Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania E.K. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego na córki J. i A. – uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że: 1/ odmówiło E.K. przyznania zasiłku rodzinnego na córki J. i A.K. w okresie zasiłkowym od dnia 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r.; 2/ odmówiło E.K. przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez córkę J.K. nauki w szkole poza miejscem zamieszkania w okresie zasiłkowym od dnia 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r.; 3/ odmówiło E.K. przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez córki J. i A.K. w okresie zasiłkowym od dnia 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r.
W uzasadnieniu decyzji organ orzekający stwierdził, że zasady i tryb przyznawania świadczeń z systemu świadczeń rodzinnych regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Zgodnie z art. 32 tej ustawy w sprawach nieuregulowanych przepisami o świadczeniach rodzinnych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego, co ma znaczenie dla oceny procesowej strony postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji oraz oceny decyzji kończącej to postępowanie.
Art. 107 § 1 kpa stanowi, że rozstrzygnięcie stanowi integralną część decyzji. Rozstrzygnięcie (osnowa decyzji) musi być sformułowane w taki sposób, aby nie było wątpliwości, czego ono dotyczy, jakie uprawnienia zostały przyznane lub jakie obowiązki zostały na stronę nałożone.
Organ I instancji w zaskarżonej decyzji orzekł o zasiłku rodzinnym na dwie córki skarżącego, ale z uwagi na naniesione poprawki rozstrzygnięcie to uznać należy za wadliwe. Organ I instancji nie rozstrzygnął natomiast zupełnie o dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez dwie córki J. i A.K. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez córkę J. nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Kolegium stwierdziło, iż wadliwe rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji nakazuje uznać decyzję za wadliwą w stopniu uzasadniającym uchylenie jej w całości, pomimo, że organ I instancji prowadził postępowanie w zakresie uprawnień skarżącego do żądanych przez niego dodatków, co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym i w uzasadnieniu decyzji, gdzie organ stwierdził, że zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego E.K. nie przysługują z powodu niespełnienia kryterium dochodowego.
Ponieważ, zdaniem Kolegium, nie zachodziła potrzeba prowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego organ orzekający rozstrzygnął sprawę co do istoty, stwierdzając co następuje:
Zasady przyznawania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stanowiąc, iż świadczenia te przysługują rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka oraz opiekunowi faktycznemu, jeżeli osoby te spełniają kryterium dochodowe określone w art. 5 ustawy, tzn. osoby których dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł.
Dochody rodziny dla celów świadczeń rodzinnych w obecnym roku zasiłkowym oblicza się według dochodów osiąganych przez członków rodziny w roku 2005 (art. 3 pkt 2), a katalog dochodów, jakie uwzględnia się dla celów świadczeń rodzinnych zawiera art. 3 pkt 1 ustawy. Przepis ten wymienia jako dochód dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego, przy czym za gospodarstwo rolne ustawa o świadczeniach rodzinnych uznaje gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym (art. 3 pkt 6).
Dochód z gospodarstwa rolnego dla celów świadczeń rodzinnych oblicza się od całej powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego, łącznie z gruntami oddanymi w dzierżawę. Wyłącza się z tej powierzchni tylko grunty wniesione do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną, oddane w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz oddane w dzierżawę w związku z pobieraniem renty strukturalnej.
W 2005 r. głównym źródłem dochodu rodziny K. było gospodarstwo rolne. W dniu 18 stycznia 2002 r. H.K. zawarła umowę, na podstawie której oddała w dzierżawę część gospodarstwa rolnego J.K.. Umowa ta została zawarta na okres 25 lat i zarejestrowana w rejestrze gruntów.
Z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji wynika, że H.K. nie jest emerytem lub rencistą, a zatem umowa dzierżawy nie jest umową wywołującą skutki prawne na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie została zawarta stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, do której odsyła art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z powyższym należy przyjąć dochód z całej powierzchni gospodarstwa rolnego, łącznie z gruntami oddanymi w dzierżawę i wziętymi w dzierżawę, a więc z powierzchni 18,4685 ha przeliczeniowego.
