Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] [...] r. nr [...] Prezes Sądu po rozpoznaniu odwołania R. S. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] [...] r. nr Prez. Adm. – [...] o umorzeniu postępowania z wniosku R. S. o udzielenie informacji publicznej.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2020 r. skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w R. o udzielenie informacji publicznej dotyczącej przesłania wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2016 w sprawach rejestrowanych w repertorium C pod symbolem [...] i [...] Pismem z dnia 6 lutego 2020 r., Prezes Sądu Rejonowego poinformował wnioskodawcę, że żądane dane mają charakter informacji przetworzonej. Celem jej udzielenia konieczne jest dokonanie przeglądu 3 spraw (których wyroki z uzasadnieniem obejmują około 70 stron). Każdą ze spraw należałoby kolejno otworzyć zarówno w systemie elektronicznym, jak i wersji papierowej, aby było możliwe zanonimizowanie informacji. Czynności te są czasochłonne i wymagają odsunięcia pracowników I Wydziału Cywilnego od wykonywania przydzielonych im czynności służbowych.
Z uwagi na powyższe Prezes Sądu Rejonowego zawiadomił wnioskodawcę, że wyżej wymienione informacje przetworzone mogą być udzielone po wykazaniu przez niego w terminie 14 dni, że ich udzielenie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W wyznaczonym terminie wnioskodawca, pismem z dnia 19 lutego 2020 r., udzielił odpowiedzi, że nie zgadza się z zakwalifikowaniem żądanej informacji do kategorii informacji przetworzonej. Wskazał, że orzecznictwo sądów administracyjnych wyraźnie potwierdza, że żądana informacja publiczna jest informacją prostą nie wymagającą wykazania interesu publicznego. W związku z powyższym wnosi o udostępnienie żądanej informacji.
W ocenie Prezesa Sądu Rejonowego przedmiotowy wniosek w zakresie przesłania wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2016 w sprawach rejestrowanych w repertorium C pod symbolem [...] i [...]s nie może być uwzględniony. Organ I instancji stwierdził, że wniosek ten dotyczy informacji przetworzonej i powołując się na art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej umorzył postępowanie.
Rozpoznając odwołanie od tej decyzji Prezes Sądu Okręgowego uznał, że odwołanie to nie jest zasadne. Podkreślił, że celem przesłania żądanych danych konieczne jest przygotowanie 3 spraw, obejmujących około 70 stron i anonimizacja przedmiotowych orzeczeń wraz z uzasadnieniami. Czynności te są czasochłonne. Organ odwoławczy powołał w uzasadnieniu decyzji wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2011 r., w sprawie o sygn. akt I OSK 1199/11, z którego wynika, że "w pewnych przypadkach suma informacji prostych posiadanych przez adresata wniosku może przekształcić się w informację przetworzoną, jeżeli uwzględnienie wniosku wymaga ich zgromadzenia poprzez przegląd materiałów źródłowych, w których są zawarte, a ilość informacji prostych koniecznych dla sporządzenia wykazu wskazanego we wniosku jest znaczna i angażuje po stronie wnioskodawcy środki i zasoby konieczne dla jego prawidłowego funkcjonowania".
Organ II instancji nie podzielił stanowiska wnioskodawcy, że wnioskowana przez niego informacja ma charakter prosty i w związku z tym nie wymaga od podmiotu, który się jej domaga wykazania, że ma ona szczególnie istotne znaczenie dla interesu publicznego.
W świetle powyższego organ przyjął, że na gruncie niniejszej sprawy zasadnie organ I instancji wezwał wnioskodawcę do wykazania, zgodnie z zapisem art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, że udostępnienie mu żądanych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego prawidłowo przyjmując, że informacja publiczna, której żąda stanowi informację przetworzoną.
Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł R. S..
W uzasadnieniu skargi zarzucił, że umorzenie postępowania na podstawie art. 14 ustawy o dostępie do informacji publicznej może nastąpić w ściśle określonej sytuacji. Podniósł, że jeżeli rzeczywistym powodem wydania przedmiotowej decyzji było przetworzenie informacji publicznej i brak interesu publicznego, to organ zobowiązany był wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo podniósł, że umorzenie postępowania nie zamyka wnioskodawcy drogi do ponownego złożenia wniosku.
