawy) Z art. 64a ustawy wynika natomiast, że organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest organem właściwym do legalizacji urządzenia wodnego wykonanego bez pozwolenia.
Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 maja 2011r. (II OW 14/11 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) jakkolwiek proces legalizacji urządzenia wodnego nie może być wszczęty z urzędu, bez wniosku właściciela tego urządzenia (art.64 a ust.1 ustawy) to organ właściwy do wydania pozwolenia wodno – prawnego posiada w takiej sytuacji kompetencje do podjęcia działań o których mowa w art. 64a ust.5 powołanej ustawy. Warto przypomnieć, że według art. 77 ust. 1 prawa wodnego utrzymanie urządzeń realizacji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością Spółki wodnej, to do tej Spółki. Z dyspozycji art. 77 ust. 2 tej ustawy wynika zaś, że jeżeli obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie jest wykonywany to organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania.
Jeśli zatem w przedmiotowej sprawie organem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącej jest organ administracji publicznej inny, niż ten do którego wpłynął wniosek, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zobowiązany był w trybie art. 65 § 1 kpa przekazać wniosek skarżącej do rozpoznania organowi właściwemu, którym jest Starosta K., a nie zastosować art. 66 § 3 kpa, zwracając wniosek skarżącej. Przepis ten ma bowiem zastosowanie tylko wówczas, gdy podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny.
W świetle przytoczonych regulacji prawnych żadna z tych okoliczności nie ma tu miejsca, a konstatacja, biorąc pod uwagę wniosek skarżącej likwidacji samowoli budowlanej, o braku kompetencji sądu powszechnego do rozpoznania tego rodzaju żądania jest oczywista. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organ I instancji zwracając wniosek skarżącej naruszył, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, art. 66 § 3 kpa poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym i prawnym, w którym stosowany być nie powinien.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U z 2012 r., poz. 270) należało uchylić zarówno zaskarżone postanowienie jak i postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] listopada 2011 r. O nie podleganiu wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152, natomiast o kosztach na podstawie art. 205 § 1 w związku z art. 200 wspomnianej ustawy.