Według wyliczeń Kolegium dochód z gospodarstwa rolnego E.K. i H.K. w 2005r., po odliczeniu czynszu dzierżawnego (62.17 zł), jaki E.K. płaci za grunty dzierżawione od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa wyniósł 33,99,48 zł (8,4685 ha x 153,67 zł z 12 miesięcy = 34.056,65 – 62,17 zł). Miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł natomiast 708,22 zł (34.056,65 zł: 12 miesięcy: 4 osoby).
Ponieważ dochód ten przekracza kwotę kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczeń rodzinnych w wysokości 504 zł, nie ma tu również zastosowania wyjątek przewidziany w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak też nie obowiązuje w tym przypadku podwyższone kryterium do kwoty 583 zł, gdyż w rodzinie nie ma dziecka legitymującego się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, E.K. nie spełnia przesłanki dochodowej do przyznania mu zasiłku rodzinnego na córki J. i A. Skoro E.K. nie spełnia przesłanek do przyznania zasiłku rodzinnego, to nie może otrzymać dodatków do zasiłku.
W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, E.K. zarzuca organom orzekającym w tej sprawie nie uwzględnienie "dochodów utraconych" z gospodarstwa rolnego. Podnosi, że gospodarstwo rolne położone w gminie T. wydzierżawione zostało na podstawie umowy z dnia 18 stycznia 2002 r. "bezczynszowo w celu zaprzestania prowadzenia działalności rolnej i nabycia prawa do renty inwalidzkiej z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin". Twierdzi, że od chwili zawarcia umowy dzierżawy utrzymuje się wyłącznie z gospodarstwa rolnego położonego w gminie S. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad z w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
W niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika bowiem z treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka oraz opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli osoby te spełniają określone w tym przepisie kryterium dochodowe, tj. jeżeli są osobami, których dochód w rodzinie w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł, a jeżeli członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności – kwoty 583 zł (art. 5 ust. 2 cyt. ustawy).
Natomiast w przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kotwę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalony, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (art. 5 ust. 3 cyt. ustawy).
Obliczenie dochodów rodziny w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych w obecnym roku zasiłkowym następuje według dochodów osiąganych przez członków rodziny w 2005 r. Jednym z dochodów rodziny uwzględnionych przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych jest w myśl art. 3 pkt 1 "c" ustawy, dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego, będącego gospodarstwem rolnym w rozumieniu przepisów o podatku rolnym (art. 3 pkt 6 ustawy), przy czym dochód z gospodarstwa rolnego dla celów świadczeń rodzinnych oblicza się od całej powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego, łącznie z gruntami oddanymi w dzierżawę z wyłączeniem gruntów wniesionych do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną, oddanych w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz oddanych w dzierżawę związku z pobieraniem renty strukturalnej (art. 5 ust. 8a ustawy).
Stosownie do treści art. 5 ust. 8 cyt. ustawy, z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód w wysokości 1/12 dochodu ogłoszonego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 ze zm.).
Przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwa rolnych z 1 ha przeliczeniowego wyniósł w 2005. 1844 zł (Obwieszczenie Prezesa GUS z dnia 21 września 2006 r. Dz.Urz. GUS Nr 9, poz. 60).
Z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, że źródłem dochodu rodziny E.K. jest gospodarstwo rolne o powierzchni 18,4685 ha. Wprawdzie umową z dnia 18 stycznia 2002r. H.K. oddała w dzierżawę J.K. część gospodarstwa rolnego o powierzchni 15,62 ha na 25 lat, ale z uwagi na to, że nie jest to umowa zawarta stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, w związku z tym ta część gospodarstwa nie podlega wyłączeniu z powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego, od której oblicza się dochód z gospodarstwa rolnego dla celów świadczeń rodzinnych.
Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak również pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 grudnia 2006 r. w sprawie II SA/Lu 940/06.
Zatem z uwagi na fakt, iż dochód rodziny E.K. przekracza kwotę kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczeń, skarżący nie spełnia przesłanki dochodowej do przyznania mu zasiłku rodzinnego na córki J. i A., a co za tym idzie nie ma także uprawnień do dodatków do zasiłku rodzinnego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270).