Uzasadnienie
Zaskarżonym do sądu postanowieniem z [...] marca 2021 r., po rozpatrzeniu zażalenia H. O. (dalej jako: skarżąca), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta Ś. z [...] stycznia 2021 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego.
Postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy:
Decyzją z [...] listopada 2020 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta Ś. z [...] października 2020 r. i przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem P. O., w kwocie 1.830 zł miesięcznie, na okres od [...] października 2020 r. na stałe. Decyzja Kolegium nie została zaskarżona do sądu administracyjnego.
Pismem z [...] grudnia 2020 r. skarżąca wystąpiła o "naliczenie i wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego" na jej syna od dnia, kiedy został zaliczony do określonego stopnia niepełnosprawności. Skarżąca podniosła, że opiekuje się synem cały czas od września 2018 r. Zakwestionowała również konieczność zawieszenia prawa do świadczenia rentowego otrzymywanego z KRUS.
Postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. Burmistrz odmówił wszczęcia postępowania na wniosek skarżącej z [...] grudnia 2020 r., z uwagi na fakt, że w sprawie została już wydana decyzja Kolegium z [...] listopada 2020 r.
W zażaleniu na postanowienie skarżąca podniosła, że nie miała obowiązku zawieszania prawa do renty rolniczej, ponadto świadczenie pielęgnacyjne należy się jej od dnia zaliczenia syna do znacznego stopnia niepełnosprawności.
Po rozpatrzeniu zażalenia, wskazanym na wstępie postanowieniem z [...] marca 2021 r. Kolegium utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wydanie decyzji z [...] listopada 2020 r., przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, która nadal obowiązuje (z uwzględnieniem zmiany – decyzją organu I instancji z [...] stycznia 2021 r., poprzez podwyższenie kwoty świadczenia), stanowi inną uzasadnioną przyczynę w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a., uniemożliwiającą wszczęcie postępowania. Ponadto Kolegium uznało za niezasadne podniesione w zażaleniu zarzuty, wywodząc, że zawieszenie pobierania renty rolniczej było konieczne, aby skarżąca mogła otrzymać świadczenie pielęgnacyjnej. Świadczenie zostało przyznane od [...] października 2020 r., z uwagi na fakt, że na wniosek strony z tym dniem wstrzymano jej wypłatę renty rolniczej.
W skardze do sądu administracyjnego H. O. podniosła, że świadczenie pielęgnacyjne na syna powinna otrzymać od dnia [...] maja 2019 r., tj. od chwili zaliczenia syna do znacznego stopnia niepełnosprawności. Ponadto, zdaniem skarżącej niesłusznie zobowiązano ją do zawieszenia renty rolniczej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
Organy odmówiły wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek skarżącej z [...] grudnia 2020 r., opierając się na treści art. 61a § 1 k.p.a. W świetle tego przepisu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z argumentacji organów wynika, że w sprawie zastosowaną drugą z wymienionych w przywołanym przepisie przesłanek odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. postępowanie z innych przyczyn (przedmiotowych, a nie podmiotowych) nie może być wszczęte.
W ocenie Sądu stanowisko organów jest w pełni prawidłowe.
Z treści wniosku skarżącej z [...] grudnia 2020 r. wynika, że żądała ona wszczęcia postępowania i wydania decyzji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem. Skarżąca stała na stanowisku, że powinna uzyskać świadczenie już od daty wydania orzeczenia zaliczającego syna do znacznego stopnia niepełnosprawności, ponadto nie było podstaw do zobowiązywania jej do zawieszenia praw do renty rolniczej.
Sprawa administracyjna dotycząca uprawnień skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem została zakończona ostateczną decyzją Kolegium z [...] listopada 2020 r., przyznającą skarżącej świadczenie na okres od [...] października 2020 r. na stałe. Decyzja ta uzyskała dodatkowo walor prawomocności, gdyż nie została zaskarżona do sądu administracyjnego (art. 16 § 3 k.p.a.). W dacie złożenia wniosku decyzja Kolegium pozostawała w obrocie prawnym. Dopiero w styczniu 2021 r. została zmieniona decyzją organu I instancji, jednakże wyłącznie w zakresie wysokości przyznanego świadczenia (w związku ze zmianą przepisów określających kwotę świadczenia od [...] stycznia 2021 r.).
