Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., wydaną z upoważnienia Wojewody L., utrzymano w mocy decyzję Starosty Ł. z dnia [...] maja 2011 r. umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w Ł., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zajętą pod drogę publiczną - ulicę W. w Ł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Wojewoda L. potwierdził, że nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów gminy Ł. jako działka nr [...] o pow. [...] ha. której dotychczasowymi właścicielem byli E. i K. R. na zasadach wspólności ustawowej w [...] części oraz K. i Z. C. na zasadach wspólności ustawowej w [...] części (KW Nr [...]), z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa własnością Powiatu Ł. Własność tej nieruchomości przeszła na rzecz Powiatu Ł. na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm., zwanej dalej ustawą).
W dniu 14 lutego 2011 r. E. i K. R. wystąpili do Starosty Ł. z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, zgodnie z dyspozycją art. 73 ust. 1 ustawy.
Postępowanie w tej sprawie zostało umorzone przez organ pierwszej instancji na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy z uwagi na wygaśnięcie roszczenia o wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę. W myśl powołanego przepisu, odszkodowanie to może być bowiem ustalone na wniosek właściciela złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., zaś po upływie tego terminu powyższe roszczenie wygasa.
Biorąc pod uwagę, że wniosek został złożony w dniu 14 lutego 2011 r., a zatem po upływie terminu zakreślonego w art. 73 ust 4 ustawy, roszczenie E. i K. R. o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasło. W związku z powyższym prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe, co skutkowało jego umorzeniem na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Organ odwoławczy podniósł, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 11/02 oraz w wyroku z dnia 19 maja 2011 r.. sygn. akt K 20/09, orzekł o zgodności art. 73 ust. 4 ustawy z Konstytucją RP.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli E. i K. R., wnosząc o jej uchylenie.
W uzasadnieniu skargi wskazali, że byli współwłaścicielami działki nr [...] w miejscowości Ł., która została zajęta pod drogę publiczną. Skarżący podnieśli, że o zajęciu tej działki przez Powiat Ł. dowiedzieli się w 2009 r. i niezwłocznie wystąpili z wnioskiem o odszkodowanie za zajęty grunt. Wskazali, że w decyzji z dnia 1 lutego 2011 r. potwierdzającej przejęcie działki na rzecz Powiatu Ł. Wojewoda L. wskazał, że "na mocy art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Starosta Ł. wypłaci odszkodowanie byłemu właścicielowi na wniosek złożony do dnia 31 grudnia 2005 r." Jeżeli decyzja wydana była w 2011 r. to nie można było dotrzymać terminu i złożyć wniosku o odszkodowanie do 31 grudnia 2005 r. Skarżący wskazali, że nie mogli złożyć wniosku o odszkodowanie do końca 2005 r., gdyż nie byli świadomi, że nastąpiło przejęcie należącej do nich nieruchomości na własność Powiatu Ł., tym bardziej, że w urzędzie miasta przyjmowano podatek od tej nieruchomości jeszcze w 2009 r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena legalności decyzji organów administracji umarzających postępowanie administracyjne o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę zajętą pod drogę publiczną.
Podstawę prawną zakwestionowanych przez skarżących rozstrzygnięć stanowi art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w związku z art. 105 § 1 k.p.a.
W myśl art. 73 ust. 4 w związku z ust. 1 i 2 ustawy, odszkodowanie za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, które z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.
Zgodnie z powyższym, przesłankami uzyskania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną są:
- 1) pozostawanie w dniu 31 grudnia 1998 r. nieruchomości nie stanowiącej własności Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego, zajętej pod drogę publiczną, we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,
- 2) złożenie wniosku o odszkodowanie przez byłego właściciela nieruchomości w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.
Termin określony w pkt 2 jest ustawowym terminem prawa materialnego. Nie może być zatem ani przywrócony, ani też przedłużony bądź skrócony. Potwierdza to zdanie drugie art. 73 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym, po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie wygasa.
Nie jest przy tym istotne, kiedy została wydana decyzja wojewody potwierdzająca przejście własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego, gdyż decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, stwierdzający istniejący stan prawny, nie zaś prawokształtujący. Przejście własności nieruchomości pozostającej w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiącej ich własności, a zajętej pod drogę publiczną, następowało z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa. Skutek przejścia własności przedmiotowej nieruchomości następował zatem niezależnie od tego, czy i kiedy decyzja potwierdzająca tę okoliczność została wydana.
Wydane w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji są zgodne z prawem. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż wniosek E. i K. R. o wypłatę odszkodowania za przejęcie na własność Powiatu Ł. zajętej pod drogę powiatową działki nr [...], został złożony w dniu 14 lutego 2011 r., a zatem po upływie terminu, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy.
Należy uznać za błędne wskazanie przez Wojewodę L. w decyzji z dnia 1 lutego 2011 r. potwierdzającej przejęcie działki na rzecz Powiatu Ł., że "wypłaci odszkodowanie byłemu właścicielowi na wniosek złożony do dnia 31 grudnia 2005 r.". W dniu wydania tej decyzji, z uwagi na upływ terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie, nie było już bowiem możliwe merytoryczne orzekanie w tym przedmiocie. Błąd ten nie miał jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia.
W dniu 31 grudnia 2005 r. upłynął termin do złożenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne. Wówczas wygasło roszczenie skarżących o wypłatę tego odszkodowania. Nie ma przy tym znaczenia data wydania decyzji potwierdzającej przejście własności nieruchomości na rzecz powiatu, ani to, czy skarżący byli świadomi, że w dniu 1 stycznia 1999 r. własność przedmiotowej nieruchomości przeszła na powiat z mocy prawa.
W konsekwencji powyższego postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a.
Powyższy kierunek wykładni art. 73 ust. 4 ustawy potwierdził Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 19 maja 2011 r., K 20/09, (OTK-A 2011/4/35) oraz we wcześniejszych wyrokach: z dnia 15 września 2009 r., P 33/07 oraz z dnia 20 lipca 2004 r., SK 11/02 uznał art. 73 ust. 4 ustawy za zgodny z Konstytucją. W wyroku z dnia 15 września 2009 r., P 33/07, Trybunał jednoznacznie przesądził, że art. 73 ust. 4 ustawy w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP.
Mając na uwadze powyższe, sąd, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).