Wyrok WSA w Lublinie z 10 września 2019 r., II SA/Lu 252/19

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie

Rozpoznanie

w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 września 2019 r.

Sprawa

sprawy ze skargi Z. P. na postanowienie L. W.L.W. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia oddala skargę.

Skład

Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak przewodniczący
Sędzia WSA Grzegorz Grymuza
Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska sprawozdawca
Sekretarz sądowy Marzena Okoń protokolant

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 11 marca 2019 r., znak: Zak. 1410.1.12.2019(1) wydanym w postępowaniu egzekucyjnym, Lekarz Weterynarii po rozpatrzeniu zażalenia Z. P. - na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 124 § 1 k.p.a. – utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Lekarza Weterynarii w Ł. z dnia 25 stycznia 2019 r., znak: [...] nakładające na Z. P. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 500 złotych.

Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 7 lipca 2018 r. została przeprowadzona kontrola w gospodarstwie rolnym Z. P., podczas której stwierdzono: brak spisu świń z podziałem na grupy technologiczne, brak mat dezynfekcyjnych przed wejściami do gospodarstw, w których utrzymywane są świnie i wyjściami z gospodarstwa, których szerokość jest nie mniejsza niż szerokość danego wejścia a długość nie mniejsza niż 1 metr, brak mat dezynfekcyjnych przed wejściami do pomieszczeń, w których utrzymywane są świnie i wyjściami z tych pomieszczeń, których szerokość jest nie mniejsza niż szerokość danego wejścia a długość nie mniejsza niż 1 metr, brak maty dezynfekcyjnej przed wjazdem na teren gospodarstwa, w którym utrzymywane są świnie i wyjazdem z terenu tego gospodarstwa, których szerokość jest nie mniejsza, niż szerokość wjazdu, a długość nie mniejsza, niż obwód największego koła środka transportu wjeżdżającego do gospodarstwa, a także stałego utrzymywania tych mat w stanie zapewniającym utrzymywanie skuteczności działania środka dezynfekcyjnego, brak środków dezynfekcyjnych w ilości niezbędnej do przeprowadzenia doraźnej dezynfekcji, brak oczyszczania i odkażania na bieżąco sprzętu i narzędzi wykorzystywanych do obsługi świń, brak stosowania środków higieny niezbędnej do ograniczenia ryzyka szerzenia się ASF, w tym mycia a następnie odkażania rąk oraz czyszczenia, a następnie odkażania obuwia, brak używania odzieży ochronnej oraz obuwia ochronnego przeznaczonego wyłącznie do wykonywania czynności związanych z obsługą świń, brak prowadzenia rejestru środków transportu do przewozu świń wjeżdżających na teren gospodarstwa oraz rejestru wejść osób do pomieszczeń, w których utrzymywane są świnie, brak zgłoszenia uboju świń na użytek własny do PLW.

W związku z tym, Powiatowy Lekarz Weterynarii w Ł. decyzją z dnia 19 września 2018 r. nakazał Z. P. zabicie lub ubój wszystkich posiadanych zwierząt z gatunku świnie (tj. 24 szt.) w możliwie najszybszym terminie znajdujących się w gospodarstwie o numerze siedziby stada [...] oraz zakazał utrzymywania w tym gospodarstwie zwierząt z gatunku świnie. Na podstawie art. 48b ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U. z 2017 r., poz.1855 ze zm.) decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Na wniosek skarżącego organ I instancji w piśmie z dnia 9 października 2018r. wyraził zgodę na hodowlę świń przez Z. P. do momentu osiągnięcia przez zwierzęta wagi ubojowej.

Podczas kolejnej kontroli w dniu 12 stycznia 2019 r. stwierdzono: brak spisu świń z podziałem na grupy technologiczne, brak mat dezynfekcyjnych przed wejściami do gospodarstw, w których utrzymywane są świnie i wyjściami z gospodarstwa, których szerokość jest nie mniejsza, niż szerokość danego wejścia, a długość nie mniejsza, niż 1 metr, brak mat dezynfekcyjnych przed wejściami do pomieszczeń, w których utrzymywane są świnie i wyjściami z tych pomieszczeń, których szerokość jest nie mniejsza, niż szerokość danego wejścia, a długość nie mniejsza niż 1 metr, zły stan techniczny maty dezynfekcyjnej przed wjazdem na teren gospodarstwa, w którym utrzymywane są świnie i wyjazdem z terenu tego gospodarstwa, których szerokość jest nie mniejsza, niż szerokość wjazdu, a długość nie mniejsza, niż obwód największego koła środka transportu wjeżdżającego do gospodarstwa, a także stałego utrzymywania tych mat w stanie zapewniającym utrzymywanie skuteczności działania środka dezynfekcyjnego, brak prowadzenia rejestru środków transportu do przewozu świń wjeżdżających na teren gospodarstwa oraz rejestru wejść osób do pomieszczeń, w których utrzymywane są świnie. W dniu kontroli w gospodarstwie znajdowało się 17 sztuki trzody chlewnej.