W sytuacji, kiedy sprawa administracyjna została już rozstrzygnięta ostateczną (i prawomocną) decyzją, ponowne wszczęcie postępowania w tej samej sprawie jest niedopuszczalne. W razie wydania nowej decyzji w tej samej sprawie, nowa decyzja byłaby obarczona poważną (kwalifikowaną) wadą prawną, uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.).
Wobec powyższego organy w pełni prawidłowo zastosowały art. 61a § 1 k.p.a. i odmówiły wszczęcia postępowania na wniosek skarżącej z [...] grudnia 2020 r., ze względu na to, że sprawa, której dotyczył wniosek została już rozstrzygnięta ostateczną i prawomocną decyzją.
Podniesione w skardze zarzuty są niezasadne i odnoszą się w istocie do meritum sprawy zakończonej ostateczną i prawomocną decyzją Kolegium z [...] listopada 2020 r., a nie do zaskarżonego postanowienia. Zarzuty te stanowią w istocie powtórzenie argumentacji podnoszonej przez skarżącą w toku postępowania, w tym w zażaleniu na postanowienie organu I instancji. W ocenie Sądu w pełni prawidłowe jest stanowisko Kolegium wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w odpowiedzi na zarzuty skarżącej.
Po pierwsze, nie jest dopuszczalne równoczesne pobieranie renty rolniczej i świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na treść art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej jako: u.ś.r.). Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
W świetle ugruntowanego już stanowiska orzecznictwa, w takiej sytuacji konieczne jest rozwiązanie problemu zbiegu świadczeń, które polega na dokonaniu przez uprawnionego wyboru jednego spośród kolidujących uprawnień: renty lub świadczenia pielęgnacyjnego. Jeżeli uprawniony decyduje się na wybór świadczenia pielęgnacyjnego, musi podjąć działania w celu zawieszenia prawa do renty lub emerytury (por. przykładowo: wyrok WSA w Lublinie z 5 sierpnia 2021 r., II SA/Lu 294/21 oraz powoływane tam orzecznictwo). Skarżąca nie ma zatem racji, że została niesłusznie zobowiązana do zawieszenia prawa do renty rolniczej. Bez zawieszenia wypłaty renty nie mogłaby uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na treść art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.ś.r. Decyzja Kolegium z [...] listopada 2020 r. rozwiązała problem zbiegu świadczeń w sposób korzystny dla skarżącej.
Po drugie, skarżąca nie ma również racji, wywodząc, że powinna otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne już od daty zaliczenia jej syna do znacznego stopnia niepełnosprawności lub co najmniej od daty wydania orzeczenia w tym przedmiocie. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Wyjątkiem jest sytuacja określona w ust. 2a tego przepisu, w świetle którego jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Skarżąca wydaje się powoływać właśnie na ten wyjątek w swojej sprawie.
Należy jednak zauważyć, że problemem uniemożliwiającym przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od daty wcześniejszej niż wskazana w decyzji Kolegium z [...] listopada 2020 r. był wspomniany wyżej zbieg uprawnień – do renty i do świadczenia pielęgnacyjnego. Dopóki skarżąca pobierała rentę, nie mogła uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż doszłoby wówczas do naruszenia powoływanego wyżej art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.ś.r. (zakaz równoczesnego pobierania renty i świadczenia pielęgnacyjnego). Problem ten został rozwiązany po zawieszeniu wypłaty renty rolniczej od dnia [...] października 2020 r. (decyzja KRUS z [...] września 2020 r., k. 19 akt adm.), dlatego w pełni prawidłowo Kolegium przyznało skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od tej daty, na stałe (w związku z treścią orzeczenia o stopniu niepełnosprawności).
Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonego postanowienia, sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.).
O wynagrodzeniu adwokata, świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U z 2019 r., poz. 18).