Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 1 ust.2 pkt 3, art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz.371 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o odmowie przyznania M. G. uprawnień kombatanckich z tytułu udziału w Armii Krajowej.
Organ wyjaśnił, że oświadczenia M. G., iż działał on w konspiracji w latach 1942 - 1944, a w szczególności, że w marcu 1944r. został zaprzysiężony do AK nie są wiarygodne, ponieważ w 1944r. miał on zaledwie 15 lat, a w tak młodym wieku zaprzysiężenie do tej organizacji nie było możliwe. W Armii Krajowej obowiązywała bowiem Instrukcja gen. Kazimierza Sosnkowskiego z dnia 4 grudnia 1939r, która przewidywała, że członkiem ZWZ - AK może być każdy Polak poczynając od 17 lat; granicę tego wieku obniżono następnie do lat 16 - tu.
Organ ustalił, że w świetle zeznań świadków w AK byli zaprzysiężeni bracia M. G. – S. i A., natomiast dowody nie potwierdzają faktu zaprzysiężenia samego wnioskodawcy, a potwierdzają jedynie pełnienie przez niego funkcji pomocniczych np. roznoszenie meldunków, co nie stanowiło służby w szeregach Armii i nie może być podstawą przyznania uprawnień kombatanckich.
Skargę do sądu administracyjnego wniósł M. G., domagając się uchylenia decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Skarżący zakwestionował stanowisko organu, iż do AK były przyjmowane wyłącznie osoby, które ukończyły 16 lat i dlatego tylko one mogą być uznane za kombatantów, wskazując, że razem z nim w AK działali jego zaprzysiężeni rówieśnicy T. N., J. A. i J. M., którym zostały z tego tytułu przyznane uprawnienia kombatanckie.
Skarżący wskazał, że składał organowi pisemne oświadczenie świadków: E. K., B. B., J. T. i B. B. s. J., z którymi przeżył okupację, jednak organ nie odniósł się do tego oświadczenia. Również świadkowie J.P. i B. S. potwierdzili jego działalność w AK.
Wskazał też, że niektórzy świadkowie, z którymi współdziałał nie mogą obecnie zeznawać, ponieważ nie żyją lub stan zdrowia im to uniemożliwia (W. Ś., F. Ś., C. S.).
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem.
Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 1 kpa, co mogło mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej ma zatem obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Mając na uwadze przepisy prawa materialnego organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy oraz jakie dowody należy przeprowadzić w celu udowodnienia tych faktów.
Zgodnie natomiast z przepisem art.77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest więc na podstawie tych przepisów zobowiązany do podjęcia z urzędu wszelkich niezbędnych czynności w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, by na jego podstawie ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te ciążą nie tylko na organie pierwszej, ale również drugiej instancji, co wynika z przepisu art.136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe.
Odzwierciedlenie poczynionych w powyższy sposób ustaleń powinno znaleźć się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, które obejmuje wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 kpa)
Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem zastosowania właściwej normy prawa materialnego.
Wydając zaskarżoną decyzję organ – wbrew tym obowiązkom - nie odniósł się szczegółowo w jej uzasadnieniu do wszystkich dowodów zebranych w sprawie, błędnie opierając się na założeniu, iż osoby poniżej 16 roku życia nie mogły być zaprzysiężone do Armii Krajowej, dlatego uprawnienia kombatanckie im nie przysługują. Samo bowiem oparcie rozstrzygnięcia o kryterium wieku nie jest wystarczające do przyjęcia, że skarżący nie pełnił służby w Armii Krajowej.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2009r., sygn. akt II OSK 1158/08, że "generalne odwoływanie się do Instrukcji gen. Kazimierza Sosnkowskiego wydanej w grudniu 1939r. oraz podanego tam kryterium wiekowego nie może być uznane za wystarczające i stanowić podstawy odmowy uznania z uwagi na młody wiek, danej działalności za kombatancką. (...). W każdym przypadku wiek osoby ubiegającej się o status kombatanta winien być indywidualnie rozważany, w oparciu o wszechstronną ocenę rodzaju oraz miejsca i czasu działalności, świadczących łącznie o dojrzałości tej osoby, a w konsekwencji o możliwości pełnienia służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach."
Badając niniejszą sprawę stwierdzić należy, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w której organ tylko marginalnie i wybiórczo odniósł się do zebranych dowodów, nie sposób wywieść czy przy wydaniu rozstrzygnięcia ustalił i brał pod uwagę indywidualne okoliczności działalności konspiracyjnej skarżącego. W oparciu o uzasadnienie nie można zatem prawidłowo ustalić rodzaju czynności pełnionych przez skarżącego, skoro brak jest szczegółowej analizy i oceny zgromadzonych dowodów, a przyjęcie przez organ, że czynności te miały charakter jedynie pomocniczy jest co najmniej dowolne. W związku z brakiem analizy materiału dowodowego nie można również wykluczyć, że w latach 1942-1943 skarżący był już na tyle dojrzały, by mógł świadomie uczestniczyć w organizacji podziemnej, w tym również złożyć przysięgę.
Badając sprawę ponownie organ odniesie się zatem do wszystkich zebranych w sprawie materiałów dowodowych, w szczególności oceni oświadczenie świadków z dnia 22 kwietnia 1995r. /k.66 i 47/, potwierdzających fakt zaprzysiężenia skarżącego do AK w marcu 1944r. i nadania mu pseudonimu "G." oraz powierzenia funkcji "łącznika, wozaka i gońca", a także ustosunkuje się do pozostałych dowodów zgromadzonych w aktach sprawy (m.in. do pisma Prezesa ZO ZKRP i BWP w Z. z dnia 22 lutego 2008r., oświadczeń świadków k. 36, 34/, dając temu wyraz w uzasadnieniu stosownie do art. 107 § 3 kpa.
Brak szczegółowej analizy dowodów uniemożliwia Sądowi kontrolę zaskarżonej decyzji, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270) należało orzec, jak w sentencji.