Uzasadnienie
W rezultacie wznowienia postępowania administracyjnego, mocą postanowienia z dnia [...] czerwca 2003 r., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia [...] lutego 2004 r., wydaną w trybie odpowiadającym instancyjnemu, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2003 r. o uchyleniu z kolei decyzji własnej z dnia [...] marca 2001 r. umarzającej postępowanie administracyjne z wniosku J.L. o przyznanie uprawnień kombatanckich i w dalszej kolejności merytorycznie rozstrzygnął o odmowie przyznania zainteresowanemu uprawnień kombatanckich. Tytułem podstawy prawnej przywołał unormowanie art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 151 § 2 k.p.a. i art. 145 a § 1 i § 2 k.p.a., wywodząc brak w sprawie wiarygodnych dowodów na okoliczność twierdzeń wnioskodawcy o jego udziale w wojennej działalności w strukturach organizacyjnych Armii Krajowej, jako wywodzony jej regularny członek, a w konsekwencji niezrealizowanie dyspozycji art. 22 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Zeznaniom świadków organ odmówił przymiotu wiarygodności, jako ogólnikowym, a co więcej, złożonym przez osoby nie legitymujące się potwierdzonym w ustawowym trybie udziałem w walkach prowadzonych przez regularne oddziały Armii Krajowej, w szczególności w okresie wskazywanym przez samego zainteresowanego, a którego twierdzenia również nie zawierają wielu okoliczności, rozstrzygających w kontekście ich jurydycznej oceny, gdy dodatkowo zważyć wiek wnioskodawcy, urodzonego w 1928 r., wykluczający rekrutację w szeregi regularnych struktur organizacyjnych Armii Krajowej. Wyłączenie według kryterium wieku dotyczyło między innymi osób poniżej, początkowo 17 lat, a w późniejszym okresie 16 lat, w myśl instrukcji władz wojskowych pochodzącej z 04 grudnia 1939 r.
Na powyższe administracyjne rozstrzygnięcie skargę złożył J.L., wnosząc o uwzględnienie jego racji. Tytułem uzasadnienia, polemizował z odmową przyznania waloru wiarygodności zeznaniom świadków, przy jednoczesnym pominięciu ze strony rozstrzygającego organu rekomendacji udzielonej przez Niepodległościowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej, którego jest członkiem, a uznającej za wiarygodnie i co więcej, udokumentowane twierdzenia skarżącego o udziale w czasie wojny w regularnych strukturach tych oddziałów zbrojnych, wykonywaniu rozkazów przełożonych, zdyscyplinowanej postawie w ramach służbowej podległości. Ponownie opisywał okoliczności dotyczące charakteru wykonywanych zadań w czasie wojny, a w dalszej kolejności, skierowanych przeciwko niemu działań ze strony przedstawicieli powojennych już władz, w tym wojskowych, podlegających w przekonaniu skarżącego kwalifikacji, jako represje w rozumieniu ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W konkluzji zarzucał naruszenie art. 1 pkt 2, art. 12 pkt 1 do 3 cytowanej wyżej ustawy, art. 19 i art. 32 Konstytucji RP, art. 3, art. 13, art. 14 i art. 17 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko prawne wraz z leżącą u jego podstaw argumentacją. Akcentował ustalenie, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, pomocniczego jedynie charakteru działalności skarżącego na rzecz oddziałów Armii Krajowej, gdy miał status osoby trzeciej, nie zaś członka regularnych formacji zbrojnych, formalnie włączonego w struktury służbowego podporządkowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę zważył, co następuje
Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kognicji sądowoadministracyjnej została poddana kontrola działalności organów administracji publicznej w aspekcie zgodności z prawem, gdy zaskarżona w sprawie niniejszej decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, tego rozstrzygającego wymogu nie realizuje, jako wydana z naruszeniem przepisów o postępowaniu w administracji, mogącym istotnie wpływać na jego wynik, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy powołanej na wstępie rozważań.