W piśmie z dnia 7 sierpnia 2020 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony w ramach prawa pomocy podtrzymał w całości skargę, wnosząc o jej uwzględnienie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie oświadczył, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości ani w części.
Podniósł, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania narusza art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, ponieważ jej wydanie nie było poprzedzone powiadomieniem skarżącego o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i o sposobie, w jakim informacja ta może być udostępniona niezwłocznie. Skarżący nie wskazywał w swoim wniosku jedynej formy udostępnienia informacji, dając wyraźnie do zrozumienia, że zapis na płycie CD/DVD może być jednym z wariantów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2019. 1429. dalej powoływana jako u.d.i.p.). Ustawa ta określa zasady i tryb udostępniania informacji publicznych, będąc rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, wyrażonego w art. 61 ust. 1 Konstytucji.
Adresatami obowiązku udostępniania informacji publicznej są – zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. – władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności (m.in.) organy władzy publicznej (pkt 1), a więc bezspornie organem takim jest
Prezes Sądu Rejonowego. Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji
Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Jak wynika z treści art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.
Dostęp do informacji publicznej jest co do zasady bezwarunkowy. Stosownie bowiem do art. 2 ust. 2 u.d.i.p., od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego, ani nawet faktycznego. Powyższa zasada doznaje ograniczenia wyłącznie w sytuacji, gdy udostępnienie określonej informacji publicznej wymaga jej uprzedniego przetworzenia przez adresata wniosku, gdyż w takim przypadku prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji przetworzonej jedynie w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust 1 pkt 1 u.d.i.p.). Niewykazanie przez wnioskodawcę przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego skutkuje wydaniem decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 16 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 3/11, LEX nr 1079760; wyroki WSA we Wrocławiu: z dnia 18 maja 2012 r. sygn. akt IV SAB/Wr 12/12, LEX 1271502 oraz z dnia 29 sierpnia 2017 r. sygn. akt IV SAB/Wr 109/17, LEX nr 2364529).
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli była decyzja umarzająca postępowanie w sprawie udostępnienia skarżącemu żądanej informacji. Kwestią sporną było to, czy wnioskowana przez skarżącego informacja publiczna w postaci wyroków wydanych w 2016 r. wraz z uzasadnieniami w sprawach rejestrowanych w repertorium C pod symbolem [...] i [...] jest informacją prostą, jak wywodzi skarżący, czy też przetworzoną, jak twierdzi organ. W konsekwencji przesądzić także należało, czy – stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej skarżący będąc podmiotem wnioskującym o udostępnienie informacji publicznej zobowiązany był wykazać, że uzyskanie informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera definicji pojęcia "informacji przetworzonej". Z tego względu w literaturze i orzecznictwie sądów administracyjnych dokonano podziału informacji publicznej na informację prostą i przetworzoną.
Za informację prostą uznano taką informację, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem. Może być ona pozbawiona danych wrażliwych, podlegających ochronie (np. danych osobowych), nie staje się jednak przez to informacją przetworzoną.
Informacja prosta nie zmienia się w informację przetworzoną przez proces anonimizacji, bo czynność ta polega jedynie na jej przekształceniu, a nie przetworzeniu. Również wtedy, gdy organ zobowiązany posiada w swoich zbiorach dane objęte wnioskiem, to wykonanie prostych czynności technicznych polegających na zliczeniu decyzji nie może być uznane za przetworzenie informacji publicznej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2012 r., VIII SA/Wa 1072/11, LEX nr 1107765, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 sierpnia 2012 r., II SA/Gd 149/12).
Z kolei pojęcie "informacji publicznej przetworzonej" jest pojęciem nieostrym i nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. W świetle poglądów judykatury, informacja publiczna przetworzona to taka informacja publiczna, która w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I OSK 1746/14, LEX nr 1985767). Informacja publiczna przetworzona może być zatem jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego (por. wyroki NSA: z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2658/14; z dnia 5 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 33/15 – dostępne w CBOSA), jak też może obejmować dane publiczne, które pozostają w dyspozycji podmiotu zobowiązanego, lecz wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz.
