Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] r. stwierdziło uchybienie ze strony D. O. terminowi do wniesienia odwołania od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia 31 października 2005 r. w przedmiocie odpłatnych usług opiekuńczych. Tytułem podstawy prawnej przywołało unormowanie art. 134 k.p.a. Ustaliło, że pierwszoinstancyjna decyzja została doręczona w sposób prawidłowy dorosłemu domownikowi strony w dacie 5 listopada 2005 r., gdy D. O. odwołanie złożył w dacie 21 listopada 2005 r., a zatem z przekroczeniem ustawowego, czternastodniowego terminu, stanowionego mocą art. 129 § 2 k.p.a.
Na opisane postanowienie skargę złożył D. O., wnosząc o jego uchylenie. Zarzucił naruszenie art. 43 k.p.a., art. 134 k.p.a. przy błędnym przyjęciu daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji oraz skuteczności doręczenia dokonanego do rąk dorosłego domownika. Data widniejąca na dowodzie doręczenia nie odpowiada rzeczywistemu stanowi rzeczy. Nadto brak jest adnotacji jego matki, by podejmując korespondencję zobowiązywała się do oddania jej adresatowi. W tym okresie czasu skarżący przebywał w sanatorium. W dalszej kolejności wskazywał na unormowanie art. 57 § 4 k.p.a., który obliguje organ administracji do takiego liczenia terminu, który w sposób obiektywny zapewni stronie warunki do wniesienia odwołania formalnoprawnie skutecznie także w ostatnim dniu terminu. Odmienna interpretacja, zdaniem skarżącego, prowadzi do istotnego ograniczenia jego prawa do sądu i pozostaje w sprzeczności z unormowaniami ustawy zasadniczej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie. Podtrzymało w pełni stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu wraz z jego faktycznym i prawnym uzasadnieniem. Matka skarżącego bezsprzecznie ma status dorosłego domownika, która wyraziła zgodę na przyjęcie korespondencji i zobowiązała się do osobistego przekazania jej adresatowi. W przeciwnym razie nie nastąpiłoby doręczenie zastępcze, opatrzone podpisem. Datę doręczenia w sposób jednoznaczny określa w odwołaniu sam skarżący, gdy wskazanie miesiąca na dowodzie doręczenia należy ocenić, jako oczywistą omyłkę. Natomiast jeśli zbyt późne przekazanie korespondencji adresatowi nastąpiło z przyczyn dyktowanych usprawiedliwionymi okolicznościami, skarżący mógł wystąpić z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania, czego zaniechał na obecnym etapie postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych kognicji sądowoadministracyjnej została poddana kontrola legalności działalności organów administracji publicznej.
Zaskarżone postanowienie zostało powzięte przy naruszeniu przepisów o postępowaniu w administracji, w sposób mogący istotnie wpływać na wynik sprawy.
Skarżący stoi konsekwentnie na stanowisku, że nie uchybił terminowi dla skutecznego złożenia odwołania. W tej sytuacji, brak z jego strony wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności proceduralnej, nie zwalnia organu administracji od obligatoryjnego, prawidłowego zbadania zachowania terminu do złożenia odwołania.
Doręczenie korespondencji w postępowaniu administracyjnym dorosłemu domownikowi nieobecnego adresata w trybie art. 43 k.p.a. może nastąpić jedynie wówczas, gdy adresat zmienił miejsce pobytu nie podając nowego adresu, jak tego wymaga art. 41 k.p.a. Strona zgodnie z art. 9 k.p.a. musi być przy pierwszym doręczeniu w sprawie pouczona o rygorze skuteczności doręczeń pod dotychczasowy adres w razie zaniedbania obowiązku powiadomienia organu o zmianie. Z akt kontrolowanego postępowania administracyjnego nie wynika, by skarżący był pouczony o obowiązku wynikającym z art. 41 i rygorach na wypadek jego niedopełnienia.
W tym stanie prawnym, w sytuacji pobytu skarżącego w sanatorium, pomimo niepowiadomienia organu o tej tymczasowej zmianie adresu, nie można uznać za skuteczne doręczenia decyzji organu pierwszej instancji dorosłemu domownikowi.
Dodatkowo należy wskazać na bezwzględny obowiązek organu administracji stanowczego ustalenia daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji dla oceny formalnoprawnej skuteczności złożenia odwołania. Nie jest tu wystarczające oparcie się na twierdzeniach samego zainteresowanego, który nie jest w stanie ich udokumentować. Z uwagi na doniosłość skutków prawnych, data doręczenia decyzji musi być ustalona w sposób pewny. Wynikające na tym tle wątpliwości powodują, że organ administracji nie jest uprawniony do przyjęcia daty doręczenia przy arbitralnym stwierdzeniu zaistnienia oczywistej omyłki w zapisie daty doręczenia, uwidocznionej na dowodzie doręczenia. Datę doręczenia decyzji organu pierwszej instancji w takiej sytuacji należy ustalić zgodnie z ogólnymi regułami postępowania dowodowego. Tak też Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 11 stycznia 1995 r. w sprawie III ARN 73/94 OSNP 1995/9/105 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 sierpnia 1999 r. w sprawie I SA/Gd 1667/97 LEX 38740.
Ma rację też skarżący, że z przeprowadzonego w kontrolowanym postępowaniu trybu doręczenia, nie wynika by jego matka miała podjąć się przekazania korespondencji adresatowi. Tej treści deklaracja winna wprost wynikać z zapisów dowodu doręczenia. Jej brak na załączonym do akt administracyjnych dowodzie doręczenia stanowi kolejną proceduralną okoliczność uniemożliwiającą uznanie doręczenia dorosłemu domownikowi za skuteczne w rozumieniu art. 43 k.p.a. Tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 sierpnia 2002 r. w sprawie I SA 2614/00 LEX 137823.
Stwierdzone naruszenia przepisów o postępowaniu w administracji wyczerpują przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dopiero ścisłe ustalenia organu czy i kiedy skarżący był pouczony o treści art. 41 k.p.a., okresu jego pobytu w sanatorium pozwolą w następstwie przesądzić o zasadności zastosowania trybu doręczenia zastępczego. Przy rozważaniu zastosowania przepisu art. 43 k.p.a., z samego faktu przyjęcia korespondencji przez dorosłego domownika nie można wysnuwać wniosku o podjęciu się przezeń przekazania jej do rąk adresata. Taka deklaracja musi być w sposób niewątpliwy udokumentowana.
Wobec powyższego przedwczesnym jest odnoszenie się do prezentowanej przez skarżącego interpretacji art. 57 § 4 k.p.a.
Z tych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.