W związku z tym, że nałożone decyzją z dnia 19 września 2019 r. nakazy nie zostały wykonane, wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 25 stycznia 2019r., organ I instancji nałożył na Z. P. - na podstawie art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 z późn. zm.), dalej jako "u.p.e.a.", grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 500 złotych w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia, wystawiając jednocześnie Z. P. tytuł wykonawczy (k.30 akt admin.)

W zażaleniu na to postanowienie Z. P. zwrócił się z prośbą o umorzenie grzywny ze względu na trudną sytuację finansową.

Zaskarżonym postanowieniem L. Wojewódzki Lekarz Weterynarii utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy, podzielając stanowisko i ustalenia tego organu. Przytoczył treść przepisów art. 119 § 1 u.p.e.a., podkreślając, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków, zaś grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się, dlatego powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku, czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego, czy w drodze wykonania zastępczego. Określając wysokość grzywny w niniejszej sprawie organ miał na uwadze charakter i wagę naruszeń, upływ czasu, który minął od zakreślonej daty wykonania zobowiązania, jak też konieczność wyegzekwowania nałożonych obowiązków. Wysokość wymierzonej grzywny jest adekwatna do wagi stwierdzonych naruszeń, jest to kwota w dolnej granicy wymiaru jej wysokości, która - zgodnie z art. 121 § 2 u.p.e.a. - każdorazowo nie może przekraczać 10 000 zł. Organ odwoławczy stwierdził jednocześnie, że zostały spełnione warunki formalne wymierzenia grzywny, określone w art. 122 § 1 -3 u.p.e.a. (poprzez doręczenie skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego i postanowienia o nałożeniu grzywny), a postanowienie zawiera pouczenie, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie; skarżący został również pouczony, że służy mu prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34 u.p.e.a.) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny.

Odnosząc się do wniosku o umorzenie grzywny organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 125 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu, o czym orzeka organ na wniosek zobowiązanego. Również grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą być - zgodnie z art. 126 u.p.e.a. - na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. P. domagał się uchylenia postanowień organów obu instancji.

Wskazał, że jego sytuacja materialna jest trudna i nie jest w stanie uiścić nałożonej grzywny – ma 62 lat, na utrzymaniu chorą żonę i dwoje dzieci w wieku szkolnym. Nie pobiera emerytury ani renty, musi uiszczać składki KRUS i ponosić inne opłaty związane z gospodarstwem rolnym, dlatego wnosi o umorzenie grzywny. Podniósł, że nie zna się na przepisach, dlatego opóźnił się z wykonaniem obowiązków. Oświadczył również, że obecnie poprawia warunki w gospodarstwie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz.2102 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonego aktu wyłącznie w zakresie jego zgodności z prawem.

Zaskarżone postanowienie prawa nie narusza.

Obowiązek zabicia lub uboju wszystkich posiadanych przez skarżącego zwierząt z gatunku świnie (tj. 24 szt.) został nałożony na skarżącego ostateczną decyzją z dnia 19 września 2018 r. - skarżący był zatem zobowiązany wykonać obowiązki nałożone tą decyzją, mimo to ich nie wykonał, co jest niekwestionowane.

Organ egzekucyjny (którym jest w niniejszej sprawie organ I instancji) miał więc obowiązek doprowadzić do wykonania przez skarżącego obowiązku określonego w tytule wykonawczym poprzez zabicie lub ubój wszystkich świń w gospodarstwie skarżącego.

