Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2020 r. nr MGP.6621.28.2020.KC Burmistrz Bełżyc, na podstawie art. 113 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny t.j. – Dz. U. 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej jako "k.p.a."), sprostował na wniosek H. Z. błąd pisarski w decyzji – akcie własności ziemi nr GUon 451/2/15/7/77, wydanym w dniu 24 maja 1997 r. przez Zastępcę Naczelnika Miasta i Gminy w Bełżycach, w ten sposób, że w wierszu 6 tego aktu w miejsce nazwiska "W." wpisał nazwisko "W.". Wnioskiem z dnia 10 czerwca 2021 r. S. M., powołując art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. jako podstawę swojego żądania, zwrócił się do Burmistrza Bełżyc o wznowienie postępowania zakończonego ww. postanowieniem. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest jednym ze spadkobierców zmarłej E. W..
Jednocześnie zakwestionował zasadność sprostowania nazwiska swojej poprzedniczki prawnej w akcie własności ziemi wskazując, że prawidłowy zapis jej nazwiska "W." a nie "W.". Postanowieniem z dnia 6 września 2021 r. nr MGP.6621.16.2021.KC Burmistrz Bełżyc odmówił wznowienia postępowania dotyczącego sprostowania ww. aktu własności ziemi. Po rozpatrzeniu zażalenia S. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie postanowieniem z dnia 11 października 2021 r. nr SKO.41/3744/GG/2021 uchyliło w całości postanowienie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku S. M. organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 29 listopada 2021 r. nr MGP.6621.27.2021.KC wznowił postępowanie zakończone własnym postanowieniem z dnia 15 grudnia 2020 r., a następnie postanowieniem z dnia 13 stycznia 2022 r. nr MGP.6621.27.2021.KC uchylił w całości przedmiotowe postanowienie z dnia 15 grudnia 2020 r. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, ze analizując dowody przedstawione przez S. M. oraz dokumenty dostępne w Urzędzie Stanu Cywilnego w Bełżycach, doszedł do wniosku, że brak jest możliwości jednoznacznego stwierdzenia, iż przy sporządzaniu aktu własności ziemi nr GUon 451/2/15/7/77 doszło do popełnienia błędu pisarskiego, który mógłby zostać sprostowany w oparciu o art. 113 § 1 k.p.a. Zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 13 stycznia 2022 r. złożyła H. Z..
W treści zażalenia podtrzymała stanowisko, iż akt własności ziemi nr GUon 451/2/15/7/77 zawiera oczywistą omyłkę pisarską, która winna zostać sprostowana, albowiem poprawne brzmienie jej nazwiska rodowego to "W." a nie "W.". Na potwierdzenie swojego stanowiska przedstawiła dodatkowe dokumenty, w tym szereg aktów stanu cywilnego dotyczących członków jej rodziny. Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie postanowieniem z dnia 3 marca 2022 r. nr SKO.41/448/GG/2022 21 (będącym przedmiotem rozpoznawanej przez Sąd skargi), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uchyliło zaskarżone postanowienie Burmistrza z dnia 13 stycznia 2022 r., a także postanowienie tego organu z dnia 15 grudnia 2020 r., oraz odmówiło sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w akcie własności ziemi z dnia 24 maja 1977 r. nr GUon 451/2/15/7/77 poprzez wpisanie nazwiska "W." zamiast nazwiska "[...]".
W motywach rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło, że w sprawie zakończonej postanowieniem Burmistrza Bełżyc z dnia 15 grudnia 2020 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w akcie własności ziemi, wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania ww. postanowienia, lecz nieznane organowi, który je wydał, co dało podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Okoliczności te miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w aktach sprawy znajduje się odpis skrócony aktu zgonu E. W., z którego wynika, że jej nazwisko to "W." tj. nazwisko, które figuruje w akcie własności ziemi. Nazwisko to pojawia się również w innych dokumentach, w tym aktach stanu cywilnego innych członków rodziny (wstępnych E. Z. i T. W.). Dokumenty te to: odpis skrócony aktu małżeństwa W. M. i J. W. (dane dotyczące rodziców), odpis skrócony aktu zgonu J. W. (dane dotyczące rodziców osoby zmarłej), odpis skrócony aktu małżeństwa M. C. i Z. W. (dane dotyczące rodziców), odpis skrócony aktu urodzenia J. W. (dane rodziców), odpis skrócony aktu urodzenia S. M. (dane rodziców).
