Uzasadnienie
Po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyroku z dnia 24 listopada 2015r., sygn. akt II SA/Lu 247/15 oddalającego skargę K. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. w przedmiocie nakazania skarżącemu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem – skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych ponad 200 zł.
W formularzu wniosku PPF wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, utrzymując się z emerytur w łącznej kwocie 2800 zł netto. Skarżący posiada dom o pow. 135 m o wartości 300 000 zł oraz samochód osobowy Skoda Octavia o wartości – jak wskazał – 300 000 zł.
Miesięczne wydatki rodziny skarżącego obejmują: wyżywienie – 1000zł, opłatę za energię elektryczną – 120 zł, opłaty wod.-kan. – 70 zł, podatek od nieruchomości – 30 zł, środki czystości- 30 zł, ubranie i obuwie – 180 zł, opłaty za leki – 250 zł, paliwo do samochodu – 200 zł, ubezpieczenie i remonty samochodu – 50 zł, a także w sezonie grzewczym koszty zakupu węgla – 2800 zł (4 x 700 zł) oraz drewna na opał 400 zł. Łącznie stałe miesięczne wydatki rodziny skarżącego wynoszą 1930 zł, a wraz z wydatkami sezonowymi – wydatki te wynoszą 2196,66 zł (2800 zł + 400 zł = 3200 zł: 12 miesięcy = 266,66 zł; 1930 zł wydatków stałych + 266, 66 zł wydatków sezonowych liczonych w skali roku = 2196, 66 zł).
Skarżący do wniosku załączył fakturę za energię elektryczną ze stycznia 2016r. za okres 2,5 miesiąca na kwotę 233,66 zł oraz fakturę opłaty za wodę i ścieki z września 2014r. na kwotę 136,24 zł z dowodem jej uiszczenia.
Postanowieniem z dnia 19 lutego 2016r. starszy referendarz sądowy tut. Sądu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, odmawiając przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
W ocenie referendarza, sytuacja skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w całości, gdyż skarżący po uiszczeniu niezbędnych wydatków dysponuje kwotą 603,67 zł, a więc ma możliwość poniesienia opłat sądowych, które na obecnym etapie wynoszą 250 zł (wpis od skargi kasacyjnej) nie ma natomiast możliwości bez uszczerbku koniecznego utrzymania ponieść kosztów ustanowienia adwokata.
W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wnosił o zwolnienie go także od kosztów sądowych.
Wskazał, że są z żoną osobami schorowanymi, a ich emerytury zaledwie starczają na pokrycie bieżących wydatków. Wyjaśnił, że błędnie podał koszty zakupu węgla – w rzeczywistości kupuje go nie po 700 zł, lecz po 900 zł i zaciąga w tym celu pożyczki, które obecnie wynoszą 250 zł miesięcznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015r., mającym zastosowanie w niniejszej sprawie zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r., poz. 658) – postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zaś w zakresie całkowitym – czego domagał się skarżący – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 2), a więc gdy nie ma żadnych środków na te koszty. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest możliwe w wyjątkowych przypadkach, gdy sytuacja osoby ubiegającej się o pomoc, z przyczyn od niej niezależnych, graniczy z ubóstwem, a więc gdy osoba ta nie jest w stanie ponosić wydatków na zaspokojenie swoich najistotniejszych potrzeb.
Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa i powinna być stosowana rozważnie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że każda osoba wszczynająca postępowanie powinna się liczyć z wydatkami na ten cel (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1980 r., sygn. akt I CZ 99/1980 (publ. LEX nr 8257). Przyznanie przez sąd prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć zatem charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. Udzielenie bowiem prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2011 r. o sygn. akt I FZ 26/11).
W ocenie Sądu, sytuacja skarżącego nie uzasadnia uwzględnienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Skarżący wraz z żoną posiadają stałe źródło dochodów (emerytury), a po uiszczeniu wykazanych we wniosku PPF miesięcznych wydatków pozostaje im jeszcze kwota ok. 600 zł, a nawet gdyby przyjąć, że koszt zakupu węgla w sezonie grzewczym był wyższy i wynosił nie 2800 zł, lecz 3600 zł (4 x 900 zł), to i tak pozostawałaby im kwota przeszło 500 zł. Nie jest to wprawdzie wielka kwota, ale pozwala ona na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie wynoszą 250 zł tj. opłata od skargi kasacyjnej. Sam skarżący zresztą domaga się zwolnienia od kosztów ponad kwotę 200 zł – skoro więc sam przyznaje, że taką kwotę jest w stanie uiścić, to należy uznać, że jest w stanie uiścić także kwotę o 50 zł większą; skarżący posiada również samochód osobowy.
Mając więc na uwadze, że prawo pomocy wydatkowane jest ze środków publicznych, a skarżący posiada stałe dochody i majątek, nie ma podstaw do przyznania mu prawa pomocy w całości.
Uzasadnione jest natomiast ustanowienie dla niego adwokata z urzędu, gdyż minimalne wynagrodzenie adwokata to ok. 300 zł, a więc poniesienie tych kosztów wraz z opłatami sądowymi mogłoby narazić rodzinę skarżącego na uszczerbek jej utrzymania.
Wobec powyższego, Sąd orzekł, jak w sentencji.