W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że informacja publiczna przetworzona jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego, wymagającej użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego w stosunku do posiadanych przez niego danych i wyodrębniana w związku z żądaniem wnioskodawcy oraz na podstawie kryteriów przez niego wskazanych; jest to zatem informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów, na podstawie pierwotnego zasobu danych (zob. wyroki NSA: z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13, LEX nr 1368968; z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1347/05, LEX nr 281369; a także wyroki NSA: z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2149/12; z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13; z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OSK 747/14 – dostępne w CBOSA).
Powszechnie podzielany jest pogląd, że takie czynności organu, jak selekcja dokumentów i protokołów, ich analiza pod względem treści, czy anonimizacja, są zwykłymi czynnościami, które nie mają wpływu i nie dają podstaw do zakwalifikowania żądanych dokumentów, jako informacji przetworzonej. W wyniku stosowania takich czynności organu nie powstaje bowiem żadna nowa informacja. Także czasochłonność oraz trudności organizacyjno-techniczne jakie wiążą się z przygotowaniem informacji publicznej (np. anonimizacja), nie mogą w zasadzie zwalniać zobowiązanego podmiotu z tego obowiązku, a tym samym kwestie te nie mogą ograniczać prawa do uzyskania informacji publicznej, przewidzianego w art. 3 u.d.i.p., przy uwzględnieniu ograniczeń wynikających z art. 5 tej ustawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2012 r., VIII SA/ Wa 1072/11, LEX nr 1107765). Z przetworzeniem informacji nie można też zrównać samego faktu wyszukania w rejestrach, ewidencjach, czy innego rodzaju zestawieniach, informacji określonych we wniosku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 sierpnia 2012 r., II SA/Gd 149/12).
W świetle powyższego, choć udostępnienie żądanej informacji może polegać na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów, to jednak nie w każdym wypadku będzie wiązało się to z tak dużym nakładem organizacyjnym i czasochłonnością, by uznać, że wymaga ona przetworzenia.
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że kwalifikacja informacji objętych wnioskiem skarżącego z dnia 17 stycznia 2020 r. jako informacji publicznej przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., nie jest zasadna.
Skarżący domagał się jasno sprecyzowanych informacji w postaci kopii wyroków z uzasadnieniami, które – wbrew stanowisku organów - nie wymagały znacznego nakładu środków organizacyjnych.
Jak wynika z pisma Przewodniczącego I Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego w [...], przytoczonego następnie w decyzji organu odwoławczego, w 2016 r. w tamtejszym sądzie wydane zostały 3 wyroki w sprawach objętych symbolem [...]. Wyroki te łącznie z uzasadnieniami liczą około 70 stron. Zatem dokonanie anonimizacji takiej ilości dokumentów trudno uznać za nadmierne obciążenie pracowników zatrudnionych w wydziale i odsunięcie ich od wykonywania przydzielonych czynności służbowych.
Reasumując, w ocenie Sądu zespół czynności i czas, który organ musiałby poświęcić na anonimizację żądanych przez skarżącego orzeczeń przed ich udostępnieniem skarżącemu nie uprawniał organów obu instancji do zakwalifikowania tych informacji jako informacji przetworzonej. Bezpodstawne było w tej sytuacji zobowiązywanie skarżącego do wykazania interesu publicznego.
Brak było także podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, ponieważ organ nie powiadomił skarżącego o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i o sposobie, w jakim informacja ta może być udostępniona niezwłocznie. We wniosku skarżący wskazał, że "informacje mogą być zapisane na płycie
CD/DVD".
W piśmie skierowanym do skarżącego organ nie poinformował go z jakiej przyczyny nie jest możliwe udzielenie mu informacji w sposób wskazany we wniosku. Natomiast zakwalifikował żądanie skarżącego jako wniosek o udzielenie informacji przetworzonej i wezwał go do wykazania interesu publicznego.
Powyższe uchybienia świadczą o wydaniu rozstrzygnięcia z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p., co skutkowało uchyleniem decyzji organów obu instancji.
Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a, c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu rozstrzygnięto w oparciu o § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68).