Jednocześnie akta przedmiotowej sprawy zawierają dokumenty, w których figuruje nazwisko "W.". Dokumenty te dotyczą zarówno T. W., jak i jego małżonki E.. Do dokumentów tych należą: odpis skrócony aktu zgonu T. W., w którym jako małżonkę osoby zmarłej wskazano E. W. (z kolei w rubryce "dane dotyczące rodziców osoby zmarłej" wskazano A. W. i M. W.), odpis skrócony aktu małżeństwa T. W. i E. Z. (dane rodziców T. W. to A. W. i M. Ż.). W ocenie organu drugiej instancji, z analizy ww. dokumentów wynika, że istnieją rozbieżności pomiędzy danymi w zakresie nazwiska osoby, która się uwłaszczyła na nieruchomości, które to rozbieżności nie powinny mieć miejsca. To z kolei oznacza, że zapis nazwiska w akcie własności ziemi nie stanowi oczywistej omyłki pisarskiej i nie mógł zostać sprostowany w trybie art. 113 § 1 k.p.a.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na postanowienie Kolegium z dnia 3 marca 2022 r. wniosła H. Z.. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik, sprawy, tj.: art. 113 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niewłaściwe przyjęcie, iż zapis nazwiska nie stanowi oczywistej omyłki pisarskiej, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że nie może zostać sprostowany w trybie ww. przepisu; art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania postanowienia, nieznane organowi, które wydał decyzję; art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącego na organie I instancji obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Jednocześnie, na poparcie swojego stanowiska w sprawie, skarżąca załączyła do skargi dodatkowe dowody w postaci: przekładu z fotokopii dokumentu na jednej karcie A4, zawierającej reprodukcję aktu z księgi metrykalnej, sporządzonego w języku rosyjskim w ortografii przedrewolucyjnej, wykonanej przez tłumacza przysięgłego języka rosyjskiego (Repertorium [...]); przekładu z fotokopii dokumentu na jednej karcie A4, zawierającej reprodukcję aktu z księgi metrykalnej, sporządzonego w języku rosyjskim w ortografii przedrewolucyjnej, wykonanej przez T. W., Tłumacza Przysięgłego Języka Rosyjskiego (Repertorium No. [...]); przekładu wykonanego z reprodukcji aktu z księgi metrykalnej, sporządzonego w języku rosyjskim w ortografii przedrewolucyjnej wraz z fotokopią na jednej karcie A4 załączonego do oryginału przekładu, reprodukcja poświadczona za zgodność z oryginałem przez Archiwum Państwowe w L., sporządzonego przez T. W., Tłumacza Przysięgłego Języka Rosyjskiego (Repertorium No. [...]).
W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, iż prawidłowym nazwiskiem rodowym T. W. (męża figurującej w akcie notarialnym E. "W.") jest nazwisko "W.", a nie – jak ustaliło błędnie Kolegium – nazwisko "W.". Wynika to zarówno ze skróconego aktu małżeństwa T. W. i E. Z., jak i z przedstawionych przekładów zawierających reprodukcję aktu księgi metrykalnej sporządzonej w języku rosyjskim. Również w dowodzie w postaci "wyciągu" z aktu zgonu, na który powołał się S. M. wnosząc o wznowienie postępowania, nie figuruje nazwisko "W.", lecz "W.". W ocenie skarżącej, oznaczenie przedmiotowego nazwiska jako "W." jest niewłaściwe i wynika z oczywistej omyłki pisarskiej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Z uwagi na to, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie, Sąd, korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Prawidłowe jest stanowisko Kolegium uznające za niedopuszczalną zmianę nazwiska osoby uwłaszczonej figurującego w akcie własności ziemi z dnia 24 maja 1997 r. nr GUon 451/2/15/7/77, wydanym przez Zastępcę Naczelnika Miasta i Gminy w Bełżycach, w trybie sprostowania przewidzianego w art. 113 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Unormowanie stosuje się odpowiednio również do postanowień (art. 126 k.p.a.). Z treści przytoczonej regulacji jednoznacznie wynika, że przedmiotem sprostowania w trybie w nim określonym mogą być jedynie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". W orzecznictwie i doktrynie prawa administracyjnego wskazuje się, że błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, np. dodawania lub dzielenia, zaś błąd pisarki - widoczne, wbrew zamierzeniu władzy, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię albo widocznie niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego.
Komentarz LEX. Warszawa 2011, s. 698-699). Inne oczywiste omyłki stoją natomiast na równi z błędami pisarskimi lub rachunkowymi i są to np. omyłki polegające na tym, że w decyzji (postanowieniu) wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władzę, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 1 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 155/11, LEX nr 821530). Niezależnie jednak od rodzaju błędów podlegających skorygowaniu na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., podkreślić należy, że ich zasadniczą cechą, warunkująca możliwość zastosowania przedmiotowego trybu, jest oczywistość. Oczywistość omyłki wyraża się w tym, że już na pierwszy rzut oka można w sposób niebudzący wątpliwości uznać, że jest to omyłka. Innymi słowy oczywistość omyłki oznacza, że jest ona bezsporna, pewna i łatwo rozpoznawalna (por. postanowienia NSA: z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt.