Należy bowiem podzielić stanowisko skarżącego, gdy zarzuca pominięcie należytego rozważenia pozytywnej dlań rekomendacji, stanowiącej o wiarygodnym udokumentowaniu okoliczności, z których zainteresowany wywodzi status kombatanta. Dokument ten winien bowiem stanowić dla organu rozstrzygającego asumpt do zbadania istnienia dowodowych źródeł dla zweryfikowania twierdzeń zawartych w rekomendacji, a w dalszej kolejności, po ich wyczerpaniu, do dokonania w sposób wszechstronny wnikliwej oceny tak uzyskanego materiału dowodowego w aspekcie przymiotu wiarygodności, co w istocie nie zostało dokonane w toku dotychczasowego procedowania.
Natomiast w odniesieniu do już uzyskanych zeznań świadków, przy ocenie waloru ich wiarygodności, organ pominął istotny aspekt weryfikacji tej części materiału dowodowego, w kontekście przytaczanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentu, tyczącego się braku udokumentowania ze strony każdego z nich statusu kombatanta za tożsamy okres czasu z tytułu udziału w szeregach właśnie Armii Krajowej, jako wystarczającej podstawy do powzięcia zakwestionowanej jurydycznej konkluzji, gdy wbrew temu stanowisku, w istocie nie można zasadnie pominąć wymogu, obligującego organ rozstrzygający do zbadania istnienia, a w dalszej kolejności stosownie do możliwości wyczerpania także innych dowodowych źródeł dla zweryfikowania wiarygodności, prezentowanej przez nich wiedzy. W tym kontekście odmowa przyznania wskazanym zeznaniom przymiotu wiarygodności na obecnym etapie postępowania administracyjnego, przy proceduralnym zaniechaniu, podlega jurydycznej ocenie, jako dokonana w sposób, który nie czyni zadość walorom wszechstronności i wnikliwości, a w swych następstwach, nie dała zasadnych podstaw dokładnemu wyjaśnieniu stanu faktycznego, celem załatwienia sprawy zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym oraz z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu samego zainteresowanego, to jest jako powzięta wbrew wymaganiom ustawy o postępowaniu w administracji.
Podnoszona przez organ decyzyjny ogólnikowość czy lakoniczność okoliczności podawanych przez świadków czy samego zainteresowanego, w istocie także stanowi następstwo wadliwego przeprowadzenia czynności dowodowych, skoro to na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek wyczerpania osobowych źródeł dowodowych w sposób pozwalający na wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, w tym także dokonania ich oceny w aspekcie wiarygodności i jednoznacznego przesądzenia, jak daleko wstecz i na ile szczegółowo świadkowie dysponują wiedzą, do czego niezbędnym jest przesłuchanie odpowiednio szczegółowe, przy niedopuszczalności poprzestawania na ogólnikowych czy lakonicznych odpowiedziach. Poprzez prawidłowe sformułowanie dodatkowych pytań odnośnie konkretnych twierdzeń badanych w sprawie, zarówno sam wnioskodawca, jak też świadkowie winni ściśle określić co konkretnie jest im wiadome i kto w tym zakresie wiedzą jeszcze dysponuje.
Powyższe uchybienia w procedowaniu pozostają w sprzeczności z dyspozycjami art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.
Dodatkowo w tym miejscu wskazać należy, odnosząc się do wyrażanego w skardze oczekiwania, że ustawodawca nie objął kognicją sądowoadministracyjną reformatoryjnego merytorycznego rozstrzygania o żądaniu wszczynającym postępowanie administracyjne w sprawie, zastrzegając to uprawnienie właściwości wskazanych ustawowo organów administracji publicznej, przy czym ponownie powzięta decyzja, po zrealizowaniu ustawowych wymogów procedowania także podlegać będzie kontroli sądowoadministracyjnej, w aspekcie jej zgodności z prawem, przy formalnoprawnie skutecznie podjętej inicjatywie ze strony legitymowanych interesem prawnym podmiotów.
Z tych względów, na mocy powoływanego już w toku jurydycznych rozważań unormowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w pkt I sentencji, gdy obowiązek zwrotu skarżącemu od organu kosztów niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego znajduje podstawę prawną w dyspozycji art. 200 ostatnio cytowanej ustawy.