W związku z tym organ podjął wymagane czynności: stosownie do art. 15 u.p.e.a. wezwał skarżącego do wykonania obowiązku określonego powyższą decyzją. Wobec bezskutecznego upływu siedmiodniowego terminu wszczął egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 2 u.p.e.a.), odpowiadającego wymogom określonym w art. 27 u.p.e.a. Nakładając grzywnę organ wyjaśnił, że stanowi ona środek egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 119 § 1 i 2 u.p.e.a.), a więc nałożone decyzją z dnia 19 września 2018 r. obowiązki zabicia zwierząt mogły być egzekwowane przy zastosowaniu tego środka. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny doręczając zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie o nałożeniu grzywny (art.122 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a.), co w niniejszej sprawie miało miejsce. Postanowienie o nałożeniu grzywny odpowiada przy tym wymogom art.122 § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a., a wysokość grzywny została określona zgodnie z art.121 § 2 u.p.e.a. Wybierając grzywnę jako najwłaściwszy w sytuacji występującej w sprawie środek egzekucyjny i ustalając jej wysokość organ orzekał na zasadzie uznania, którego granic nie przekroczył. Grzywna w wysokości 500 zł nie jest wysoka – nie stanowi nawet najniższego miesięcznego wynagrodzenia, ani nie przekracza ustawowej górnej granicy.

Skarżący wskazuje na swoją trudną sytuację materialną i rodzinną oraz na to, że nakaz zabicia zwierząt został na niego nałożony z tego powodu, że nie wykonał w terminie wszystkich nałożonych na niego obowiązków dotyczących zabezpieczenia zwierząt przed rozpowszechnianiem chorób zakaźnych (m.in. nie rozłożył mat dezynfekcyjnych przed wejściami do gospodarstw, w których utrzymywane są świnie, nie dokonał spisu świń z podziałem na grupy technologiczne).

Okoliczność te nie miały wpływu na wymierzenie grzywny, ani na jej wysokość.

Przede wszystkim należy wyjaśnić skarżącemu, że środek egzekucyjny jakim jest grzywna w celu przymuszenia, jest zasadniczo najmniej dotkliwym środkiem egzekucyjnym (organ egzekucyjny mógł bowiem zastosować inny środek - wykonanie zastępcze, a więc zabicie zwierząt na koszt skarżącego – art. 127-135 u.p.e.a.).

Wymierzona grzywna - 500 zł - nie jest wysoka – zgodnie z art. 121 § 2 u.p.e.a. organ mógł ją wymierzyć w wysokości nawet 10 000 zł. Jednocześnie nie mogła być ona bardzo niska, gdyż - jak wyjaśnił organ - musi być ona na tyle dotkliwa dla skarżącego, by skarżący wykonał obowiązek zabicia zwierząt.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o umorzenie grzywny ze względu na jego trudną sytuację materialną stwierdzić należy, że przepisy nie umożliwiają umorzenia grzywny z takich powodów. Umorzenie grzywny nałożonej w postępowaniu egzekucyjnym jest możliwe tylko w razie wykonania nałożonego obowiązku w całości, gdyż tylko wykonanie obowiązku kończy egzekucję i pozwala na zastosowanie art. 125 u.p.e.a., czyli umorzenie nieuiszczonej bądź nieściągniętej grzywny. Dodać należy, co słusznie wyjaśnił organ odwoławczy, że nawet w razie uiszczenia przez skarżącego nałożonej grzywny, może zostać ona następnie zwrócona na jego wniosek w całości lub w części, w każdym wypadku tylko w razie wykonania przez skarżącego obowiązku zabicia lub uboju świń (art. 126 u.p.e.a).

Skarżący wskazuje również na to, że ze względu na swoją nieporadność w zakresie obowiązujących przepisów nie wykonał w terminie wszystkich zaleceń organu w zakresie wynikającym z przepisów ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych, w konsekwencji czego została wydana decyzja z dnia 19 września 2018 r. nakazująca mu zabicie zwierząt. Odnosząc się do tej argumentacji wyjaśnić należy, że decyzja z dnia 19 września 2018 r. jest decyzją ostateczną i obecnie podlega egzekucji. Tylko wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego (poprzez jej uchylenie w trybie wznowienia postępowania bądź w trybie art. 155 k.p.a., albo stwierdzenia jej nieważności) spowodowałoby zakończenie egzekucji administracyjnej. O ile więc skarżący spełni wymagania w zakresie utrzymywania świń zgodnie z zaleceniami organu i jednocześnie decyzja z dnia 19 września 2018 r. zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego w trybie jednego z wyżej wymienionych postępowań, to zakończone zostanie postępowanie egzekucyjne, a wymierzona grzywna nie będzie podlegała uiszczeniu ani ściągnięciu.

Obecnie taka sytuacja nie zachodzi, a więc Sąd nie ma podstaw do uwzględnienia skargi.

Z tych względów skarga została oddalona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz.1302 ze zm.)