II OZ 974/11, LEX nr 1070556; z dnia 18 listopada 2010 r. sygn. akt. II FSK 608/09, LEX nr 742392; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 852/09, LEX nr 607689). Nie sposób zatem przypisać oczywistego charakteru omyłce, której stwierdzenie wymaga głębszej analizy akt postępowania. Podstawowym wyznacznikiem oczywistości omyłki pisarskiej w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. jest bowiem możność natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia. Tym samym nie podlega sprostowaniu mylne ustalenie faktu, chociażby zostało ono spowodowane przeoczeniem. Kwestia, czy prostowana okoliczność jest w rzeczywistości poparta dokumentami znajdującymi się w aktach postępowania, jest bez znaczenia dla oceny możliwości dokonania sprostowania (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2040/14, LEX nr 2082501; postanowienie NSA z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt I OZ 61/12, LEX nr 1113329).
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy przypomnieć należy, że Burmistrz Bełżyc postanowieniem z dnia 15 grudnia 2020 r., na wniosek H. Z., sprostował - jako błąd pisarski – oznaczenie nazwiska osoby uwłaszczonej figurującego w akcie własności ziemi z dnia 24 maja 1997 r. nr GUon 451/2/15/7/77, w ten sposób, że miejsce nazwiska "W." wpisał nazwisko "W.". Ze względu na to, że w postępowaniu zakończonym tym postanowieniem nie zapewniono udziału S. M., będącemu jednym z następców prawnych osoby uwłaszczonej, na jego wniosek organ pierwszej instancji, w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wznowił postępowania w przedmiotowej sprawie. Oceniając natomiast następnie postanowienie z dnia 15 grudnia 2020 r. pod kątem wszystkich przesłanek wznowieniowych wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., organy zasadnie stwierdziły, że poza uchybieniem polegającym na niezapewnieniu w tym postępowaniu udziału jego stronie, w sprawie wystąpiła również przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., polegająca na ujawnieniu nowych dokumentów i okoliczności, istniejących w dacie wydanie spornego postanowienia lecz nieznanych organowi, a mających istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia.
Do dokumentów tych zaliczyć należy przede wszystkim odpis skrócony aktu zgonu osoby uwłaszczonej mocą spornego aktu własności ziemi, w którym jej nazwisko zostało zapisane w sposób zgodny z brzmieniem nazwiska figurującego w akcie własności ziemi, tj. jako "E. W." (k. 6 akt adm. II inst.). Ponadto dokumentem zawierającym taką formę zapisu nazwiska rodowego skarżącej był przedstawiony przez wnioskodawcę wznowienia postępowania odpis zupełny aktu zgonu T. W. (tj. męża E. "W." wskazanej w akcie własności ziemi), w którym nazwisko rodziców zmarłego zapisano jako "W." (k. 17 akt adm. I inst.).
Co więcej, ujawniona została okoliczność, że na nagrobku zmarłej osoby uwłaszczonej oraz jej męża, ich nazwisko również zostało zapisane jako "W." (k. 16 akt. adm. I inst.). Jakkolwiek w aktach sprawy znajduje się także szereg dokumentów (w tym aktów stanu cywilnego) wskazujących, jakoby prawidłowym brzmieniem spornego nazwiska było jednak "W.", wobec ujawnionych dowodów i okoliczności nie sposób uznać, że oznaczenie w akcie własności ziemi z dnia 24 maja 1997 r. nazwiska osoby uwłaszczonej jako "W.", zamiast "W.", stanowiło omyłkę pisarską o charakterze oczywistym. W światle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, który ujawnił rozbieżności w pisowni tego nazwiska m.in. w dokumentach urzędowych, nie jest bowiem nawet jasne, czy w ogóle w tym zakresie doszło do omyłki przy sporządzaniu spornego aktu własności ziemi. Nie przesądzając jednak, jaka jest prawidłowa pisownia nazwiska osoby uwłaszczonej (rozstrzygnięcie tej kwestii wykracza bowiem poza zakres niniejszego postępowania), należy w pełni zgodzić się z organami, że wobec braku możliwości przypisania oznaczeniu tego nazwiska w spornym akcie własności ziemi charakteru omyłki pisarskiej o charakterze oczywistym, dokonana postanowieniem z dnia 15 grudnia 2020 r. zmiana zapisu tego nazwiska z "W." na "W." w trybie sprostowania przewidzianego w art. 113 § 1 k.p.a., była niedopuszczalna.
Zasadne tym samym było uchylenie ww. postanowienia w wyniku wznowienia postępowania, przy czym w świetle art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 k.p.a., wobec uchylenia tego rozstrzygnięcia w takim trybie, obowiązkiem organów było jednoczesne ponowne rozstrzygnięcie o istocie sprawy poprzez odmowę sprostowania przedmiotowego aktu własności ziemi. Jako, że organ pierwszej instancji w postanowieniu z dnia 13 stycznia 2022 r. pominął tę niezbędną część rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 k.p.a., zasadne było uzupełnienie tego braku przez organ drugiej instancji poprzez uchylenie postanowienia pierwszoinstancyjnego i wydanie rozstrzygnięcia reformatoryjnego o prawidłowej – pełnej treści.
Z tych wszystkich względów skargę należało oddalić, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.